Odwiedziło nas

Dziś33
W tym tygodniu237
Od otwarcia strony323795

 
 
 
P.G.O
PLAN
GOSPODARKI ODPADAMI
DLA GMINY CHARSZNICA
na lata 2005-2015
z uwzględnieniem zadań zrealizowanych w 2004 roku
Miechów-Charsznica, wrzesień 2004 r.


AUTOR PROJEKTU:
PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUGOWE „POŁUDNIE II” SP. Z O.O.
BIURO INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ROZWOJU TECHNOLOGII


ZESPÓŁ AUTORSKI PROJEKTU:

dr inż. hab. Janusz Mikuła
mgr inż. Monika Dębowska
mgr inż. Maciej Rzepa
mgr Barbara Barwacz
Wojciech Mikuła
Marcin Nalepa
Paweł Kaproń


  • 1. WSTĘP


  • 1.1 Podstawa prawna opracowania


    Obowiązująca od 1 października 2001 roku Ustawa o odpadach w art. 14 zobowiązuje jednostki szczebla wojewódzkiego, powiatowego i gminnego do opracowywania planów gospodarki odpadami dla osiągnięcia celów założonych
w Polityce Ekologicznej Państwa, a także stworzenia w kraju zintegrowanej
i wystarczającej sieci instalacji i urządzeń do odzysku i unieszkodliwiania odpadów spełniających wymagania określone w przepisach o ochronie środowiska. Obowiązek ten stanowi przesłankę dla utworzenia niniejszego opracowania.
         
    Plan Gospodarki Odpadami Gminy Charsznica stanowi integralną część Programu Ochrony Środowiska Gminy Charsznica i został wykonany na podstawie tych samych ustaw. Termin wykonania gminnego Planu Gospodarki Odpadami wynika z planu krajowego, przyjętego Uchwałą Nr 129 Rady Ministrów z dnia
29 października 2002 r., w którym podano, że gminne plany gospodarki odpadami zostaną przygotowane i przyjęte do końca czerwca 2004 r.
    
    Formalną podstawą sporządzenia Planu Gospodarki Odpadami dla Gminy Charsznica jest umowa zawarta w dniu 23 marca 2004 r. pomiędzy Gminą Charsznica z siedzibą w Charsznicy, ul. Kolejowa 20, a Przedsiębiorstwem Usługowym „Południe II” sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, ul. Łokietka 98-104.

  • 1.2 Koncepcja i cel opracowania

    Przedmiotem opracowania jest Plan Gospodarki Odpadami dla Gminy Charsznica położonej w powiecie miechowskim na terenie województwa małopolskiego.

    Plan Gospodarki Odpadami zgodnie z ustawą o odpadach określa aktualny stan gospodarki odpadami, prognozowane zmiany, działania zmierzające do poprawy sytuacji, instrumenty służące realizacji zamierzonych celów oraz system monitoringu realizacji celów.

        Celem Planu Gospodarki Odpadami jest przedstawienie wytycznych do reorganizacji systemu gospodarki odpadami na terenie gminy. Zawarte w nim rozwiązania organizacyjne oraz logistyczno-techniczne przyczynią się do zgodnego
z wymogami ochrony środowiska, właściwego zagospodarowania powstających odpadów.
                                                                             
        Zakres merytoryczny, sposób i formę planu gospodarki odpadami określa §3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. 03.66.620).

    Zgodnie z cytowanym Rozporządzeniem Plan Gospodarki Odpadami będzie uwzględniał podstawowe informacje charakteryzujące Gminę Charsznica z punktu widzenia gospodarki odpadami, w tym:
położenie geograficzne oraz warunki przyrodnicze, hydrogeologiczne
i hydrologiczne,
sytuację demograficzną i gospodarczą.
    
    Na tym tle zostanie przedstawiony aktualny stan gospodarki odpadami
w Gminie Charsznica uwzględniający:
rodzaje, ilości i źródła powstawania wszystkich odpadów, w szczególności odpadów innych niż niebezpieczne,
rodzaje i ilości odpadów poddawanych poszczególnym procesom odzysku,
rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom unieszkodliwiania,
istniejące systemy zbierania wszystkich odpadów,
rodzaj, rozmieszczenie oraz moc przerobową instalacji do odzysku
i unieszkodliwiania wszystkich odpadów, w szczególności odpadów innych niż niebezpieczne,
wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie zbierania, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów.

    Analiza aktualnej gospodarki odpadami w Gminie Charsznica posłuży do przedstawienia diagnozy stanu oraz oceny funkcjonowania systemu zbierania, transportu, wykorzystywania i unieszkodliwiania, w tym składowania, różnych rodzajów odpadów.

    W drugim etapie prac zostanie podany zakres działań niezbędnych do poprawy funkcjonowania systemu gospodarki odpadami obejmujący:
zapobieganie powstawaniu odpadów,
ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko,
prawidłowe postępowanie z odpadami podczas zbierania, transportu, odzysku i ich unieszkodliwiania, w szczególności odpadów innych niż niebezpieczne,
plan redukcji ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, kierowanych na składowiska odpadów,
sposób realizacji wytycznych z przeglądów ekologicznych składowisk odpadów, w tym zamykania obiektów nie spełniających wymagań ochrony środowiska, których modernizacja nie jest możliwa z przyczyn technicznych lub nieuzasadniona z przyczyn ekonomicznych, albo niezgodna z wojewódzkim planem gospodarki odpadami oraz harmonogram realizacji tych działań
i instytucje odpowiedzialne za ich realizację.

    Następnym etapem prac będą założenia prognostyczne, w tym wynikające z przewidywanych zmian demograficznych i gospodarczych.

    Po sformułowaniu planowanych do osiągnięcia celów i programu działań przedstawiony zostanie:
projektowany system gospodarki odpadami, w szczególności gospodarki odpadami innymi niż niebezpieczne, w tym odpadami komunalnymi, uwzględniający ich zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie,
szacunkowe koszty inwestycyjne i eksploatacyjne proponowanego systemu, szacunkowe koszty realizacji poszczególnych działań oraz sposoby finansowania realizacji zamierzonych celów,
system monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów pozwalający na określenie sposobu oraz stopnia realizacji celów i zadań zdefiniowanych
w planie gospodarki odpadami.

    Na podstawie przedstawionych w niniejszym opracowaniu rozważań, Gmina Charsznica uzyska kompleksową wiedzę dotyczącą opisanych zagadnień. Zdefiniowane zostały bariery (ekologiczne, społeczne, ekonomiczne i przestrzenne) dla realizacji postulatów zrównoważonego rozwoju, z jednoczesnymi propozycjami ich likwidacji.


  • 1.3 Metodyka opracowania    

    Plan Gospodarki Odpadami powinien być powiązany z dokumentami wyższej rangi i wynikać z zapisów Polityki Ekologicznej Państwa. Równocześnie Plan Gospodarki Odpadami powinien być skorelowany z dokumentami szczebla wojewódzkiego i powiatowego.

    Strategie, cele, zadania oraz proponowany system gospodarki odpadami na terenie powiatu będą zgodne z odnośnymi wytycznymi przedstawionymi
w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami na lata 2003-2010 dla województwa małopolskiego.

    Spośród dokumentów szczebla wojewódzkiego i powiatowego przy sporządzaniu niniejszego opracowania zostały uwzględnione także następujące dokumenty identyfikującymi cele ekologiczne:
Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego,
Program Zrównoważonego Rozwoju i Ochrony Środowiska Województwa Małopolskiego na lata 2001-2015,
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego,
Plan Gospodarki Odpadami w Powiecie Miechowskim.
2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z II POLITYKI EKOLOGICZNEJ PAŃSTWA I PLANÓW WYŻSZEGO RZĘDU

  • 2.1. Ramy prawne gospodarki odpadami w UE

Dyrektywa Rady 75/442/EEC w sprawie odpadów, zmieniona dyrektywą Rady 91/156/EEC, określa ramy prawne dla gospodarki odpadami w Unii Europejskiej. Dyrektywa ta nakłada na państwa członkowskie wymóg zapewnienia odzysku lub usuwania odpadów w sposób nie zagrażający życiu ludzkiemu i nie powodujący szkód w środowisku. Państwa członkowskie mają obowiązek wprowadzenia zakazu wyrzucania i zwałowania odpadów oraz zakazu funkcjonowania niekontrolowanych wysypisk odpadów. Dyrektywa ustanawia hierarchię zasad dotyczących odpadów:
1.    Państwa członkowskie mają obowiązek zapobiegać2.     tworzeniu się lub ograniczać3.     ilość4.     odpadów i ich szkodliwość5.    .
6.    Jeżeli działania wymienione w pkt.1 nie są możliwe, państwa członkowskie powinny propagować7.     odzysk odpadów poprzez takie działania, jak recykling.
8.    Składowanie odpadów na wysypiskach lub ich spalanie.

Państwa członkowskie mają obowiązek utworzenia zintegrowanego systemu urządzeń technicznych do usuwania odpadów, aby umożliwić Wspólnocie jako całości osiągnięcie samowystarczalności w usuwaniu odpadów. Dyrektywa określa, że zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci koszty usuwania odpadów muszą być pokryte przez jednostki posiadające odpady i/lub producentów wyrobów, z których odpady pochodzą.

    W Polskich odpadach komunalnych zużyte opakowania, a szczególnie opakowania jednorazowego użycia, są głównym składnikiem. Ich udział określany jest wagowo na ok. 30%, a w ujęciu objętościowym wynosi ok. 50%. Szczegółowe przepisy Unii w zakresie odpadów z opakowań zawarte są w dyrektywie 94/62/EEC. Cele dotyczące odzyskiwania i recyklingu określone w dyrektywie muszą być wdrożone w ciągu pięciu lat od uchwalenia aktów prawnych wdrażających dyrektywę w państwach członkowskich. Postanowiono, że:
50 - 65% odpadów z opakowań musi być odzyskane;
25 - 45% wszystkich odpadów z opakowań musi być poddane recyklingowi, przy czym co najmniej 15% każdego materiału, z którego zrobiono opakowanie, musi być poddane recyklingowi.

Zgodnie z tą dyrektywą recykling obejmuje przetworzenie i organiczny recykling (kompostowanie). Pojęcie recykling w ww. dyrektywie nie obejmuje spalania. Polska jako członek Unii Europejskiej musi podporządkować się  tym wymaganiom.

  • 2.2. Cele polityki ekologicznej państwa w zakresie gospodarki odpadami

Nadrzędnym celem polityki w zakresie gospodarki odpadami jest zapobieganie powstawaniu odpadów poprzez rozwiązywanie problemu odpadów
„u źródła”, odzyskiwanie surowców i ponowne wykorzystanie odpadów oraz bezpieczne dla środowiska końcowe unieszkodliwianie odpadów nie wykorzystanych.

Cel nadrzędny o charakterze ogólnym został uszczegółowiony poprzez określenie celów krótkoterminowych, średnioterminowych oraz perspektywicznych. Cele te uwzględniają potrzebę realizacji zasad zrównoważonego rozwoju, zobowiązań ustalonych na szczeblu międzynarodowym oraz wymogów prawa Unii Europejskiej (w szczególności tzw. dyrektywy ramowej o odpadach).

Cele krótkoterminowe z kolei, odnoszą się do problemów wynikających
z niewłaściwego postępowania z odpadami w przeszłości i związanych z tym zagrożeń środowiska.
 
W szczególności priorytetami krótkookresowymi, odnoszącymi się bezpośrednio do działań związanych z gospodarowaniem odpadami są:
·    uszczegółowienie zasad gospodarowania takimi odpadami, jak: oleje odpadowe, odpady PCB/PCT, zużyte baterie i akumulatory, odpady
z produkcji dwutlenku tytanu, osady ściekowe, opakowania,
·    sprecyzowanie zasad zmniejszania zagrożeń środowiska stwarzanych przez azbest,
·    określenie szczegółowych warunków postępowania z odpadami (wykorzystywania, termicznego przekształcania odpadów i stosowania innych form unieszkodliwiania, składowania, transportu itp.),
·     przygotowanie programów likwidacji odpadów niebezpiecznych, zawierających metale ciężkie (rtęć·    , ołów, kadm) i trwałe zanieczyszczenia organiczne (PCB) zarówno odpadów wytwarzanych, jak i już nagromadzonych, a także przyspieszenie realizacji  programu likwidacji mogilników z nieodpowiednimi dla dzisiejszych zabiegów agrotechnicznych środkami ochrony roślin i innymi substancjami niebezpiecznymi,
·    identyfikacja zagrożeń i rozszerzenie zakresu prac na rzecz likwidacji starych składowisk odpadów, modernizacji składowisk eksploatowanych oraz rekultywacji terenów zdegradowanych,
·    przygotowanie programu działań zmierzających do zmniejszenia zawartości metali ciężkich w bateriach,
·    zmniejszenie do minimum przemieszczania odpadów, zgodnie ze wspólnotowymi zasadami bliskości i samowystarczalności,
·    ograniczania ilości odpadów składowanych na składowiskach,
·    utrzymywanie średniej rocznej ilości odpadów komunalnych na poziomie 300 kg na mieszkańca.

Priorytety krótkookresowe wymagają podjęcia szeregu działań zmierzających do wprowadzenia instrumentów organizacyjnych, informacyjnych i ekonomicznych oraz mechanizmów rynkowych.
Wśród nich wymienić można:
·    tworzenie nowych struktur organizacyjnych i systemów identyfikacji, ewidencji i rejestracji odpadów oraz zakładów unieszkodliwiania odpadów,
·    opracowanie koncepcji budowy zintegrowanej sieci zakładów odzysku
i unieszkodliwiania odpadów, ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych,
·    rozszerzenie mechanizmów rynkowych oraz przygotowanie skutecznych instrumentów ekonomicznych, jak kaucje, opłaty produktowe, system preferencji podatkowych,
·    wdrożenie systemów pełnej i wiarygodnej ewidencji odpadów i metod postępowania z odpadami,
·    przeprowadzenie ogólnokrajowej inwentaryzacji instalacji do odzysku
i unieszkodliwiania odpadów,
·    rozpoczęcie prac nad skonstruowaniem odpowiedniego systemu cyklicznej sprawozdawczości dotyczącej gospodarowania odpadami zarówno na potrzeby kraju, jak i Wspólnoty Europejskiej (co 3 lata).

W horyzoncie czasowym 2003-2010 przewidywane są działania intensyfikujące te, które zostały założone w priorytetach krótkoterminowych (np. realizację planów gospodarki odpadami).

Ponadto przewiduje się:
·    dwukrotne zwiększenie udziału odzyskiwanych i ponownie wykorzystywanych w procesach produkcyjnych odpadów przemysłowych
w porównaniu ze stanem z roku 1990,
·    wdrożenie w całym kraju systemów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, w tym odpadów niebezpiecznych,
·    tworzenie kompleksowych systemów odzysku surowców wtórnych
z odpadów, m.in. makulatury, szkła, tworzyw sztucznych, odpadów gumowych, puszek aluminiowych, odzyskiwanie i recykling co najmniej 50% papieru i szkła,
·    stworzenie kompleksowego systemu odzysku, w tym recyklingu materiałów z odpadów opakowaniowych, w tym jednolitego systemu ewidencji tych odpadów; opracowanie i wdrożenie harmonogramu osiągnięcia określonego stopnia odzysku i recyklingu, z uwzględnieniem Dyrektywy Rady i Parlamentu Europejskiego 94/62/WE w sprawie opakowań, zużytych akumulatorów i baterii),
·    zewidencjonowanie urządzeń zanieczyszczonych PCB i podjęcie działań technicznych dla eliminacji tych urządzeń i bezpiecznego usuwania olejów odpadowych, zawierających  powyżej 50 ppm PCB/PCT,
·    wprowadzenie systemów ewidencji zakładów posiadających rocznie ponad 500 litrów olejów odpadowych,
·    podejmowanie działań w celu eliminacji PCB, w tym, w pierwszej kolejności przeprowadzenie inwentaryzacji urządzeń zawierających powyżej 5 litrów PCB oraz do końca 2010 r. oczyszczenie wszelkich urządzeń i instalacji zawierających te substancje,
·    tworzenie rynków zbytu dla materiałów z odzysku,
·    rozpoczęcie budowy systemu zintegrowanej sieci zakładów odzysku
i unieszkodliwiania odpadów (powiązanej z innymi państwami Unii Europejskiej), szczególnie odpadów niebezpiecznych,
·    realizacja programu likwidacji mogilników, w których składowane są przeterminowane środki ochrony roślin i inne substancje niebezpieczne;
·    opracowanie i stopniowe wdrażanie narodowej strategii redukcji ilości składowanych odpadów ulegających biodegradacji, z uwzględnieniem Dyrektywy Rady 1993/31/WE w sprawie składowania odpadów,
·    składowanie jedynie unieszkodliwionych odpadów niebezpiecznych,
·    zakończenie realizacji programu termicznego przekształcania odpadów medycznych,
·    wycofanie z produkcji i użytkowania substancji i materiałów niebezpiecznych reglamentowanych przez dyrektywy UE
i międzynarodowe przepisy prawne.


  • 2.3.    Cele i zadania w gospodarce odpadami zawarte w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami (KPGO)

Cele i zadania w gospodarowaniu odpadami

Sektor komunalny

W Krajowym Planie Gospodarki Odpadami w części dotyczącej odpadów pochodzących z sektora komunalnego przy rozpatrywaniu poszczególnych rozwiązań technicznych wzięto pod uwagę konieczność:
·    odzysku i unieszkodliwiania (poza składowaniem) odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dla osiągnięcia w 2010 r. redukcji ilości tych odpadów kierowanych do składowania do poziomu 75% odpadów wytworzonych w 1995 r. (4 380 tys.), redukcji do poziomu 50% odpadów komunalnych ulegających biodegradacji składowanych w 2013 r. (również w odniesieniu do odpadów wytworzonych w 1995 r.);
·    zapewnienia odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych do osiągnięcia w roku 2007 poziomu odzysku: 50%, poziomu recyklingu: 25%;
·    wydzielenia odpadów wielkogabarytowych ze strumienia odpadów komunalnych przez selektywną zbiórkę; założono uzyskanie co najmniej 20% poziomu selektywnej zbiórki odpadów wielkogabarytowych wydzielonych w 2006 r. oraz 50% poziomu w roku 2010. Założony poziom selektywnej zbiórki w 2014 r. – 70%;
·    wydzielenia odpadów budowlanych wchodzących w strumień odpadów komunalnych poprzez ich selektywną zbiórkę zapewniającą uzyskanie co najmniej 15% poziomu selektywnej zbiórki – w roku 2006, 40% w roku 2010 oraz 60% w roku 2014;
·    wydzielenia odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych poprzez ich selektywną zbiórkę celem unieszkodliwienia; założony poziom selektywnej zbiórki: w 2005 r.: 15% odpadów niebezpiecznych wydzielonych ze strumienia odpadów komunalnych,
w 2010 r.: 50% i w 2014 r.: 80%.
Realizacja wyżej wymienionych celów w zakresie redukcji odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (odpady organiczne pochodzące
z gospodarstw domowych, tzw. odpady zielone, komunalne osady ściekowe, odpady papieru i tektury, materiały naturalne typu drewno, tekstylia) wymagać będzie budowy w Polsce do 2006 r. instalacji odzysku i unieszkodliwiania o łącznej przepustowości na poziomie ok. 720 tys. Mg odpadów, w tym:
·    680 tys. Mg odpadów typu organicznego wchodzących w strumień odpadów komunalnych,
·    około 36 tys. Mg komunalnych osadów ściekowych (ok. 10% całości wytworzonych osadów).

Odzysk i unieszkodliwianie (poza składowaniem) prowadzone będą głównie metodami kompostowania i fermentacji beztlenowej.

Preferuje się kojarzenie gospodarki odpadami komunalnymi, ulegającymi biodegradacji z gospodarką odpadami komunalnymi ulegającymi biodegradacji
z gospodarką komunalnymi osadami ściekowymi i budowę wspólnych zakładów odzysku i unieszkodliwiania.

Uzyskanie do 2007 r. poziomu 48% recyklingu odpadów opakowaniowych papieru i tektury wiąże się z budową systemu zbiórki tych opakowań, budową zakładów segregacji oraz uszlachetniania pozyskanych surowców oraz docelowo budową instalacji termicznego przekształcania odpadów. Instalacje te powinny zabezpieczyć przyjmowanie w 2007 r. ok. 1 800 tys. Mg odpadów papieru i tektury.

W omawianym okresie 2003-2006 w sektorze komunalnym powinny być również podjęte działania organizacyjne i techniczne w celu zapewnienia wydzielenia w ramach selektywnej zbiórki:
·    20% odpadów wielkogabarytowych (200 tys. Mg),
·    15% odpadów budowlanych (370 tys. Mg),
·    15% odpadów niebezpiecznych (17 tys. Mg wchodzących w strumień odpadów komunalnych).

Należy również uwzględnić budowę odpowiednich linii technologicznych demontażu i sortowania zebranych odpadów wielkogabarytowych i budowlanych,
a także budowę gminnych punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych przed ich transportem do instalacji unieszkodliwiania.

W okresie od 2007-2010 r. powinna nastąpić intensyfikacja działań, które spowodują rozbudowę i budowę nowych instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, związanych także
z termicznym przekształcaniem odpadów.

Łączna  przepustowość obiektów w tym sektorze określona jest na poziomie
4 100 tys. Mg w skali roku. Instalacje związane z kompostowaniem, fermentacją beztlenową, biologiczno-mechanicznym przetwarzaniem oraz termicznym przekształceniem powinny mieć przepustowość na poziomie 3 270 tys. Mg w skali roku.

Na tę przepustowość składają się:
·    organiczne odpady komunalne – 2 070 tys. Mg,
·    osady ściekowe – 150 tys. Mg,
·    odpady opakowaniowe z papieru – 1 050 tys. Mg.

W wymienionym okresie następować powinna dalsza rozbudowa i budowa instalacji demontażu i recyklingu odpadów wielkogabarytowych i budowlanych. Budowa i eksploatacja instalacji odzysku i unieszkodliwiania (poza składowaniem) odpadów spowoduje znaczną redukcję ilości odpadów składowanych.

Szacuje się, że pojemność składowisk odpadów komunalnych w Polsce do 2006 r. wynosić powinna 47 937 tys. m3, w latach 2007-2010 – 44 580 tys. m3,
a w latach 2011 – 2014 – 40 715 tys. m3.

Zamykać się będzie stare składowiska nie spełniające wymogów  technicznych oraz dążyć do maksymalnego ograniczenia ilości składowisk w kraju. Szacuje się, że w okresie do 2006 r. powstanie w kraju ok. 50 nowoczesnych ponadlokalnych składowisk, a w latach 2006-2010 dalszych 50 obiektów.

Sektor gospodarczy

     Na podstawie analizy stanu gospodarki odpadami wytwarzanymi w sektorze gospodarczym wskazano, zgodnie z wytycznymi zawartymi w „II Polityce ekologicznej państwa”, następujące cele do osiągnięcia w latach 2003-2014:
·    dwukrotne zwiększenie udziału odzyskiwanych i ponownie stosowanych w procesach produkcyjnych odpadów przemysłowych w porównaniu ze stanem z 1990 r. (w 1990 r. procesom odzysku poddawano 77,1 mln Mg),
·    rozszerzenie mechanizmów rynkowych oraz przygotowanie skutecznych instrumentów ekonomicznych,
·    wdrożenie systemów pełnej i wiarygodnej ewidencji odpadów i metod ich zagospodarowywania (bazy danych),
·    identyfikacja zagrożeń i rozszerzenie zakresu prac na rzecz likwidacji starych składowisk odpadów, modernizacji składowisk eksploatowanych oraz rekultywacji terenów zdegradowanych,
·    wdrożenie skutecznego systemu kontroli i nadzoru nad gospodarowaniem odpadami, w tym prowadzenie monitoringu,
·    rozszerzenie zakresu prac badawczo-rozwojowych nad nowymi technologiami odzysku i ponownego zastosowania odpadów,
·    kontynuację prac badawczo-rozwojowych dotyczących technologii małoodpadowych oraz technologii odzysku i ponownego użycia odpadów.
Potrzeby organizacyjne:

·    rozpoznanie stanu  gospodarki odpadami w małych i średnich podmiotach gospodarczych,
·    kontrola i monitoring wytwórców odpadów i podmiotów posiadających instalacje do unieszkodliwiania odpadów w celu stwierdzenia, czy działalność·     ta nie narusza przepisów ochrony środowiska i jest zgodna
z normami i zaleceniami,
·    dążenie do stosowania niskoodpadowych technologii produkcji, czystszych w odniesieniu do środowiska oraz zapewniających produkcyjne wykorzystanie wszystkich składników przerabianych surowców,
·    uczestniczenie wytwórców odpadów z sektora gospodarczego
w programach zarządzania środowiskowego (normy ISO serii 14 000),
·    kontynuacja badań nad nowymi technologiami, przyczyniającymi się do zapobiegania/minimalizacji powstawania odpadów oraz zmniejszania ich szkodliwości,
·    kontynuacja badań nad nowymi technologiami w zakresie odzysku/unieszkodliwiania odpadów,
·    organizacja systemu zbiórki, magazynowania i transportu odpadów powstających w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw,
·    ewidencja systemu zbiórki, magazynowania i transportu odpadów powstających w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw,
·    ewidencja zakładowych składowisk odpadów przemysłowych,
·    uwzględnienie w planach gospodarki odpadami na poziomie powiatu i gminy wykazu zwałowisk odpadów wydobywczych przeznaczonych do odzysku lub rekultywacji,
·    sporządzenie wykazu terenów pogórniczych zdegradowanych, przeznaczonych do rekultywacji,
·    prowadzenie działań informacyjno-edukacyjnych dla małych i średnich podmiotów gospodarczych, mających na celu zwiększenie stopnia odzysku wytwarzanych przez nich odpadów, oraz wykorzystywanie istniejących już instalacji do zagospodarowania lub unieszkodliwiania odpadów w celu ograniczenia do minimum ich składowania,
·    opracowanie list rankingowych składowisk przeznaczonych do likwidacji lub modernizacji oraz terenów zdegradowanych przeznaczonych do rekultywacji,
·    utworzenie nowej struktury lub wykorzystanie istniejącej, prowadzącej bazę danych o najlepszych dostępnych technikach (BAT/BREF) dla przemysłu
i usług związanych z wytwarzaniem, odzyskiem i unieszkodliwianiem odpadów oraz wydającej rekomendacje i wytyczne dotyczące zużycia materiałów, energii i wody w procesach produkcyjnych,
·    opracowanie strategii nadzoru weterynaryjnego nad procesem powstawania  i niszczenia odpadów pochodzenia zwierzęcego,
·    organizacja systemu nadzoru weterynaryjnego nad procesem powstawania
i niszczenia odpadów pochodzenia zwierzęcego szczególnego ryzyka (SRM) oraz odpadów wysokiego ryzyka (HRM), w tym zwłaszcza pochodzących od bydła, owiec i kóz oraz ich wyłączenie z łańcucha pokarmowego ludzi
i zwierząt,
·    monitoring gospodarki odpadami powstającymi w sektorze gospodarczym.
Potrzeby  inwestycyjne:

·    budowa 6 instalacji do stabilizacji odpadów przy wykorzystaniu odpadów
z przemysłu energetycznego – do zagospodarowania osadów ściekowych, szlamów, zawiesin o wydajności 120 m3/h,
·    budowa 8 instalacji do wytwarzania betonów samozagęszczalnych
o wydajności 120 m3/h z zastosowaniem popiołów lotnych,
·    budowa 8 nowych i modernizacja 15 obecnie istniejących instalacji przygotowujących materiały na bazie odpadów z przemysłu energetycznego do wykorzystania w technologiach górniczych – podsadzania podziemnych wyrobisk górniczych o wydajności 100 tys. Mg/rok,
·    budowa 2 linii technologicznych do przetwarzania produktu odsiarczania spalin metodą półsuchą na materiał przydatny do stabilizacji gruntu, makroniwelacji, rekultywacji i budowy dróg. Wydajność·     linii technologicznej powinna wynosić·     15 tys. Mg/rok,
·    budowa 3 instalacji aktywacji popiołów konwencjonalnych jako dodatku poprawiającego parametry użytkowe betonu,
·    budowa 4 instalacji do produkcji spoiw cementujących dla potrzeb  budownictwa drogowego i geotechnicznego na bazie popiołów konwencjonalnych i fluidalnych. Wydajność·     instalacji 7,0 Mg/h,
·    budowa instalacji do wytwarzania kruszyw granulowanych na bazie popiołu lotnego i żużla. Wydajność·     instalacji 50 tys. m3/rok,
·    budowa 9 instalacji do wytwarzania materiałów do makroniwelacji
i rekultywacji terenu przy wykorzystaniu odpadów energetycznych. Wydajność·     instalacji ok. 36 tys. m3/rok,
·    budowa instalacji do wytwarzania spoiw cementowo-popiołowych zastępujących cement. Wydajność·     instalacji 100 tys. Mg/rok,
·    budowa 10 instalacji do produkcji mieszanek dla drogownictwa na bazie odpadów energetycznych do wykonywania stabilizacji gruntów, podbudów, nawierzchni drogowych o wydajności 30 tys. m3/rok,
·    budowa 6 instalacji do magazynowania popiołu lotnego z okresu szczytu zimowego na okres letni o pojemności 60 tys. m3,
·    rekultywacja składowisk, dla których brak jest możliwości odzysku nagromadzonych odpadów,
·    modernizacja składowisk odpadów, które nie spełniają wymogów ekologicznych,
·    budowa systemu do unieszkodliwiania odpadów poubojowych:
·    urządzenie zbiornic zwierząt padłych,
·    modernizacja istniejących zakładów utylizacyjnych,
·    budowa 4 nowych zakładów utylizacyjnych,
·    dostosowanie istniejących instalacji do spalania mączek i tłuszczów do norm obowiązujących w UE,
·    wdrożenie instalacji do wdmuchiwania pyłów stalowniczych o zawartości
> 10% Zn w hutach żelaza i stali.

Odpady niebezpieczne

W Krajowym Planie Gospodarki Odpadami w części dotyczącej odpadów niebezpiecznych przy rozpatrywaniu poszczególnych rozwiązań technicznych wzięto pod uwagę konieczność:
·    całkowitego zniszczenia i wyeliminowania PCB ze środowiska do 2010 r. poprzez kontrolowane unieszkodliwienie PCB oraz dekontaminację lub unieszkodliwienie urządzeń zawierających PCB,
·    zapewnienie odzysku i recyklingu olejów odpadowych do 2007 r. zgodnie
z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych
i poużytkowych (Dz. U. Nr 69, poz. 719),
·    zapewnienia bezpiecznego dla zdrowia ludzi usunięcia wyrobów zawierających azbest i zdeponowania ich na wyznaczonych składowiskach w sposób eliminujący ich negatywne oddziaływanie,
·    likwidacji do 2010 r. mogilników zawierających przeterminowane środki ochrony roślin,
·    zapewnienie odzysku i recyklingu zużytych urządzeń chłodniczych
i klimatyzacyjnych zwierających freony CFC HCFC do 2007 r. zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych
i poużytkowych (Dz. U. Nr 69, poz. 719),
·    zapewnienia odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Potrzeby organizacyjne:

Organizacja gminnych punktów zbierania odpadów niebezpiecznych (GPZON) i stacji przeładunkowych odpadów niebezpiecznych (SPON). Punkty gromadzenia odbierałyby odpady niebezpieczne (w tym zużyte urządzenia elektryczne
i elektroniczne jako zawierające odpady niebezpieczne) od mieszkańców
i przeterminowane odczynniki chemiczne ze szkół niższego szczebla bez ponoszenia opłat, odpłatnie zaś (na zasadzie usługi) od małych i średnich przedsiębiorstw.

Zadaniem stacji przeładunkowych (jedna na ok. 50 punktów gminnych) będzie magazynowanie, przygotowywanie do wysyłki i przesyłanie do właściwych instalacji zebranych odpadów. Transport odpadów niebezpiecznych do i ze stacji przeładunkowych może być realizowany bądź środkami własnymi będącymi na wyposażeniu stacji lub poprzez specjalistyczne firmy transportowe posiadające stosowne zezwolenia. Koszty unieszkodliwiania odpadów zebranych od mieszkańców i ze szkół powinny być pokrywane z funduszy gminnych.

Konieczne jest również doskonalenie istniejącej zbiórki odpadów: akumulatorów, olejów itp. w sieciach organizowanych przez producentów
i organizacje odzysku. Ponadto celowym jest prowadzenie kontroli prawidłowości gospodarki odpadami poprzez kontynuację dotychczasowych działań w zakresie monitoringu gospodarki odpadami niebezpiecznymi, a także wdrażanie technik minimalizacji powstawania odpadów u źródła.

Potrzeby inwestycyjne:

Dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki odpadami niebezpiecznymi niezbędne jest:
·    wybudowanie instalacji do termicznego przekształcania szerokiej gamy odpadów niebezpiecznych o wydajności 20 tys. Mg/rok lub alternatywnie instalacji do plazmowego spalania odpadów,
·    wybudowanie ogólnokrajowego składowiska odpadów niebezpiecznych
o pojemności 500 tys. Mg,
·    budowa 40 składowisk dla odpadów azbestowych o łącznej pojemności
6 650 tys. Mg lub alternatywnie dobudowanie oddzielnych kwater dla odpadów azbestowych na istniejących składowiskach odpadów,
·    modernizacja lub wybudowanie nowych składowisk na odpady niebezpieczne w hutach metali nieżelaznych: miedzi, ołowiu, cynku
i aluminium,
·    uruchomienie instalacji do unieszkodliwiania urządzeń chłodniczych,
·    budowa stacji do dekontaminacji transformatorów zawierających PCB,
·    uruchomienie instalacji do odzysku i unieszkodliwiania zużytych  urządzeń elektrycznych i elektronicznych (po usunięciu elementów szczególnie niebezpiecznych typu: elementy zawierające rtęć·    , PCB, akumulatory
i baterie itp.),
·    budowa 2 492 gminnych punktów zbierania odpadów niebezpiecznych (GPZON),
·    budowa 43 stacji przeładunkowych odpadów niebezpiecznych (SPON).

  • 2.4. Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Małopolskiego

Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Małopolskiego określił szczegółowe cele gospodarki odpadami zarówno w sektorze komunalnym, jak i gospodarczym w poszczególnych przedziałach czasowych.

Przy tworzeniu Powiatowego Planu Gospodarki Odpadami dla Powiatu Miechowskiego przyjęto zasadę kompatybilności celów obu planów.

Ponadto przy opracowywaniu Planu Gospodarki Odpadami dla Powiatu Miechowskiego w zakresie sektora komunalnego wzięto pod uwagę następujące przesłanki wynikające z Planu Wojewódzkiego:

Docelowym rozwiązaniem jest skupienie gmin wokół Zakładu Utylizacji Odpadów (ZUO) wyposażonego w linie do segregacji odpadów lub tylko
w urządzenia do doczyszczania surowców wtórnych ze zbiórki selektywnej, urządzenia do konfekcjonowania surowców, instalację do utylizacji odpadów organicznych, tymczasowe pomieszczenia do magazynowania odpadów niebezpiecznych, składowisko pozostałych odpadów komunalnych. O przyjętej technologii decydować będą inwestorzy.

Na obszarze gmin należących do ZUO odbywa się zbiórka segregacyjna. Sposób zbiórki odpadów zależy od przyjętej w ZUO technologii.

Na terenach wiejskich oraz miejskich z zabudową jednorodzinną preferowane będzie kompostowanie odpadów organicznych we własnym zakresie.

Lokalizacja ZUO jest zgodna z zasadą „bliskości” (Ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U.2001.62.628). Przyjęto, że optymalna odległość centrum gminy (po drogach) nie będzie większa niż 30 km od ZUO.
W przypadku konieczności dowozu odpadów (lub surowców) z większej odległości, należy rozważyć budowę stacji przeładunkowych lub Wiejskich Punktów Gromadzenia  Odpadów (WPGO).

Przy doborze gmin do ZUO uwzględniono istniejące lub planowane porozumienia międzygminne.

Założono, że z poszczególnych gmin odpady wysegregowane będą kierowane do ZUO, natomiast pozostałe odpady będą deponowane na lokalnych składowiskach do czasu ich wypełnienia lub konieczności ich zamknięcia
z innych powodów. W takim przypadku pozostałe odpady komunalne kierowane będą na najbliższe funkcjonujące składowisko lub na składowisko przy ZUO.

Pozostałe odpady komunalne mogą być wykorzystane energetycznie, dzięki czemu wydłużony zostanie okres eksploatacji istniejących składowisk.

  • 2.5.    Kompleksowy system gospodarki odpadami niebezpiecznymi (KSGON) w Polsce południowej

Schemat organizacyjny systemu

System gospodarki odpadami niebezpiecznymi w Polsce południowej oparty jest na trzystopniowym podziale zadań (zbiórka, gromadzenie i przygotowanie do transportu oraz wykorzystanie/unieszkodliwianie).

Zakłada on utworzenie sieci następujących obiektów:

I stopień
Gminne Punkty Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON) przyjmujące odpady niebezpieczne od mieszkańców regionu oraz małych i średnich przedsiębiorstw posiadających lub nie posiadających decyzji na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych,
Miejsca Zbiórki Wybranych Odpadów Niebezpiecznych (MZWON) przyjmujące określone rodzaje odpadów niebezpiecznych od mieszkańców regionu oraz małych i średnich przedsiębiorstw,
Placówki  Opieki Zdrowotnej (POZ) i Placówki Opieki Weterynaryjnej (POW) przyjmujące odpady grożące infekcją.

II stopień
Stacje Przeładunkowe Odpadów Niebezpiecznych (SPON) mające na celu gromadzenie zebranych w GPZON odpadów niebezpiecznych i przygotowanie ich do transportu do instalacji wykorzystania/unieszkodliwiania lub na składowisko,
System Gromadzenia Odpadów z Placówek Opieki Zdrowotnej.

III stopień
Instalacje do termicznego unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych,
Instalacje do termicznego unieszkodliwiania niebezpiecznych odpadów medycznych,
Instalacje do odzysku surowców z odpadów,
Inne instalacje do unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych oparte na fizykochemicznych i fizycznych procesach  (zestalanie/stabilizacja, witryfikacja itd.)
Oczyszczalnie ścieków przyjmujących odcieki ze składowisk odpadów,
Składowiska odpadów niebezpiecznych.

Działania techniczne

Funkcjonowanie Kompleksowego Systemu Gospodarki Odpadami oparte jest na następujących  założeniach:
wykorzystanie w maksymalnym stopniu istniejących obiektów i instalacji do unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych po ocenie ich przydatności wraz
z określeniem zakresu i kosztów ewentualnej modernizacji,
wzajemna korelacja opracowanego systemu z istniejącymi cząstkowymi systemami zbiórki, gromadzenia i unieszkodliwiania wybranych grup odpadów niebezpiecznych (takich jak: odpady z placówek opieki zdrowotnej, akumulatory ołowiowe i niklowo-kadmowe, lampy fluorescencyjne zawierające rtęć oraz oleje  przepracowane),
utworzenie  w każdej  gminie co najmniej jednego punktu  zbiórki odpadów niebezpiecznych od mieszkańców i małych producentów tzw. Gminnego Punktu Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON),
utworzenie stacji przeładunkowej odpadów niebezpiecznych (SPON), przyjmujących odpady niebezpieczne z punktów gminnych oraz od małych wytwórców,
budowa zakładu termicznego unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych oraz kilku instalacji do fizykochemicznego i fizycznego unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych (zestalanie /stabilizacja, witryfikacja),
opracowanie procedur transportu i kontroli odpadów niebezpiecznych na drodze od wytwórcy/odbiorcy odpadu do instalacji wykorzystania/unieszkodliwiania,
udział lokalnych władz samorządowych oraz administracji państwowej
w działaniach organizacyjnych oraz stworzenie w systemie gospodarki odpadami niebezpiecznymi powiązań funkcjonalnych.

Koncepcja programu gospodarki odpadami

Z przedstawionych w koncepcji planu gospodarki odpadami niebezpiecznymi danych ilościowych i jakościowych wynika, że na łączną ilość odpadów wytwarzanych w regionie wynoszącą 1 751 935,55 ton:
1 592 277,092 ton odpadów jest wykorzystane i unieszkodliwiane,
31 317,529 ton odpadów jest tymczasowo składowane,
48 548,400 ton odpadów jest składowane na zakładowych składowiskach.

Dla 79 792,530 ton odpadów nie ustalono sposobu postępowania.

Z uwagi na istniejącą sieć instalacji do wykorzystania/unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych oraz rozpoczętą budowę nowej instalacji termicznego unieszkodliwiania odpadów o wydajności 20.000 t/rok, nakłady inwestycyjne związane z wdrożeniem systemu będą wiązały się w głównej mierze ze:
stworzeniem odpowiednich warunków dla zbiórki gromadzenia
i przygotowania do transportu odpadów niebezpiecznych z sektora małych
i średnich przedsiębiorstw oraz od mieszkańców,  
modernizacją istniejących lub budową nowych instalacji do wykorzystania/unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych.

W oparciu o założenia przedstawione w koncepcji planu projektowany system oparty został na trzystopniowym podziale zadań (zbiórka, gromadzenie
i przygotowanie do transportu oraz wykorzystanie/unieszkodliwianie).

I stopień systemu stanowią:

Gminne Punkty Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON)

W celu ułatwienia zbiórki odpadów niebezpiecznych od mieszkańców regionu oraz małych i średnich przedsiębiorstw (posiadających lub nie posiadających decyzji na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych) – takich jak:
nieużyteczne lekarstwa,
farby i lakiery oraz opakowania po nich,
przeterminowane środki ochrony roślin wraz z opakowaniami,
zużyte baterie i akumulatory,
lampy fluorescencyjne,
oleje i smary,
emulsje olejowe,
chemikalia i rozpuszczalniki
oraz inne odpady przeznaczone do unieszkodliwiania,
zostanie utworzona na terenie trzech województw sieć Gminnych (Miejskich) Punktów Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON).

Ich wielkość uzależniona będzie od stopnia urbanizacji i uprzemysłowienia terenu oraz typu dominującej zabudowy.

W ośrodkach miejskich będą to duże obiekty, natomiast w typowych gminach wiejskich niewielkie punkty.
Lokalizacja GPZON oraz ich liczba w miastach i gminach, ustalona na podstawie przyjętych założeń przedstawia się następująco:

Województwo Małopolskie – 183 GPZON

miasto Kraków        9
miasto Tarnów        2
miasto Nowy Sącz    1
Powiaty
Bochnia                   1
gminy                       7
Brzesko                   1
gminy                       6
Chrzanów                 1
gminy                       4
Dąbrowa Tarnowska  1
gminy                       6
Gorlice            1
gminy                       8
Powiat ziemski Kraków   17
Limanowa                   1
gminy                       9
Miechów                   1
gminy                       6
Myślenice                   1
gminy                       8
Powiat ziemski Nowy Sącz  15
Nowy Targ                   1
gminy                      12
Olkusz                   1
gminy                       6
Oświęcim                   1
gminy                       8
Proszowice                   1
gminy                       5
Sucha Beskidzka               1
gminy                       7
Powiat ziemski Tarnów   14
Zakopane                   1
gminy tatrzańskie               4
Wadowice                   1
gminy                       9
Wieliczka                   1
gminy                       4

Proponowana ilość Gminnych Punktów Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych w regionie Polski południowej wynosi -  434.

Ostateczna liczba tych punktów oraz ich dokładna lokalizacja ustalone zostaną w trakcie realizacji.
Miejsca Zbiórki Wybranych Odpadów Niebezpiecznych (MZWON)

Zbiórka odpadów niebezpiecznych od mieszkańców regionu oraz z sektora małych i średnich przedsiębiorstw będzie kontynuowana i rozszerzana
w wytypowanych placówkach tj.:

Apteki
– zbiórka nieużytecznych lekarstw,

Szkoły
– zbiórka zużytych baterii,

Punkty serwisowe i sklepy motoryzacyjne
– zbiórka zużytych akumulatorów i przepracowanych olejów,

Specjalistyczne firmy
– zbiórka lamp fluorescencyjnych, przepracowanych olejów i zużytych akumulatorów,

Stacje benzynowe
– zbiórka zużytych akumulatorów i przepracowanych olejów,

Sklepy ze sprzętem elektrotechnicznym
– zbiórka zużytych baterii i akumulatorów.

Sieć zbiórki odpadów Placówek Opieki Zdrowotnej (POZ) i Placówek Opieki Weterynaryjnej (POW)

W celu zapewnienia pełnej korelacji przedstawionego systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych z istniejącymi cząstkowymi systemami zbiórki przewiduje się włączenie do jego struktur sieci odbioru odpadów z Placówek Opieki Zdrowotnej (POZ) z rozszerzeniem o Placówki Opieki Weterynaryjnej (POW) zbierające odpady grożące infekcją.

II stopień systemu stanowią:

Stacje Przeładunkowe Odpadów Niebezpiecznych (SPON)

Stacje przeładunkowe odpadów niebezpiecznych mają na celu gromadzenie, identyfikację, przygotowanie do transportu oraz ekspedycję odpadów niebezpiecznych dostarczanych z Gminnych Punktów Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych, sektora małych i średnich przedsiębiorstw, Miejsc Zbiórki Wybranych Odpadów Niebezpiecznych oraz okazjonalnie od dużych przedsiębiorstw posiadających decyzje na wytwarzanie odpadów.

Przy założonej liczbie Gminnych Punktów Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych – 434, zachodzi konieczność utworzenia w regionie kilku Stacji Przeładunkowych Odpadów Niebezpiecznych, odbierających odpady niebezpieczne z najbliżej położonych punktów zbiórki.

Stacje takie proponuje się utworzyć w następujących miejscowościach:
Tarnów – do obsługi miast i gmin północno-wschodniej części województwa małopolskiego (teren Zakładów Azotowych Tarnów- Mościce),
Gorlice – do obsługi południowo-wschodniej części województwa małopolskiego (teren EC Gorlice),
Kraków – do obsługi aglomeracji krakowskiej oraz zachodniej i centralnej części województwa  małopolskiego (teren Huty im.T.Sendzimira),
Chorzów – (teren Zakładów Azotowych) do obsługi terenu województwa śląskiego,
Kędzierzyn Koźle – (Blachownia) do obsługi terenu województwa opolskiego (teren ZE w Z.Ch.Blachownia).

Takie rozmieszczenie Stacji Przeładunkowych Odpadów Niebezpiecznych (SPON) zapewnia zaspokojenie potrzeb całego regionu, wynikających z przyjętych zasad funkcjonowania Kompleksowego Systemu Gospodarki Odpadami Niebezpiecznymi.

Ostateczna liczba tych punktów oraz ich dokładna lokalizacja ustalone zostaną w trakcie realizacji Etapu III projektu obejmującego m.in. konsultacje społeczne z władzami samorządowymi oraz analizę uwarunkowań urbanistycznych, planistycznych i przyrodniczych podejmowanych działań inwestycyjnych.

III stopień:

Stacje Unieszkodliwiania Odpadów Niebezpiecznych

Stacje unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych zorganizowane zostaną
w tych zakładach, w których już są stosowane różne metody wykorzystania lub unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, powstających w trakcie prowadzonych procesów technologicznych. Zakłady te posiadają odpowiednią infrastrukturę techniczną, zaplecze laboratoryjno – badawcze, doświadczoną kadrę specjalistów różnych branż, dobrze zorganizowany transport wewnętrzny i zewnętrzny oraz – co najistotniejsze – wyrażają zdecydowaną wolę uczestnictwa w tworzonym Kompleksowym Systemie Gospodarki Odpadami Niebezpiecznymi.

Opierając się na tym zapleczu, należy tworzyć dobrze wyposażone stacje unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, wykorzystując już istniejące instalacje, po ewentualnym ich zmodernizowaniu i rozbudowaniu, aby w pełni spełniały nałożone zadania w sposób ekonomicznie efektywny i ekologicznie bezpieczny.

Lokalizacja Stacji Unieszkodliwiania

Na podstawie przeprowadzonej oceny przydatności pracujących instalacji do unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, analizy lokalizacyjnej i komunikacyjnej oraz weryfikacji potencjalnych możliwości rozszerzenia zakresu działalności proekologicznej związanej z realizacją zadań wynikających z funkcjonowania
w tworzonym systemie, proponuje się lokalizację Stacji Unieszkodliwiania Odpadów Niebezpiecznych w następujących zakładach (miejscowościach):

A. Województwo Małopolskie:
1.    Tarnów (Zakłady Azotowe S.A. w Tarnowie – Mościcach, Spółdzielnia Pracy „AGRO-FILM” Warszawa; Oddział Tarnów)
2.    Gorlice (E.C. Gorlice lub R.N. „Glimar”S.A. Gorlice)
3.    Kraków (Huta im.T.Sendzimira, „Nowe Technologie” Sp. z o.o. Kraków)
4.    Oświęcim (Firma Chemiczna „DWORY”S.A. w Oświęcimiu, EMPOS – Oświęcim)
5.    Trzebinia (Rafineria Nafty S.A. w Trzebini)
6.    Michałowice (Przedsiębiorstwo Odzysku Srebra METILEX – Michałowice pow. krakowski)
7.    Alwernia (Zakłady Chemiczne „Alwernia”)
8.    Bukowno (Bolesław Recykling Sp. z  o.o. Bukowno)

B. Województwo Śląskie
Dąbrowa Górnicza („LOBBE Dąbrowa Górnicza” Sp. z o.o. Dąbrowa Górnicza)
Jaworzno (Zakłady Chemiczne „Organika – Azot” w Jaworznie)
Bielsko-Biała („AQUA” S.A. w Bielsko-Biała, „FENICE-POLAND” Sp. z o.o.  
w Bielsku Białej)
Świętochłowice (Huta „FLORIAN” S.A. w Świętochłowicach, „BATERPOL”
Sp. z o.o. w Świętochłowicach)
Sosnowiec (PPUH „REMTECH” Sp. z o.o. w Sosnowcu)
Zabrze (ZM „Bumar-Mikulczyce” w Zabrzu, ZUK „MERA-ELZAB” w Zabrzu, „AgRob EKO” w Zabrzu)
Chorzów (Spółka Handlowo-Usługowa „TECHMET” S.C. - teren Zakładów  „Hajduki” S.A. w Chorzowie)
Częstochowa (PPU „INTER PAK” Częstochowa, PPU „REDYSPOL
w Częstochowie, Zakład Produkcyjny Rudniki (MarCo LTD) k/Częstochowy)
Gliwice (ZM „Bumar-Łabędy” S.A w Gliwicach, „REALFLOT” Sp. z o.o. na terenie IChN w Gliwicach, „Polskie Odczynniki Chemiczne” S.A. w Gliwicach)
 Bytom (ZGH „ORZEŁ BIAŁY” S.A. w Bytomiu)
Miechowskie Góry (PPH „TARCHEM” Sp. z o.o. w Miechowskich Górach)
      
C. Województwo Opolskie
1.    Blachownia (Z.E. w Zakładach Chemicznych „Blachownia”)
2.    Kędzierzyn Koźle (Południowe Zakłady Rafineryjne „NAFTOPOL” S.A.
w Kędzierzynie Koźlu)
3.    Opole („PETROTEAM” S.A. w Opolu)

Obiekty obsługujące cały region

Oprócz  Stacji Unieszkodliwiania Odpadów Niebezpiecznych obsługujących określone rejony trzech województw - w relatywnie wąskim zakresie świadczonych usług - proponuje się włączenie do Programu dwóch obiektów dla całego regionu:
1.    Spalarni Odpadów Niebezpiecznych – lokalizacja w Dąbrowie Górniczej (na terenie LOBBE Sp. z o.o. – inwestycja w trakcie realizacji)
2.    Stacji Witryfikacji (Zeszkliwiania) popiołów, produktów poreakcyjnych oraz niektórych grup odpadów niebezpiecznych – lokalizacja wstępna w Firmie Chemicznej „DWORY” S.A. Oświęcim.

Takie rozmieszczenie nowych Stacji Unieszkodliwiania Odpadów Niebezpiecznych zapewnia zaspokojenie potrzeb całego regionu, wynikających
z konieczności unieszkodliwiania wybranych grup odpadów niebezpiecznych wytwarzanych i składowanych z uwzględnieniem odpadów nagromadzonych na nieczynnych składowiskach odpadów niebezpiecznych.

Przy opracowywaniu Planu Gospodarki Odpadami dla Gminy Charsznica
w zakresie sektora odpadów  niebezpiecznych założono, że utworzona zostanie sieć następujących obiektów:

I stopień

Gminne Punkty Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON) przyjmujące odpady niebezpieczne od mieszkańców regionu oraz małych i średnich przedsiębiorstw posiadających lub nie posiadających decyzji na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych,
Miejsca Zbiórki Wybranych Odpadów Niebezpiecznych (MZWON) przyjmujące określone rodzaje odpadów niebezpiecznych od mieszkańców regionu oraz małych i średnich przedsiębiorstw,
Placówki Opieki Zdrowotnej (POZ) i Placówki Opieki Weterynaryjnej (POW) przyjmujące odpady grożące infekcją.

II stopień

System  gospodarki odpadami niebezpiecznymi w powiecie miechowskim może być obsługiwany przez stacje przeładunkowe w Krakowie.

  • 3 CHARAKTERYSTYKA GMINY

  • 3.1.  Położenie

    Gmina wiejska Charsznica leży w północnej części województwa małopolskiego w powiecie miechowskim. Graniczy od południa z gminą Gołcza, od wschodu z gminami Kozłów, Książ Wielki i Miechów oraz od zachodu z gminami Wolbrom i Żarnowiec.

    Obszar gminy zaliczany jest do regionu Wyżyny Krakowsko – Częstochowskiej; subregionu Wyżyny Miechowskiej. Powierzchnia gminy wynosi 7843,887 ha. Obszar zamieszkuje 8029 osób. Średnia gęstość zaludnienia, wynosząca około 102 mieszkańców na 1 km2 powierzchni, jest niższa od średniej krajowej wynoszącej 124 osoby na 100 ha.

    Gmina Charsznica składa się z osiemnastu miejscowości, a  mianowicie: Miechów – Charsznica, Charsznica, Chodów, Chodowiec, Ciszowice, Dąbrowiec, Jelcza, Marcinkowice, Podlesice, Pogwizdów, Szarkówka, Swojczany, Tczyca, Uniejów Kolonia, Uniejów Parcela, Uniejów Rędziny, Wierzbie i Witowice.


3.2.  Środowisko geograficzne

Obszar gminy Charsznica leży w całości na Wyżynie Miechowskiej zaliczanej do Niecki Nidziańskiej (J. Kondracki 1965r.). Wyżyna zbudowana jest ze skał różnego pochodzenia geologicznego, a mianowicie z: wapieni jurajskich, margli kredowych, lessów plejoceńskich oraz aluwiów rzecznych osadzonych tu
w holocenie. Najstarszymi spośród utworów powierzchniowych jest wapień jurajski, natomiast do utworów najmłodszych, holoceńskich należą utwory napływowe, czyli aluwia rzeczne. Wypełniają one dna dolin stałych cieków wodnych.

  • 3.3.  Rzeźba i budowa geologiczna

Pod względem morfologicznym teren Gminy Charsznica położony jest
w obrębie mezoregionu – Wyżyna Miechowska, będącego fragmentem Wyżyny Małopolskiej. Zróżnicowana rzeźba terenu związana jest z budową geologiczną
i tektoniką skał starszego podłoża, a także działalnością erozyjną i akumulacyjną czwartorzędowych lądolodów oraz współczesnymi procesami denudacyjnymi rzek.

Wyżyna Miechowska jest terenem przejściowym od Niecki Nidziańskiej do Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Cechą charakterystyczną  tego regionu jest fakt, że chociaż  pod względem geologicznym i geograficznym jest zapadliskiem, posiada charakter wyżynny. Obszar tworzą liczne wzgórza i wydłużone obniżenia zwane padołami. Prawdopodobnie padoły są pochodzenia tektonicznego, na co wskazywałaby zgodność ich przebiegu z głównymi kierunkami tektonicznymi. Obniżenia dzielą wyżynę na rozległe podłużne pagóry i garby, których kulminacje
w części północno-wschodniej gminy osiągają wysokość 390-406 m npm, a na pozostałym terenie najczęściej osiągają wysokość 330-380 m npm.

Na charakter rzeźby Gminy Charsznica duży wpływ wywarło osadzenie lessów w późnym plejstocenie. Powierzchnia lessów jest silnie dopasowana do wcześniej ukształtowanego podłoża (osady, kredy) i tworzy zwartą pokrywę
o zmiennej miąższości, dochodzącą do kilkunastu metrów. W holocenie powierzchnia lessów została rozcięta, co odsłoniło część partii starszego podłoża. Wyżynny krajobraz urozmaicony jest rozcięciami dolinnymi rzek oraz dolinami suchymi. Dolina rzeki Szreniawy o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego
znajduje się na wysokości 275-280 m npm., a dolina Uniejówki, która rozprzestrzenia się od południowego wschodu ku północy - na wysokości 289-302 m nmp.

Doliny rzeczne charakteryzują się asymetrią zboczy. Zbocza wschodnie są wysokie i strome, natomiast zbocza zachodnie są łagodne. Asymetria ta jest wynikiem bocznej i wgłębnej erozji rzek oraz wiatrów deszczonośnych przeważających z kierunku zachodniego. Wśród najmłodszych form rzeźby dominują doliny boczne o charakterze wąwozów, parowów, jarów lub dolinek nieckowatych, wcinające się we wzgórza. Formy te zostały wymyte przez wody opadowe lub cieki okresowe. Wzgórza charakteryzują się szerokimi, płaskimi wierzchowinami i mają wyraźne krawędzie i stoki opadające w kierunku dolin rzecznych. Nachylenie stoków wynosi średnio powyżej 12%.


  • 3.4.  Hydrografia

Obszar Gminy Charsznica pod względem hydrograficznym położony jest w zlewni dwóch rzek: Szreniawy i Uniejówki. W jej granicach znajduje się wododział
II rzędu rzeki Pilicy oraz Szreniawy. Południowa i częściowo północno-wschodnia część gminy leży w dorzeczu rzeki Szreniawy, która jest lewobrzeżnym dopływem Wisły.

Działy wód powierzchniowych pomiędzy zlewniami wymienionych rzek biegną po linii grzbietowej rozdzielających je wzniesień. Z uwagi na źródła dające początek ciekom wodnym, cały obszar Gminy Charsznica położony jest w strefie źródliskowej.

W Gminie Charsznica nie występują duże zbiorniki wód powierzchniowych. Zalew w Tczycy zajmuje w chwili obecnej ok. 1,5 ha. Docelowo planowane jest powiększenie jego powierzchni do ok. 3 – 5 ha.
          
 Na obszarze Gminy Charsznica warunki hydrogeologiczne są ściśle związane z budową geologiczną, tektoniką i morfologią terenu. Wody podziemne występują
w utworach czwartorzędu i kredy.

Zaznaczają się one w dwóch odmiennych strefach:
Strefa wód gruntowych związanych z utworami czwartorzędowymi
w obrębie den dolin,
Strefa obejmująca wody podziemne występujące na obszarach wyżynnych
.

  • 3.5 Klimat

Według podziału Polski na regiony klimatyczne Gmina Charsznica znajduje się w wyżynnym regionie klimatycznym zachodniomałopolskim. Kraina ta charakteryzuje się wyraźnie większym wpływem kontynentalizmu. Średnia temperatura najchłodniejszego miesiąca (stycznia) wynosi –70C, a najcieplejszego (lipiec) +17,70C. Zima trwa statystycznie 92 dni, a lato 91 dni. Liczba dni pogodnych w roku wynosi 62, a pochmurnych 122. szata śnieżna obserwowana jest średnio przez 80 dni. Roczna ilość opadów wynosi 610 mm, co bliskie jest średniej krajowej.

Najcieplejszym miesiącem roku jest lipiec, kiedy to notuje się średnio temperatury 17,5 do 220C. W rejonie gminy notuje się rocznie około 30 dni gorących (ponad 250C). Najzimniejszym miesiącem roku jest styczeń. Notuje się wtedy najniższe temperatury, średnio –7,40C. W rejonie gminy notowanych jest średnio około 47 dni z przymrozkami, w tym 26 dni bardzo mroźnych (poniżej –100C). Pierwsze przymrozki pojawiają się na początku listopada, a ostatecznie zanikają na początku kwietnia.

  • 3.6.  Sytuacja demograficzna    

Łącznie Gminę Charsznica zamieszkuje 8029 osób, co stanowi ok. 15,74% mieszkańców powiatu miechowskiego.

Gmina należy do grupy średnio zaludnionych, gdyż gęstość zaludnienia waha się w granicach od 50 osób na 1km˛ w sołectwie Pogwizdów do 455 osób na 1 km˛ we wsi Miechów Charsznica. Sytuację demograficzną gminy Charsznica na tle kraju
i innych gmin wiejskich określa się jako korzystną.

Najwięcej mieszkańców gminy zamieszkuje w miejscowości Miechów Charsznica – ponad 22% ogólnej liczby mieszkańców gminy, natomiast najmniej  
w miejscowości Chodowiec – niespełna 4%.

Ponad połowę populacji stanowią kobiety. Na 100 mężczyzn przypadają średnio 103 kobiety. Według stanu z końca 2003r. w ogólnej liczbie
8029 mieszkańców gminy było 4088 kobiet (50,9%) i 3941 mężczyzn (49,1%).

Ludność w Gminie Charsznica według ekonomicznych grup wieku w roku 2003 przedstawiała się następująco: w wieku produkcyjnym – 4901 osób (co stanowi 61% ogółu mieszkańców), przedprodukcyjnym – 1779 (22%), poprodukcyjnym – 1349 (17% mieszkańców).

Analizę ruchu naturalnego ludności oparto na współczynniku przyrostu naturalnego będącego bilansem dwóch składowych tego procesu, tj. poziomu urodzeń i wielkości zgonów. Z zestawienia danych za rok 2003 wynika, że Gmina Charsznica odznacza się ujemnym przyrostem naturalnym ludności. Czynnik ten,
w połączeniu z migracją ludności, powoduje stały spadek ilości mieszkańców w gminie oraz starzenie się społeczeństwa.

Bezrobocie w porównaniu z innymi gminami województwa na terenie Gminy Charsznica nie jest zbyt duże. Liczba bezrobotnych mieszkańców Gminy Charsznica zarejestrowanych w PUP wynosi 572, w tym pozostających bez pracy powyżej
12 miesięcy jest 371 osób.

Cechą charakterystyczną miejscowego bezrobocia jest: równowaga płci wśród bezrobotnych, tzw. bezrobocie długotrwałe w przypadku ponad połowy bezrobotnych oraz wyjątkowo wysoki odsetek bezrobotnych nie posiadających prawa do zasiłku (89%).

  • 3.7.  Użytkowanie terenu

    Na terenie Gminy Charsznica dominująca formą władania ziemią są grunty indywidualne. Z całkowitej powierzchni Gminy Charsznica tereny prywatne zajmują 88,4% powierzchni (z czego 80,7% to indywidualne gospodarstwa rolne, a 7,7% inne grunty indywidualne).

Użytki rolne zajmują największy obszar gminy – 6715, 87 ha. Użytki rolne, jako podstawowa baza produkcji rolniczej, są mało zróżnicowane w swojej strukturze. Największy udział mają grunty orne, które w gminie stanowią 90,4% użytków rolnych, przy czym najwięcej gruntów ornych w stosunku do użytków rolnych znajduje się we wsi Chodów – 96,7%, najmniejszy zaś procent gruntów ornych w odniesieniu do użytków rolnych jest we wsi Witowice i wynosi 82,3%.

    Użytki zielone, czyli łąki i pastwiska, stanowią niewielki procent użytków rolnych: łąki – 4,1% natomiast pastwiska 1,3%, co razem daje 5,4% w stosunku do użytków rolnych. Najwięcej użytków zielonych jest we wsi Tczyca – 9,8%, natomiast w Uniejowie Kolonii użytki zielone nie występują.

    Sady stanowią 3,5% użytków rolnych, zajmują powierzchnię 236,90 ha. Największy obszar sadów występuje w Miechowie – Charsznicy i wynosi 36,82 ha. Jest to spowodowane tym, że na większości działek przydomowych występują sady. Działki te są charakterystyczne dla krajobrazu Miechowa – Charsznicy.

Kolejną grupę użytków rolnych stanowią grunty pod wodami. Zajmują one niewielką powierzchnię – 21,20 ha, co stanowi około 0,3% powierzchni ogólnej wszystkich użytków gruntowych w gminie. Są to głównie tereny zajmowane przez rzeki Szreniawę i Uniejówkę.

    Tereny osiedlowe zajmują powierzchnię 278.18 ha co stanowi 3.5% użytków gruntowych w gminie. Najwięcej terenów osiedlowych występuje w Miechowie – Charsznicy (36.76 ha – 9.4% powierzchni ogólnej wsi). Jest to miejscowość gminna, charakteryzująca się największym współczynnikiem zaludnienia.

    Tereny różne i nieużytki zajmują łącznie 22,29 ha, co stanowi 0,3% powierzchni ogólnej gminy. Świadczy to optymalnym wykorzystaniu użytków na cele rolne, leśne, budowlane, itd.

Gmina Charsznica posiada zróżnicowane warunki przyrodniczo – klimatyczne i glebowe dla produkcji rolniczej. Wpływa na to wiele czynników środowiska przyrodniczego, warunków hydrogeologicznych, klimatycznych ukształtowania terenu oraz pokrywy glebowej.

Lasy

    Drugą grupę użytków gruntowych, pod względem zajmowanej powierzchni, stanowią użytki leśne. Na terenie gminy Charsznica zajmują one 422,32 ha, co stanowi 5,4% użytków gruntowych. Lesistość analizowanego terenu nie jest jednakowa i wynosi 5%. Lasy praktycznie skupiają się we wsi Uniejów Rędziny, gdzie zajmują powierzchnię 391,60 ha, co stanowi 51% wszystkich użytków gruntowych we wsi.    

Cechą charakterystyczna lasów na terenie Gminy Charsznica jest ich koncentracja w części północno–wschodniej (w rejonie wsi Uniejów Rędziny), na obszarze której występuje największy (i jedyny w gminie) kompleks lasów państwowych. Kompleks ten należy do obrębu Książ Wielki, zarządzanego przez Nadleśnictwo Miechów.
Kilkunastohektarowy oddział leśny (lasów prywatnych) występuje również we wsi Jelcza. Pozostałe obszary leśne to bardzo małe, kilkuarowe kompleksy występujące na stromych skarpach lub w wąwozach zagrożonych procesami osuwiskowymi lub erozji wodnej.

  • 3.8. Zakłady produkcyjne zlokalizowane na terenie gminy

Na terenie Gminy Charsznica nie ma wielu przedstawicieli sektora przemysłowego. Zakres działalności podmiotów gospodarczych na obszarze Gminy Charsznica obejmuje produkcję, handel, usługi, w tym budownictwo, motoryzację, transport, przetwórstwo rolno – spożywcze, produkcję obuwia, krawiectwo, tartacznictwo, stolarstwo, naprawy maszyn i urządzeń.

Do największych zakładów produkcyjnych zlokalizowanych na terenie Gminy Charsznica należą:
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Miechowie – Oddział Produkcyjny
w Charsznicy, ul. Polna 1, 32-250 Charsznica
Zakład Produkcyjno – Usługowo – Handlowy „STELMAR” – Sęk Mariusz, Swojczany 23, 32-250 Charsznica
P.P.U.H. „CHYŻBET”, Oddział w Charsznicy, ul. Miechowska 8, 32-250 Charsznica
Charsznicka Odlewnia Metali, ul. Żarnowiecka 11B, 32-250 Charsznica

  • 3.9. Infrastruktura

Infrastruktura komunalna

Średnie zapotrzebowanie wody w gminie dla celów socjalno-bytowych (łącznie z zakładami użyteczności publicznej wynosi :
- cele socjalno-bytowe – 660 m3/dobę,
- cele gospodarcze  - 372 m3/dobę,
- cele przemysłowe – 250 m3/dobę
co daje 1282 m3/dobę tj. ~ 107 m3/godz. (podzielono przez 12).

Dla zaopatrzenia Gminy Charsznica w wodę wykorzystuje się następujące wodociągi :
- wodociąg Tczyca – Jelcza dla wsi Tczyca, Jelcza i Wierzbie oraz zbiorniki wyrównawczy wieżowy zlokalizowane w przysiółku   Kopanina,
- wodociąg Swojczany dla wsi Swojczany, Miechów-Charsznica, Dąbrowiec oraz Podlesice,
- wodociąg Pogwizdów dla wsi Uniejów – Rędziny, Uniejów – Parcela, Pogwizdów, Marcinkowice i Charsznica,
- wodociąg Ciszowice ze zbiornikiem wyrównawczym wieżowym dla wsi Ciszowice,  Szarkówka, Witowice, Chodów, Chodowiec i Miechów-Charsznica.

Wieś Miechów-Charsznica korzysta również ze studni odwierconej dla POM-u w Chodowie i Stacji Kolejowej w Charsznicy. Dodatkowo sieć wodociągowa
w Chodowie i Uniejowie jest zasilana od strony wsi Strzeżów w gminie Miechów
z ujęcia w Rozpierzchowie, a południowa część sołectwa Podlesice oraz Wierzbie od strony gminy Wolbrom.

Gmina Charsznica jest zwodociągowana w blisko 100%.

Wodociąg grupowy Tczyca - Jelcza - Wierzbie zasilany przez zbiornik wieżowy o poj. 200 m3 ze studni głębinowych zlokalizowanych w Jelczy i Tczycy. Z wodociągu tego korzystają mieszkańcy w/w wsi oraz awaryjnie części sołectwa Swojczany.

Wodociąg Swojczany pracuje w oparciu o dwie studnie głębinowe zlokalizowane w obrębie stacji wodociągowej w Swojczanach, oraz zbiorniki wyrównawcze-podziemne o poj. 3 x 50 m3 zlokalizowane w przysiółku Augustynów. Wodociąg Swojczany został połączony z wodociągiem w Dąbrowcu w celu zmniejszenia kosztów eksploatacji. Z wodociągu tego zasilana jest część sołectwa Podlesice. Pozostała część zasilana jest z wodociągu Podlesice II, gmina Wolbrom.

Wodociąg Ciszowice pracuje w oparciu o studnię głębinową i zbiornik wieżowy zlokalizowane w obrębie stacji wodociągowej w Ciszowicach. Wodociąg Ciszowice zaopatruje w wodę Ciszowice, Witowice, Szarkówkę i część sołectwa Miechów-Charsznica z możliwością awaryjnego zasilania sołectwa Chodów i Chodowiec.

Wodociąg Pogwizdów pracuje w oparciu o studnię głębinową położoną
w obrębie stacji wodociągowej Pogwizdów oraz zbiornik wyrównawczy położony
w Uniejowie Rędzinach o pojemności 2 X 50 mł. Z ujęcia tego zaopatrywane są miejscowości: Pogwizdów, Marcinkowice, Charsznica, Uniejów Rędziny, Uniejów Kolonia i Uniejów Parcela.
 
Wodociąg Chodów pracuje w oparciu o studnię głębinową zlokalizowaną
w Chodowie poprzez zbiorniki wyrównawcze o pojemności 3 x 50 mł wybudowane
w obrębie stacji wodociągowej w Chodowie. Z wodociągu tego zasilane jest również sołectwo Podmiejska Wola, gmina Miechów. Istnieje ponadto możliwość awaryjnego zasilania sołectwa Miechów-Charsznica i Chodowiec.

Sieć wodociągowa w gminie Charsznica budowana była w różnych okresach
i z tego względu w najbliższej przyszłości należy przystąpić do odbudowy i remontów sieci wodociągowej wybudowanej w pierwszej kolejności. Do wodociągów, których odbudowę należy rozpocząć w najbliższym czasie należą sołectwa: Swojczany, Szarkówka, Miechów-Charsznica.
      
Do chwili obecnej w gminie Charsznica korzysta z sieci wodociągowej 95,7% ogółu mieszkańców gminy. Wybudowano sieć wodociągową o łącznej długości
133,1 km. Na terenie gminy wybudowane jest 21 studni głębinowych, z których 7 jest eksploatowanych.

Jedynie wsie Miechów-Charsznica, Szarkówka i Ciszowice posiadają system kanalizacji sanitarnej odprowadzający ścieki komunalne do własnej oczyszczalni ścieków. Długość istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej wynosi 13,6 km. Korzysta
z niej 1700 mieszkańców.
Pozostałe jednostki osadnicze nie posiadają zbiorczych systemów kanalizacji sanitarnej. Mieszkańcy korzystają głównie z suchych ustępów i szamb.

Oczyszczalnia ścieków typu mechaniczno-biologicznego zlokalizowana
w Charsznicy ma przepustowość 780 m3/dobę. Odpływ wykonany jest kanałem do cieku Uniejówka. Eksploatatorem oczyszczalni ścieków jest Zakład Usług Komunalnych, który jest zaopatrzony  w sprzęt niezbędny do odbioru ścieków
z indywidualnych osadników od rolników i dowożenia do oczyszczalni. Osady
z oczyszczalni wywożone są na teren oczyszczalni lub rolnicy odbierają je do zasilania pastwisk.

Aktualnie po wyłączeniu z produkcji dużych zakładów przemysłowych, oczyszczalnia pracuje z obciążeniem 70% przyjmując ścieki z kolektorów i dowożone od rolników.

Gmina Charsznica planuje rozbudowę sieci kanalizacji sanitarnej. W oparciu
o istniejącą oczyszczalnię ścieków w Charsznicy projektowana jest budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowościach Chodów – Uniejów Kolonia o długości
14,5 km obsługującej 840 osób oraz w miejscowości Charsznica o długości 7,2 km,
z której korzystać będzie 360 mieszkańców.

W oparciu o projektowaną oczyszczalnię ścieków w Jelczy o przepustowości 540 m3/dobę zaplanowano budowę sieci kanalizacyjnej o długości 70,7 km dla 4360 mieszkańców następujących miejscowości: Podlesice – Swojczany – Wierzbie – Tczyca – Jelcza – Marcinkowice – Pogwizdów – Uniejów Rędziny – Uniejów Parcela.

Harmonogram budowy kanalizacji sanitarnej w Gminie Charsznica zakłada realizację następujących inwestycji i odcinków sieci w poszczególnych latach:
2005 r. – 14,5 km,
2007 r. – 7,2 km,
2009 r. – 2010 r. – budowa oczyszczalni ścieków w Jelczy,
2011 r. – 32,4 km,
2012 r. – 20,5 km,
2013 r. – 17,8 km.

Infrastruktura elektroenergetyczna

Infrastruktura energetyczna jest dobrze rozwinięta na obszarze całej Gminy Charsznica. Przez obszar gminy przebiegają linie elektroenergetyczne o niskich (400V) i średnich (15000V) napięciach znamionowych. Istniejąca sieć elektroenergetyczna jest rozbudowywana i modernizowana stosownie do potrzeb. Budowa nowych stacji transformatorowych realizowana jest stosownie do potrzeb. Na terenie gminy znajdują się dwa nadajniki telefonii komórkowej, które zlokalizowane są w miejscowościach Charsznica i Uniejów Rędziny.
   

4. ANALIZA ISTNIEJĄCEGO STANU GOSPODARKI ODPADAMI

W roku 2003 w Gminie Charsznica zebrano łącznie 639 Mg odpadów komunalnych. W sektorze gospodarczym wytworzono 10094,2 Mg odpadów.

  • 4.1.  Odpady z sektora komunalnego

  • 4.1.1.  Źródła powstawania i ilości odpadów komunalnych

Zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zmianami) odpady komunalne definiuje się jako: „odpady powstające
w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych” (art. 3, ust. 3, p. 4).

Głównym źródłem powstawania odpadów komunalnych związanych
z działalnością bytową człowieka są przede wszystkim gospodarstwa domowe oraz obiekty użyteczności publicznej (infrastruktury).

Z uwagi na skład, właściwości technologiczne oraz warunki i miejsca powstawania wyróżnia się następujące rodzaje odpadów komunalnych:
odpady domowe związane z bytowaniem ludzi w domach mieszkalnych (zabudowa wielorodzinna, domy jednorodzinne),
odpady z obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności (np. handel
i usługi, szkolnictwo, lecznictwo otwarte i szpitale),
odpady wielkogabarytowe, (np.: zużyte meble, sprzęt gospodarstwa domowego, zużyty sprzęt elektroniczny i in.),
odpady z budowy, remontów i demontażu,
odpady z terenów otwartych (ogrody, parki, zieleń miejska),
odpady z czyszczenia ulic (zmiotki uliczne, odpady z koszy ulicznych),
odpady niebezpieczne.

W roku 2003 w Gminie Charsznica powstało łącznie 639 Mg  odpadów komunalnych, co stanowi 0,079 Mg odpadów komunalnych na mieszkańca na rok. Odpady te w całości skierowano na składowiska odpadów komunalnych
w Ogrodzieńcu, ul. Kościuszki 123A i w Porębie, ul. Modrzewiowa 1.

Tabela 1. Ilość odpadów wytworzonych w Gminie Charsznica.
 
     Rok 2000    Rok 2001    Rok 2002    Rok 2003    Teoretyczna ilość odpadów w 2003*       
     Mg       
Charsznica    663    605    623    639    2007,25    
Źródło: Urząd Gminy Charsznica
*wg wskaźnika 0,25Mg/1mieszkańca/rok
4.1.2 Aktualny sposób prowadzenia gospodarki odpadami komunalnymi
w Gminie Charsznica

Gospodarka odpadami na terenie Gminy Charsznica polega przede wszystkim na odbiorze przez specjalistyczne firmy wywozowe odpadów komunalnych niesegregowanych (zmieszanych). Odpady komunalne niesegregowane są zbierane do kontenerów (głównie typu KP-7 i SM 1100). Pojazdy odbierające odpady są najczęściej dostosowane do rodzajów pojemników używanych w gminie. Większość „śmieciarek” posiada układ do automatycznego opróżniania pojemników. Odpady są transportowane bezpośrednio na składowisko.

Odpady z gospodarstw domowych jednorodzinnych są gromadzone
w pojemnikach blaszanych lub plastikowych o pojemności 0,11–0,125 m3. Przy zabudowie wielorodzinnej, obiektach użyteczności publicznej, handlowej oraz przy innych większych instytucjach z reguły znajdują się większe pojemniki o objętości 1,1–2,2 m3. Kontenery o pojemności 6-7 m3 są obecnie eliminowane ze względów higienicznych i estetycznych. Aktualnie duże kontenery są używane do zbierania odpadów wielkogabarytowych oraz budowlanych. Pojemniki z gospodarstw domowych w ramach indywidualnych umów z podmiotami posiadającymi zezwolenie na wywóz odpadów komunalnych opróżniane są najczęściej 1 raz w miesiącu.

Na terenie gminy nie prowadzi się selektywnej zbiórki odpadów niebezpiecznych zawartych w odpadach komunalnych. Na obszarach wiejskich część odpadów jest wykorzystywana w żywieniu zwierząt lub kompostowana. Odpady mające właściwości energetyczne (drewno, papier, tworzywa sztuczne) są spalane, co w przypadku tworzyw sztucznych należy uznać za zjawisko bardzo niebezpieczne dla środowiska (m.in. emisja chloru, dioksyn i furanów).

Na terenie Gminy Charsznica sporadycznie występują „dzikie wysypiska” odpadów. Nielegalne wysypiska mają szczególnie negatywny wpływ na środowisko
z tego względu, że znajdują się na nich odpady niebezpieczne, tj. np. płyty azbestowe, resztki farb i lakierów, oleje, pestycydy  oraz opakowania po odpadach niebezpiecznych. Konieczna jest zatem kontrola miejsc, w których pojawia się problem nielegalnego składowania oraz niezwłoczne usuwanie zgromadzonych odpadów. W celu likwidacji uciążliwości, jaką są „dzikie wysypiska”, należy kontynuować okresową zbiórkę odpadów wielkogabarytowych i wdrożyć zbiórkę odpadów niebezpiecznych. Dodatkowo powinny zostać zintensyfikowane działania restrykcyjne, polegające na karaniu osób i podmiotów gospodarczych, składujących swoje odpady w miejscach innych niż wyznaczone do tego celu. W Gminie Charsznica pojawia się również problem „śmieci tranzytowych” wyrzucanych
z przejeżdżających samochodów i zalegających w przydrożnych rowach oraz na niezamieszkałych terenach wzdłuż ciągów komunikacyjnych.  Pojedyncze „śmieci”
w nieco mniejszym stopniu zagrażają one środowisku niż odpady skumulowane
w jednym miejscu, ale w równym stopniu szpecą one krajobraz, a ich rosnąca ilość może doprowadzić, że na przydrożnych terenach powstaną regularne „dzikie wysypiska”. Podobnie jak „dzikie wysypiska”, wymagają one systematycznych prac prewencyjnych polegających na zbieraniu i usuwaniu zgromadzonych odpadów. Najczęściej jednak zbieranie odpadów przydrożnych odbywa się w ramach akcji sporadycznych lub cyklicznych ogólnopolskich typu „Sprzątanie świata”.

  • 4.1.3 Podmioty usuwające odpady komunalne i nieczystości ciekłe

        Dwa podmioty posiadają zezwolenie Wójta Gminy Charsznica na usuwanie odpadów komunalnych, ale tylko jeden z nich prowadzi działalność na terenie Gminy Charsznica, a mianowicie „Rethmann Recycling” sp. z o.o., Oddział w Częstochowie, Zakład Ogrodzieniec.

  • 4.1.4. Komunalne osady ściekowe

    W procesie oczyszczania ścieków powstają trzy rodzaje odpadów, które muszą być odprowadzone z oczyszczalni. Każda oczyszczalnia produkuje różne ilości odpadów, poniżej podano wielkości orientacyjne (dane na podstawie Krajowego Planu Gospodarki Odpadami):
19 08 01 –     skratki – np. 0,08 m3 /1000 m3 ścieków,
19 08 02 –     zawartość piaskowników – np. 0,015 m3 /1000 m3 ścieków,
19 08 05 –     ustabilizowane komunalne osady ściekowe – np.
30,0 m3 /1000 m3 ścieków.


W Gminie Charsznica funkcjonuje oczyszczalnia ścieków komunalnych zarządzana przez Zakład Usług Komunalnych w Charsznicy. Jest to obiekt typu mechaniczno – biologicznego o przepustowości 780 m3/dobę. Powstające osady ściekowe w ilości ok. 13 Mg w skali roku składowane są na terenie oczyszczalni lub odbierane przez osoby indywidualne i wykorzystywane w celach rolniczych.

4.2.    Sektor gospodarczy

4.2.1. Źródła powstawania oraz rodzaje i ilości wytworzonych odpadów

Odpady powstające w sektorze gospodarczym w wyniku różnorodnych procesów technologicznych stanowią największy strumień odpadów wytwarzanych
w Gminie Charsznica.

Obowiązujące od 1 stycznia 2003 r. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych (Dz. U. Nr 152, poz.1737) nakłada obowiązek sporządzania i przekazywania do Urzędu Marszałkowskiego zbiorczych zestawień danych, dotyczących wytwarzania
i gospodarowania odpadami. Na podstawie danych uzyskanych za rok 2002 ma być tworzona wojewódzka baza danych o odpadach.

Poniżej przedstawiono charakterystykę przedsiębiorstw działających na terenie Gminy Charsznica i posiadających zatwierdzone plany gospodarki odpadami przez Starostę Miechowskiego.
 
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Miechowie, ul. Prusa 5           
Kod     Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
13 01 06    Hydrauliczne oleje mineralne    0,25    Mg       
13 02 02    Oleje smarowe niezawierające związków chlorowcoorganicznych    0,5    Mg       
16 06 01    Baterie i akumulatory ołowiowe    10    szt.       
16 08 21    Lampy fluoroscencyjne i inne odpady zawierające rtęć    200    szt.       
                   
OSM Oddział produkcyjny w Charsznicy, ul. Polna 1       
Kod     Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
02 05 80    Odpadowa serwatka    15000    Mg       
02 05 99    Inne niż wymienione odpady ( zużyte środki myjące )    350    Mg       
10 01 01     Żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów ( z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych  w 10 01 04 )    456    Mg       
13 01 10    Mineralne oleje hydrauliczne niezawierające związków chlorowcoorganicznych    0,2    Mg       
13 02 05    Mineralne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe niezawierające związków chlorowcoorganicznych    0,2    Mg       
15 01 01    Opakowania z papieru i tektury    1    Mg       
15 01 02    Opakowania z tworzyw sztucznych    5    Mg       
15 02 02    Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania i ubrania ochronne zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi    0,2    Mg       
15 02 03    Sorbenty,  tkaniny do wycierania i ubrania ochronne inne niż wymienione w 15 02 03    1,5    Mg       
16 02 13    Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12 ( lampy fluorescencyjne )    0,06    Mg       
17 04 05    Żelazo i stal    2    Mg       
                       
Zakład Usług Komunalnych w Charsznicy, ul. Żarnowiecka 3           
Kod     Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
16 08 21    Lampy fluoroscencyjne i inne odpady zawierające rtęć    0,01    Mg       
13 02 02    Oleje smarowe niezawierające związków chlorowcoorganicznych    0,125    Mg       
                       
Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Charsznicy, ul. Miechowska 52       
Kod     Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
18 01 03    Inne odpady, których zbieranie i składowanie podlega specjalnym przepisom ze względu na zapobieganie infekcji    0,1    Mg       
                   
Caritas Kielecka " Dom Opieki " w Charsznicy, ul. Młyńska 2           
Kod     Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
18 01 03    Inne odpady, których zbieranie i składowanie podlega specjalnym przepisom ze względu na zapobieganie infekcji    1,6    Mg    

W zakresie transportu, zbierania i odzysku odpadów na terenie Gminy Charsznica zezwolenie Starosty Miechowskiego uzyskały przedsiębiorstwa scharakteryzowane poniżej.
 
na podstawie decyzji Starosty Miechowskiego z dnia 4 lipca 2002r.       
Filus Mariusz - Skup i Sprzedaż Złomu Metali Żelaznych i Nieżelaznych,
Jelcza 100, 32-250 Charsznica       
w zakresie zbierania i transportu odpadów               
                   
Kod    Nazwa odpadu               
17 04 01    miedź, brąz mosiądz               
17 04 02    aluminium               
17 04 03    ołów               
17 04 04    cynk               
17 04 05    żelazo i stal               
17 04 06    cyna               
17 04 07    mieszaniny metali               
17 04 10    kable zawierające ropę naftową, smołę i inne substancje niebezpieczne               
17 04 11    kable inne niż wymienione w 10 04 10               
16 02 09    transformatory i kondensatory zawierające PCB               
16 02 14    zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 - silniki elektryczne               
19 12 04    tworzywa sztuczne i guma               

w zakresie odzysku odpadów               
                   
Kod    Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
19 12 04    tworzywa sztuczne i guma    10    Mg       
                   
na podstawie decyzji Starosty Miechowskiego z dnia 2 grudnia 2002r.       
Zakład Produkcyjno - Usługowo - Handlowy " STELMAR " - Sęk Mariusz,
Swojczany 23, 32-250 Charsznica       
w zakresu transportu odpadów               
                   
Kod     Nazwa odpadu               
07 02 99    inne nie wymienione odpady ( taśmy przenośnikowe )               
07 02 80    odpady z przemysłu gumowego i produkcji gumy               

w zakresie odzysku odpadów               
                   
Kod     Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
07 02 99    inne nie wymienione odpady ( taśmy przenośnikowe )    15    Mg       
07 02 80    odpady z przemysłu gumowego i produkcji gumy    5    Mg       
                   
na podstawie decyzji Starosty Miechowskiego z dnia 13 czerwca 2003r.       
Usługi transportowe, handel materiałami przemysłowymi i budowlanymi, skup i sprzedaż złomu - Andrzej Grela, Tczyca 147A       
w zakresie zbierania i transportu odpadów               
                   
Kod    Nazwa odpadu               
15 01 10    opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone               
16 06 01    baterie i akumulatory ołowiowe               
17 04 01    miedź, brąz mosiądz               
17 04 02    aluminium               
17 04 03    ołów               
17 04 04    cynk               
17 04 05    żelazo i stal               
17 04 07    mieszaniny metali               
                   
na podstawie decyzji Starosty Miechowskiego z dnia 2 luty 2004r.       
P.P.U.H. " CHYŻBET ", 34 481 Chyżne 111, Oddział w Charsznicy, ul. Miechowska 8       
w zakresie odzysku odpadów               
                   
Kod     Nazwa odpadu    Ilość    Jednostka       
10 01 01    żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów (z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych w 10 01 04)    7000    Mg       
10 01 02    popioły lotne z węgla    6000    Mg    
4.2.2 Odpady niebezpieczne

Na terenie Gminy Charsznica nie stwierdzono niebezpiecznych odpadów
z sektora gospodarczego.


  • 4.3 Odpady powstające zarówno w sektorze komunalnym jak i gospodarczym

Do tej grupy odpadów powstających zarówno w sektorze komunalnym jak
i gospodarczym zaliczono: odpady pochodzące z użytkowania, napraw oraz złomowania pojazdów mechanicznych i wycofane z użytkowania pojazdy, PCB baterie i akumulatory, zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne, odpady medyczne i weterynaryjne.

  • 4.3.1. Wyeksploatowane pojazdy

Złomowane pojazdy zawierają wiele niebezpiecznych dla środowiska substancji takich jak oleje, płyny chłodnicze i hamulcowe, akumulatory itp. Większość elementów tych pojazdów ma wartość surowcową (złom, akumulatory, opony, szkło, tworzywa sztuczne, itd.).

W wyniku demontażu wyeksploatowanych pojazdów wytwarza się następujące rodzaje odpadów (przy poszczególnych odpadach podano ich kody):
odpady niebezpieczne
mineralne oleje hydrauliczne nie zawierające związków chlorowcoorganicznych 13 01 10
syntetyczne oleje hydrauliczne 13 01 11
inne oleje hydrauliczne 13 01 13
mineralne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe nie zawierające związków chlorowcoorganicznych 13 02 05
syntetyczne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe 13 02 06
inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe 13 02 08
olej napędowy 13 07 01
benzyna 13 07 02
filtry olejowe 16 01 07
elementy wybuchowe (poduszki powietrzne) 16 01 10
okładziny hamulcowe zawierające azbest 16 01 11
płyny hamulcowe 16 01 13
płyny zapobiegające zamarzaniu zawierające niebezpieczne substancje
16 01 14
baterie i akumulatory ołowiowe 16 06 01
selektywnie gromadzony elektrolity z baterii i akumulatorów 16 06 06
zużyte urządzenia zawierające freony, HCFC, HFC  (instalacje klimatyzacyjne) 16 02 11

odpady inne niż niebezpieczne:
–    zużyte opony 16 01 03
–    okładziny hamulcowe (inne niż wymienione w 16 01 11) 16 01 12
–    płyny zapobiegające zamarzaniu (inne niż wymienione w 16 01 14) 16 01 15
–    zbiorniki na gaz skroplony 16 01 16
–    metale żelazne 16 01 17
–    metale nieżelazne 16 01 18
–    tworzywa sztuczne 16 01 19
–    szkło 16 01 20
–    zużyte katalizatory zawierające złoto, srebro, ren, rod, pallad,  iryd lub platynę 16 08 01

        Średni czas eksploatacji samochodu wynosi obecnie około 15 lat. Wyeksploatowane pojazdy powinny trafić do składnic złomu, gdzie są demontowane w celu odzysku poszczególnych substancji i materiałów.

Na terenie Gminy Charsznica nie funkcjonują koncesjonowane przedsiębiorstwa zajmujących się unieszkodliwianiem wraków samochodowych.


Tabela 2. Rodzaje i ilości surowców wtórnych i odpadów powstających z rozbiórki wraków samochodowych ( do wglądu w UG Charsznica)

  • 4.3.2. PCB

Zgodnie z polskim ustawodawstwem przez PCB należy rozumieć: polichlorowane trifenyle, monometylotetrachlorodifenylometan, monometylodichlorodifenylometan, monometylodibromo- difenylometan oraz mieszaniny zawierające jakąkolwiek z tych substancji w ilości powyżej 0,005% wagowo łącznie. PCB wykorzystywane były głównie w zamkniętych urządzeniach elektro-energetycznych takich, jak kondensatory, transformatory, wyłączniki olejowe, dławiki itp.
Jego szkodliwość polega na tym, że przedostając się do organizmów żywych, nie ulega rozkładowi i kumuluje się, powodując trwałe uszkodzenia systemu nerwowego, wątroby, śledziony i nerek. Stwierdzono też rakotwórcze działanie PCB.

Całkowite zniszczenie i wyeliminowanie PCB ze środowiska zgodnie
z obowiązującymi w kraju przepisami prawnymi ma nastąpić w 2010 r. Zgodnie
z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24.06.2002 (Dz.U.96 poz.860) podmioty gospodarcze miały obowiązek do przeprowadzenia inwentaryzacji urządzeń zawierających PCB w ilości powyżej 5l (eksploatowanych i wycofanych
z eksploatacji) oraz magazynowanych odpadów PCB w terminie do 31.12.2002 r.,
a następnie przedłożenia informacji o wynikach inwentaryzacji Wojewodzie.

PCB zaliczane są do substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska i dlatego zabronione jest jego wprowadzanie do obrotu lub poddawanie ich procesom odzysku. Brak stosownych uregulowań prawnych w latach poprzednich przyczynił się w znacznym stopniu do niewłaściwej gospodarki tymi odpadami. Zużyte transformatory oraz kondensatory trafiały najczęściej na złomowiska lub składowiska odpadów komunalnych, natomiast oleje zawierające PCB były często przetwarzane łącznie z innymi olejami.

Obecnie brak jest pełnego rozeznania o ilości urządzeń zawierających PCB oraz magazynowanych odpadach PCB. Wynika to z tego, że informacje
z inwentaryzacji są niepełne. Firmy działające na terenie Gminy Charsznica nie wykazały w dotychczasowej inwentaryzacji urządzeń zawierających PCB.

Unieszkodliwianie

W kraju nie ma aktualnie instalacji mogącej bezpiecznie niszczyć kondensatory zawierające PCB. Kondensatory zawierające PCB unieszkodliwiane są jedynie w instalacjach zagranicznych. Odbiór i przekazanie do zniszczenia za granicą kondensatorów z PCB realizowane jest obecnie tylko przez dwie firmy posiadające stosowne zezwolenia tj.:
POFRABAT Sp. z o.o. w Warszawie przekazuje kondensatory do termicznego unieszkodliwienia firmie francuskiej TREDI kontrolowanej przez rząd francuski.
INTEREKO Sp. z o.o. w Opolu przekazuje kondensatory z PCB do Belgii, gdzie w instalacjach firmy INDAVER prowadzone jest ich termiczne unieszkodliwianie.
Termiczne unieszkodliwianie płynów zawierających PCB, pochodzących
z transformatorów i innych urządzeń elektroenergetycznych oraz ich dekontaminacja realizowana jest obecnie tylko w dwóch krajowych instalacjach, zlokalizowanych poza terenem województwa tj. w:
Zakładach Azotowych ANWIL S.A. we Włocławku
Zakładach Chemicznych ROKITA S.A. w Brzegu Dolnym.
Dekontaminacja urządzeń z PCB realizowana jest obecnie tylko przez Przedsiębiorstwo Usług Specjalistycznych i Projektowych CHEMEKO Sp. z o.o. we Włocławku
.

  • 4.3.3. Baterie i akumulatory

Akumulatory elektryczne i baterie galwaniczne, występujące w postaci wielko- i małogabarytowej, należą do produktów, które po zużyciu stają się odpadami
o charakterze niebezpiecznym dla środowiska i zdrowia ludzi. Szczególnie wysoki jest poziom rozproszenia miejsc powstawania odpadów, trudny do kontroli
i właściwego gromadzenia odpadów oraz ich przetwarzania. Praktyką powszechnie stosowaną jest przenikanie odpadowych baterii i akumulatorów, szczególnie małogabarytowych, do strumienia odpadów komunalnych i w rezultacie deponowanie ich na składowiskach komunalnych. Odpadowe baterie i akumulatory posiadają dużą wartość surowcową. Poddane procesom odzysku stanowią znaczne zasoby ochraniające naturalne złoża surowcowe.

Baterie i akumulatory ołowiowe

90% ilości zużytych akumulatorów powstaje w sektorze transportowym, zarówno podmiotów gospodarczych jak i indywidualnych użytkowników. Dlatego też ilość zużytych akumulatorów ołowiowych oszacowano na podstawie ilości zarejestrowanych samochodów osobowych i ciężarowych, przy przyjęciu następujących założeń: średnia waga akumulatora (wraz z elektrolitem) samochodu osobowego – 12 kg; średnia waga akumulatora do samochodów ciężarowych, autobusów i ciągników siodłowych przy uwzględnieniu różnej ilości akumulatorów
w pojeździe – 34 kg; zmiana akumulatora w samochodzie osobowym – co 3,5 roku; zmiana akumulatora w samochodzie ciężarowym – co 3 lata.

        Na rynku polskim istnieją dwa typy baterii i akumulatorów: wielkogabarytowe
i małogabarytowe.

        Wśród akumulatorów wielkogabarytowych wyróżnia się:
akumulatory kwasowo-ołowiowe,
akumulatory niklowo-kadmowe,
natomiast wśród małogabarytowych baterii:
baterie alkaliczne,
baterie manganowe,
baterie litowe,
baterie srebrowe,
oraz wśród małogabarytowych akumulatorów:
akumulatory niklowo-kadmowe,
akumulatory wodorkowe,
akumulatory litowe.
    
    Akumulatory wielkogabarytowe kwasowo-ołowiowe pochodzą z różnego rodzaju środków transportu.     Wielkogabarytowe akumulatory niklowo-kadmowe pochodzą z sektora gospodarczego. Charakteryzują się one długą żywotnością,
a ponadto są wprowadzane na rynek w coraz mniejszych ilościach.

Odzysk i unieszkodliwianie baterii i akumulatorów

Zużyte akumulatory ołowiowe poddawane są procesom technologicznym mającym na celu odzysk ołowiu i kwasu siarkowego. Przerób tych odpadów przeprowadzany jest głównie poza terenem województwa małopolskiego,
a mianowicie w przedsiębiorstwie „Orzeł Biały” S.A. w Bytomiu (moc przerobowa 100 tys. Mg akumulatorów) oraz w „Baterpol” Sp. z o.o. w Świętochłowicach (moc przerobowa 70 tys. Mg). Istniejące moce przerobowe znacznie przekraczają zapotrzebowanie na przerób akumulatorów ołowiowych w kraju, którego wielkość szacowana jest na około 70 tys. Mg. Obie firmy posiadają sieć zbierania zużytych akumulatorów oraz pośredniczą w wyposażeniu odbiorców w kwasoodporne pojemniki do transportu akumulatorów.

Elektrolit z baterii i akumulatorów ołowiowych unieszkodliwiany jest łącznie z akumulatorami i nie stanowi problemu. Przerabiany jest w instalacji firmy „Orzeł Biały” S.A. w Bytomiu, której moc przerobowa przewyższa aktualnie zapotrzebowanie na przerób elektrolitu, bądź w innych instalacjach. Ze względu na fakt bardzo dużego rozproszenia miejsc powstawania zużytych akumulatorów
i baterii najbardziej istotnym czynnikiem determinującym gospodarkę tymi odpadami jest ich odzysk z rynku. Aktualnie zbieranie baterii pierwotnych i wtórnych funkcjonuje w kraju bardzo słabo, właściwie w sposób incydentalny (szkoły, gminy). Baterie cynkowo-węglowe przerabiane są w firmie „Recykling-Bolesław” Sp. z o.o.
w Bukownie.


Małogabarytowe akumulatory aktualnie nie są zbierane i poddawane odzyskowi. Są unieszkodliwiane poprzez składowanie.

  • 4.3.4. Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne

        W obecnych warunkach społecznych i ekonomicznych, przy znaczącym postępie technicznym obserwuje się wyraźny wzrost produkcji oraz zapotrzebowania na urządzenia elektryczne i elektroniczne. Wiąże się z tym coraz częstsza konieczność wymiany zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych na nowe.

        Sytuacja taka ma pewne korzyści, które wiążą się ze stosowaniem coraz mniejszej ilości komponentów potrzebnych do budowy takich urządzeń oraz coraz niższą uciążliwością środowiskową stosowanych materiałów. Rozwój technologiczny prowadzi do stosowania coraz bardziej ergonomicznych i oszczędnych urządzeń.

        Odpady powstające z tego rodzaju urządzeń można podzielić na: radiowo-telewizyjne, komputerowe, gospodarstwa domowego, wyposażenia biur, pochodzące ze sprzętu łącznościowego, laboratoryjne, po aparaturze mierniczej, sterującej
i regulującej oraz po urządzeniach wojskowych.

        Wszystkie te urządzenia zbudowane są z komponentów i podzespołów
o różnym stopniu skomplikowania budowy i o różnym składzie materiałowym.


        Do najbardziej szkodliwych substancji występujących w tych urządzeniach zaliczyć należy: metale ciężkie (kadm, ołów, rtęć, chrom), substancje zawierające chlor (chlorowcopochodne), bromowane substancje obniżające palność, a także arsen i azbest. Poważnym zagrożeniem dla środowiska są również substancje stwarzające zagrożenie dla warstwy ozonowej (CFC i HCFC), występujące głównie
w urządzeniach chłodniczych.

    Na terenie Gminy Charsznica nie prowadzi się szczegółowej inwentaryzacji odpadów powstałych po zużytych urządzeniach elektrycznych i elektronicznych.

Zużyte i wycofane z eksploatacji urządzenia elektryczne i elektroniczne zgodnie z ustawodawstwem Unii Europejskiej dzielone są na:
Wielkogabarytowy sprzęt gospodarstwa domowego: duże urządzenia chłodnicze, lodówki, zamrażarki, pralki, suszarki, zmywarki, kuchnie, piece elektryczne, płyty kuchenne, kuchenki mikrofalowe, urządzenia grzewcze, grzejniki elektryczne, wentylatory, klimatyzatory, inne,
Małogabarytowy sprzęt gospodarstwa domowego: odkurzacze, zamiatarki, żelazka, tostery, frytkownice, młynki do kawy, krajalnice elektryczne, ekspresy do kawy, suszarki do włosów, elektryczne szczoteczki do zębów, golarki, zegary, wagi,
Sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny: scentralizowane przetwarzanie danych: serwery, minikomputery, drukarki; osobiste urządzenia komputerowe: komputery osobiste (w tym CPU, myszy, ekrany, klawiatury), laptopy (w tym CPU, myszy, ekrany, klawiatury), notebooki, notpady, drukarki, kopiarki, elektryczne i elektroniczne maszyny do pisania, kalkulatory kieszonkowe
i biurowe, systemy i terminale użytkowników, faksymile, teleksy, telefony, automaty telefoniczne, telefony bezprzewodowe, telefony komórkowe, automatyczne sekretarki, inne,
Sprzęt radiowo-telewizyjny i muzyczny: zestawy radiofoniczne (radia
z budzikiem, radiomagnetofony), telewizory, kamery wideo, magnetowidy, zestawy HF, wzmacniacze, instrumenty muzyczne, inne,
Sprzęt oświetleniowy: oprawy oświetleniowe, lampy fluorescencyjne, lampy fluorescencyjne kompaktowe, lampy wyładowcze, w tym wysokociśnieniowe lampy sodowe, lampy halogenowe, lampy sodowe niskociśnieniowe, inny sprzęt oświetleniowy,
Narzędzia elektryczne i elektroniczne: wiertarki, piły, maszyny do szycia, zabawki elektroniczne, sprzęt medyczny, przyrządy monitorowania i kontrolno-sterujące,
Zabawki elektroniczne, sprzęt rekreacyjny i sportowy: kolejki elektryczne
i samochody wyścigowe, konsole gier wideo, gry wideo, sprzęt sportowy wyposażony w komputery i urządzenia elektryczne i elektroniczne,
Sprzęt medyczny: sprzęt do radioterapii, sprzęt kardiologiczny, sprzęt do dializowania, respiratory, sprzęt medycyny jądrowej, sprzęt laboratoryjny do analiz in vitro, analizatory, zamrażarki, inne,
Przyrządy monitorowania i kontrolno-sterujące: detektory dymu, regulatory ogrzewania, termostaty,
Automatyczne urządzenia dozujące: automaty z gorącymi napojami, automaty z gorącymi lub zimnymi napojami w butelkach i puszkach, automaty
z produktami stałymi, bankomaty, inne urządzenia automatyczne dozujące.
Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne generalnie pochodzą z dwóch źródeł: gospodarstw domowych oraz innych użytkowników – przemysł, instytucje, biura, szpitale, handel, inni.

W Gminie Charsznica nie prowadzono dotąd badań strumienia odpadów – zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych, stąd też nie ma żadnych danych statystycznych. Udział poszczególnych grup urządzeń elektrycznych
i elektronicznych jest trudny do określenia.

Obecnie odnotowuje się przyrost ilości odpadów powstających z zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Tendencja wzrostowa związana jest
z rozwojem technologicznym i podnoszącym się standardem życia mieszkańców. Prognozy wykazują, że roczny przyrost odpadów tego typu kształtuje się na poziomie 3–5%.


  • 4.3.5. Odpady medyczne i weterynaryjne

Odpady medyczne

Zgodnie z danymi WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) wśród odpadów, powstających w placówkach służby zdrowia ok.: 75% - 90% stanowią odpady nie stanowiące zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi (odpady komunalne, komunalnopodobne), natomiast 10% - 25% odpady medyczne.

Odpady powstające w placówkach medycznych można podzielić na
4 podstawowe grupy:
Grupa A    - odpady komunalne, w tym np. biurowe, kuchenno – ogrodowe, wielkogabarytowe, ampułki po użytych lekach, surowce wtórne i in.
Grupa B    - odpady infekcyjne, np. zużyte opatrunki, krew i jej produkty
z zawartością plazmy i surowicy, tampony, przedmioty ostre (igły, strzykawki, skalpele, pipety itp.) i in.
Grupa C    - szczątki ludzkie i zwierzęce: tkanka pooperacyjna, rozpoznawalne szczątki ciała ludzkiego
Grupa D    - cytostatyki, niewykorzystane płyny z chemioterapii, odpady chemiczne i farmaceutyki (przeterminowane leki, materiały fotograficzne), odpady o wysokiej zawartości metali ciężkich (np. termometry rtęciowe, świetlówki) oraz radioaktywne.

Najbardziej niebezpieczne są odpady zakaźne, które ze względu na swój charakter zanieczyszczenia drobnoustrojami mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska. Do grupy tej zaliczane są: zużyte materiały opatrunkowe, sprzęt jednorazowego użytku, szczątki pooperacyjne i posekcyjne, materiał biologiczny oraz inne odpady ze szpitali i oddziałów zakaźnych (kody odpadów: 18 01 01, 18 01 02, 18 01 03, 18 01 10, 18 01 82).

Ilość odpadów medycznych, powstających w prywatnych gabinetach lekarskich, można jedynie oszacować.

Tabela 3. Ilość odpadów medycznych, powstających w gabinetach lekarskich, Polska, wartości średnie dla Polski, 2002 r., w kg/ pacjent/ dzień ( do wglądu w UG Charsznica)

    Na podstawie wskaźników powstawania odpadów w przychodniach, ośrodkach zdrowia, prywatnych gabinetach lekarskich i aptekach na terenie Gminy Charsznica można oszacować, że w gabinetach tych powstaje ok. 0,2 Mg/rok odpadów medycznych. Nie ma prowadzonego monitoringu tego typu odpadów i nie można ustalić, gdzie te odpady trafiają od wytwórców, można jedynie przypuszczać, że dołączają do strumienia odpadów komunalnych.

Należy się spodziewać, że przy przyjętej niezmiennej liczbie ośrodków zdrowia, a rosnącej liczbie praktyk prywatnych oraz wzrastającej kulturze medycznej, ilość odpadów medycznych zakaźnych wytwarzanych w Gminie Charsznica będzie wzrastać w granicach 1–1,2 Mg/rok.

Gmina Charsznica może korzystać ze zlokalizowanej w Tarnowie  instalacji do termicznej degradacji odpadów szpitalnych SEGHERS Clinic Waste o wydajności
1 245 Mg/rok, która w 2002 roku zutylizowała 350 Mg odpadów medycznych.

Odpady weterynaryjne

          Odpady weterynaryjne to odpady powstające w związku z badaniem, leczeniem zwierząt lub świadczeniem usług weterynaryjnych, a także w związku
z prowadzeniem badań naukowych i doświadczeń na zwierzętach. W katalogu odpadów zostały one zakwalifikowane do grupy 18 02. Wśród odpadów, powstających w placówkach weterynaryjnych można, podobnie jak odpady medyczne, wyróżnić odpady komunalne, nie stanowiące zagrożenia dla zdrowia
i życia ludzi, odpady infekcyjne i specjalne, należące do niebezpiecznych i w tym kontekście wymagające stosownego postępowania z nimi. Określenie wielkości produkcji tych odpadów oraz ich składu morfologicznego jest trudne, ponieważ nie istnieje w Województwie Małopolskim baza danych, z której takie informacje można by zaczerpnąć.

Odwołując się do treści Krajowego Planu Gospodarki, w składzie morfologicznym odpadów weterynaryjnych jest następujący:
tkanka zwierzęca    39%
sprzęt jednorazowy    17%
środki opatrunkowe    21%
opatrunki gipsowe     3%.
Odpadowe tkanki zwierzęce można poddawać procesom grzebania w dołach o minimalnym nadkładzie ziemi 1,5 m, uprzednio zalane lub posypane środkiem dezynfekcyjnym. W przypadkach indywidualnych rozwiązanie takie jest możliwe do zrealizowania. Generalnie jednak tkanka zwierzęca powinna być unieszkodliwiana metodami termicznymi.

Według danych zawartych w kartach spalarni unieszkodliwianie odpadów weterynaryjnych jest dopuszczone w: Zakładzie Termicznej Utylizacji Odpadów
w Krakowie oraz Instalacji do Termicznej Degradacji Odpadów Szpitalnych SEGHERS CLINIC WASTE w Tarnowie.


  • 4.3.6. Środki ochrony roślin

        Ze względu na typowo rolniczy charakter Gminy Charsznica niezbędne jest uwzględnienie w strumieniu odpadów środków ochrony roślin, a także ich opakowań. Należy przy tym nadmienić, że na terenie gminy nie stwierdzono obecności mogilników.

        Najczęściej stosowanymi obecnie środkami ochrony roślin w rolnictwie są: środki owadobójcze, chwastobójcze, grzybobójcze i zapraw nasiennych. Zależnie od przeznaczenia pestycydy można podzielić na:
zoocydy – środki do zwalczania szkodników zwierzęcych; w tej grupie znajdują się m.in. insektycydy – środki owadobójcze,
herbicydy – środki chwastobójcze,
bakteriocydy – środki do zwalczania bakterii,
fungicydy – środki grzybobójcze.
    
        Średnie zużycie tych środków w roku 2001 wynosiło około 0,62 kg na 1 ha gruntów ornych i sadów w przeliczeniu na czysty składnik (wg danych Agencji Rynku Rolnego). Oprócz środków stosowanych w rolnictwie środki ochrony roślin są również wykorzystywane w leśnictwie w celu ochrony lasów przed szkodnikami
i chorobami. Są to głównie środki owadobójcze oraz grzybobójcze.

        Szacunkowe zapotrzebowanie na środki ochrony roślin na terenie Gminy Charsznica w roku 2003 wynosiło około 5 Mg/rok, przy czym na grunty orne oraz sady przypada około 4 Mg/rok. Z uwagi na wysokie ceny tych środków, w chwili obecnej nieznaczna ich część ulega przeterminowaniu. Powstają głównie odpady opakowaniowe po tych środkach. Szacunkowa średnia masa opakowania na 1 kg pestycydów, wynosi 55,25 g (wg KPGO).

        W chwili obecnej znaczna część tych odpadów trafia na składowiska odpadów komunalnych. Sytuacja ta powinna ulec poprawie z uwagi na wejście w życie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, która wprowadziła obowiązek odbierania, za pośrednictwem sprzedawców, przez importerów i producentów na własny koszt opakowań wielokrotnego użytku i odpadów opakowaniowych po tych substancjach.

  • 4.4 Działalność w zakresie usuwania odpadów azbestowych

        Na terenie Gminy Charsznica nie przeprowadzono inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest.
 
        Z oszacowań wykonanych dla potrzeb niniejszego opracowania wynika, że ilość wbudowanych płyt azbestowo-cementowych, głównie w postaci pokryć dachowych na zabudowaniach gospodarczych,  w Gminie Charsznica wynosi 170 000 m2.

Czas usuwania odpadów zawierających azbest z terenu Gminy Charsznica będzie zależny od wielu czynników, między innymi uwarunkowań logistycznych, prawnych, technicznych oraz ekonomicznych.

Najistotniejszy wpływ będą miały możliwości finansowe, zarówno Urzędu Gminy pokrywającej koszty zdjęcia, transportu i unieszkodliwiania azbestu z obiektów użyteczności publicznej, jak i mieszkańców, którzy będą musieli pokryć koszt zdjęcia wyrobów zawierających azbest oraz transportu powstałych odpadów do miejsca ich unieszkodliwienia.

Powszechne występowanie azbestu w złym stanie technicznym uznano za istotny problem ekologiczny, wymagający rozwiązania. W tym celu powinien zostać opracowany  „Program Usuwania Azbestu na lata 2004-2012”. Jako wzorcowy przykład w tabeli 4 podano cele i zadania w zakresie usuwania odpadów azbestowych opracowane i skutecznie zrealizowane w powiecie tarnowskim.

Cel długoterminowy Programu: Bezpieczne dla ludzi i środowiska usuwanie odpadów azbestowych pochodzących z demontażu materiałów budowlanych zawierających azbest.

Cel operacyjny nr 1. Usunięcie odpadów azbestowych „na pryzmach”, stwarzających zagrożenie z uwagi na brak zabezpieczeń przez przenikaniem do środowiska włókiem azbestu.

Cel operacyjny 2. Bezpieczne dla ludzi i środowiska usuwanie odpadów azbestowych pochodzących z demontażu materiałów budowlanych zawierających azbest.

Tabela 4. Wzór do opracowania Programu Usuwania Azbestu.(do wglądu w UG)
 
Zadanie    Odpowiedzialny    Współpraca    Termin realizacji    Koszt realizacji    Źródło finansowania /stopień realizacji       
Inwentaryzacja dzikich składowisk odpadów azbestowych oraz miejsc występowania azbesty, wymagających pilnej wymiany na materiały budowlane nie zawierające azbestu                            
Zorganizowanie w drodze zamówienia publicznego usunięcia odpadów azbestowych, pochodzących z zinwentaryzowanych pryzm odpadów na legalne składowisko odpadów niebezpiecznych                             
Prowadzenie edukacji ekologicznej w zakresie bezpiecznego usuwania odpadów azbestowych                             
Opracowanie procedury bezpiecznego dla środowiska i ludzi usuwania odpadów azbestowych pochodzących z demontażu materiałów budowlanych zawierających azbest                            
Zawarcie umów z mieszkańcami demontującymi materiały budowlane zawierające azbest w sprawie pomocy finansowej                           
Zorganizowanie w drodze zamówienia publicznego usunięcia odpadów azbestowych, pochodzących z zinwentaryzowanych pryzm odpadów na legalne składowisko odpadów niebezpiecznych                             
Aktualizacja bazy danych o źródłach występowania azbestu oraz zamiarze demontażu                           
Zawarcie umów z mieszkańcami demontującymi materiały budowlane zawierające azbest w sprawie pomocy finansowej                           
Zawarcie umów z mieszkańcami demontującymi materiały budowlane zawierające azbest w sprawie pomocy finansowej                        
Źródło: Starostwo Powiatowe w Tarnowie.


  • 5. PROGNOZOWANE ZMIANY W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI

  • 5.1. Metodyka opracowania prognozy

             Do oszacowania ilości wytworzonych odpadów komunalnych w Planie Gospodarki Odpadami dla Gminy Charsznica przyjęto wskaźniki za Wojewódzkim Planem Gospodarki Odpadami (WPGO), natomiast WPGO opiera się na wskaźnikach zawartych w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami (KPGO).

             Przyjęte wskaźniki są średnimi dla Polski i przyjętymi wartościami średnimi dla województwa. Przyjęcie tych wartości niesie za sobą pewne zagrożenie dotyczące określenie rzeczywistej ilości odpadów. Nie ma to jednak większego wpływu na formułowanie celów oraz kierunków działań, jak również na przyjęcie konkretnych działań operacyjnych dążących do poprawy stanu gospodarki odpadami w powiecie. Natomiast ma to wpływ na zwymiarowanie potrzebnej infrastruktury technicznej, która pozwoli na osiągnięcie zamierzonych celów ilościowych dotyczących głównie odzysku i recyklingu odpadów komunalnych.


Tabela 5. Prognoza zmian wskaźników emisji w latach 2005, 2010 i 2014 r. w Polsce( do wglądu w UG Charsznica)

Tabela 6. Wskaźniki charakterystyki ilościowej odpadów komunalnych (kg/M, rok) dla roku 2000 ( do wglądu w UG Charsznica)

Tabela 7. Skład morfologiczny odpadów domowych i z obiektów infrastruktury (%) ( do wglądu w UG Charsznica)

Tabela 8. Wskaźniki generowania strumieni odpadów komunalnych dla obszarów miejskich
i wiejskich dla roku 2000  ( do wglądu w UG Charsznica).

W poniższych tabelach dokonano charakterystyki poszczególnych strumieni odpadów.

Tabela 9. Skład odpadów wielkogabarytowych (%) ( do wglądu w UG Charsznica)

Tabela 10.Udziały procentowe poszczególnych materiałów w grupach sprzętu AGD ( do wglądu w UG Charsznica)

Tabela 11. Średni skład odpadów budowlanych i poremontowych (%) ( do wglądu w UG Charsznica)

Tabela 12. Średni skład odpadów z ogrodów i parków (%)( do wglądu w UG Charsznica)

Tabela 13. Skład morfologiczny zmiotek ulicznych (%) ( do wglądu w UG Charsznica).

Tabela 14.Średni wskaźnik powstawania odpadów niebezpiecznych z gospodarstw domowych ( do wglądu w UG Charsznica)

  • 5.2. Prognoza ilości wytworzonych odpadów komunalnych

Prognozę liczby mieszkańców dla Gminy Charsznica do 2015 r. według GUS przedstawiono w tabeli 15. Poniższe wyliczenia uwzględniają również odpady związane z ruchem turystycznym na terenie Gminy Charsznica.

Tabela 15. Prognoza demograficzna dla Gminy Charsznica w  tys. osób( do wglądu w UG Charsznica)

Uwzględniając dwa podstawowe czynniki wpływające na zmiany ilościowo – jakościowe odpadów komunalnych, a mianowicie: zmiany demograficzne oraz zmiany struktury odpadów, w tabeli 16 przedstawiono ilość odpadów komunalnych, które będą wytwarzane w  Gminie Charsznica w okresie do 2015r.

Tabela 16. Prognoza dla poszczególnych strumieni odpadów komunalnych w Gminie Charsznica
( do wglądu w UG Charsznica)

Przewidywany jest nieznaczny wzrost ilości odpadów niebezpiecznych
w sektorze komunalnym. Taka kilku-procentowa tendencja wzrostowa będzie związana z przeobrażeniami i rozwojem szczególnie na obszarach wiejskich, a co za tym idzie z rosnącym zapotrzebowaniem oraz zużyciem produktów i materiałów, stanowiących przyszłe potencjalne źródło odpadów niebezpiecznych.

Największy przyrost ilości odpadów przewiduje się w grupie odpadów:
budowlanych, niektórych opakowaniowych.


    Dokładną prognozę dla poszczególnych strumieni odpadów komunalnych na lata 2004 do 2015 przedstawiono w tabeli 17.

Tabela 17. Prognoza dla poszczególnych strumieni odpadów komunalnych na lata 2004 do 2015( do wglądu w UG Charsznica)

  • 5.3 Prognoza ilości wytworzonych odpadów przemysłowych

    Zmiany w ilości i rodzaju wytwarzanych w sektorze gospodarczym odpadów
w perspektywie czasowej do roku 2015 zależeć będą przede wszystkim od rozwoju poszczególnych gałęzi przemysłu, rzemiosła i usług.

    Obecna polityka państwa w zakresie ochrony środowiska promuje wdrażanie nowych technologii mało- i bezodpadowych, metod Czystej Produkcji oraz budowę własnych instalacji służących odzyskowi i unieszkodliwianiu odpadów przez ich wytwórców. W perspektywie kilkunastu lat spowoduje to spadek ilości wytwarzanych odpadów w istniejących zakładach oraz zwiększenie stopnia odzysku odpadów u ich wytwórców.


  • 5.3.1. Odpady przemysłowe

             Zmiany w ilości i rodzaju wytwarzanych w sektorze gospodarczym odpadów - w perspektywie czasowej do 2015 r. - zależeć będą przede wszystkim od rozwoju poszczególnych gałęzi przemysłu, rzemiosła i usług. Z doświadczeń światowych wynika, że na każde 1% wzrostu PKB przypada 2% wzrostu ilości wytwarzanych odpadów (Krajowy Plan Gospodarki Odpadami). Przyjmując wariant „optymistyczny” rozwoju sytuacji w Polsce, jako stałą tendencje przewiduje się wyjście z recesji
i dalszy rozwój gospodarczy kraju w następstwie restrukturyzacji przemysłu i handlu w okresie najbliższych 15 lat. Budowie nowoczesnej gospodarki towarzyszyć będzie rozwój małych i średnich przedsiębiorstw.


Tabela 18.  Rodzaje i wskaźnikowe ilości odpadów powstające w małych i średnich zakładach. ( do wglądu w UG Charsznica)

             Do 2015 r. sytuacja demograficzna nie będzie ulegać większym zmianom. Dominować będzie jednak tendencja zwyżkowa w liczbie mieszkańców. Z poprawą warunków życia wzrastać będzie średnia wieku mieszkańców, co spowoduje większe zapotrzebowanie na usługi medyczne. Skutkiem tego będzie wzrost ilości odpadów
z jednostek służby zdrowia.

             Obecna polityka państwa w zakresie ochrony środowiska promuje wdrażanie nowych technologii mało – i bezodpadowych, metod Czystej Produkcji oraz budowę własnych instalacji służących odzyskowi i unieszkodliwianiu odpadów przez ich wytwórców. W perspektywie kilkunastu lat spowoduje to spadek ilości wytwarzanych odpadów w istniejących zakładach oraz zwiększenie stopnia odzysku odpadów u ich wytwórców.

Tendencji tej towarzyszyć będzie trend odwrotny polegający na ujawnianiu przez kontrolerów odpadów wytwarzanych przez przedsiębiorstwa, które jak dotąd nie wystąpiły o odpowiednie zezwolenia. Dotyczyć to będzie głównie niewielkich zakładów oraz jednostek weterynaryjnych. Ocenia się, że udział tzw. „szarej strefy odpadowej”, składającej się głównie z małych zakładów produkcyjnych, rzemieślniczych i usługowych wynosi 5-8% całości obecnego strumienia odpadów
w Polsce (Krajowy Plan Gospodarki Odpadami).


Prognoza z racji tego, że obejmuje także zapotrzebowanie na nakłady finansowe i przestrzenne, nie powinna pomijać faktu, iż na terenie powiatu występuje nieoszacowana, ale na pewno znaczna, ilość odpadów nagromadzonych w różnych miejscach i obiektach, w których aktywność gospodarcza ma jedynie wymiar historyczny. Tego rodzaju składowiska nie są w pełni znane władzom lokalnym,
a zatem w pierwszym czteroleciu obowiązywania niniejszego Planu należy przewidzieć szczegółową inwentaryzację tych obszarów.
Po rozpoznaniu skali zjawiska konieczne będzie oszacowanie ryzyka istnienia tych obiektów, a w ślad za tym, określenie sposobów przywrócenia zajętym terenom walorów użytkowych. Zważywszy, że najczęściej będą to nagromadzenia, dla których ustalenie sprawcy będzie bardzo trudne, obowiązek unieszkodliwienia lub rekultywacji składowiska będzie powinnością samorządu gminnego. Olbrzymie prawdopodobieństwo takiego scenariusza uzasadnia uwzględnienie sygnalizowanego problemu w niniejszym planie i przewidzenie jego urealnienia
w początkowym okresie obowiązywania.

             Prognoza ilości wytwarzanych odpadów w okresie do 2015 r., w sytuacji bardzo szacunkowych prognoz rozwoju poszczególnych gałęzi gospodarki, nie poddaje się prostym przewidywaniom.

Odpady z ciepłowni – kotłowni: w związku z brakiem planów budowy nowych dużych ciepłowni opalanych węglem, pomimo tendencji do powrotu do ogrzewania węglowego w budownictwie jednorodzinnym, przewiduje się, że ilość odpadów paleniskowych  - popiołu i żużla – nie ulegnie zasadniczym zmianom.

Odpady z przemysłu wydobywczego: na ilość i jakość powstających odpadów mineralnych, a także na możliwości zwiększenia ich odzysku decydujący wpływ będzie mieć tempo rozwoju całego sektora górniczego w kraju w ciągu najbliższych lat. Szczególnie korzystna koniunktura utrzymuje się od kilku lat w górnictwie kamieni drogowych i budowlanych oraz kruszywa naturalnego. Górnictwo surowców skalnych stało się najważniejszą dziedziną przemysłu wydobywczego w Polsce. Rozwój tej branży przemysłu będzie postępował w ciągu najbliższych lat w związku z budową autostrad i dróg ekspresowych, a także wobec wzrastającego eksportu kruszyw łamanych i kruszyw naturalnych grubych. Na niezmienionym poziomie powinno utrzymać się wydobycie pozostałych surowców skalnych: piasków przemysłowych
i surowców ilastych.

W górnictwie surowców skalnych można spodziewać się znacznego spowolnienia przyrostu odpadów górniczych i przeróbczych. Prognozy te wiążą się
z korzystnymi zmianami w dziedzinie urabiania kopalin skalnych, a także
z wprowadzeniem, przynajmniej w większych zakładach górniczych, nowoczesnych technologii przeróbki.

Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania powłok ochronnych (farb, lakierów, emalii ceramicznych, kitu, szczeliw i farb drukarskich): ilość odpadów powstających w tej grupie nie powinna wzrastać. Spodziewać się można większego stopnia wykorzystania odpadowego tonera.

Odpady z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych: nie przewiduje się istotnych zmian zarówno ilości
i jakości odpadów metalicznych z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych.

Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych
i infrastruktury drogowej: prognoza uzależniona jest od stanu gospodarki. Ożywienie skutkować będzie zwiększeniem ilości powstających odpadów.

Zużyte opony: ilość odpadów ze zużytych opon zwiększa się o ok. 10% co
3 lata. Jakość odpadów nie ulega większym zmianom.

Odpady z przemysłu rolno-spożywczego: prognozowane ilości odpadów
w przemyśle rolno-spożywczym jest niezwykle trudne z uwagi na zmiany restrukturyzacyjne, jakie są planowane w rolnictwie w najbliższym okresie. Szacuje się, że przy sprzyjającej koniunkturze gospodarczej ilość odpadów w poszczególnych sektorach tego przemysłu może wzrosnąć do 2006 r.  o średnio 10%.

Odpady sorbentów, materiałów filtracyjnych, tkanin i ubrań ochronnych: ilość odpadów jest ściśle związana z liczbą zakładów produkcyjnych oraz zakładów,
w których dokonuje się konserwacji, napraw maszyn lub używa odzieży ochronnej.
W związku z prognozowanym wzrostem gospodarczym, liczba takich zakładów będzie rosła, proporcjonalnie zwiększy się także ilość odpadów sorbentów, materiałów filtracyjnych, tkanin i ubrań ochronnych.

Odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów,
z oczyszczalni ścieków oraz uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych: stały wzrost ilości odpadów, coraz dobitniej uświadamia potrzebę ochrony wód poprzez skanalizowanie i oczyszczanie ścieków, a także rosnąca presja na wzrost poziomu odzysku i unieszkodliwiania odpadów, spowodują przyrost ilości takich instalacji, a tym samym wzrostu ilości odpadów z ich działalności.

Odpady z urządzeń elektrycznych i elektronicznych: dynamika wzrostu odpadów elektrycznych i elektronicznych jest znacznie wyższa niż innych rodzajów odpadów. Na podstawie badań w krajach Unii Europejskiej zakłada się, że ilość tych odpadów wzrasta o 3÷5% w skali roku. Charakterystyka jakościowa (skład materiałowy) tych odpadów będzie ulegała zmianie min. na skutek ograniczania stosowania substancji niebezpiecznych.

W przypadku pozostałych grup odpadów nie przewiduje się znacznych zmian w ilości ich wytwarzania.

 
  • 5.3.2. Odpady medyczne i weterynaryjne

             Prognozę wytwarzania odpadów powstających w placówkach służby zdrowia przedstawiono w oparciu o Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami i Powiatowy Plan Gospodarki Odpadami.

    Przyjęto, że ilość odpadów komunalnych powstających w służbie zdrowia będzie wzrastała średnio o 3 % rocznie,  natomiast pozostałe odpady o 1 % rocznie.

Tabela 19.   Prognozowane ilości wytwarzanych odpadów w placówkach służby zdrowia obsługujących mieszkańców Gminy Charsznica w latach 2003-2015.( do wglądu w UG Charsznica)

Na podstawie wskaźników powstawania odpadów w przychodniach, ośrodkach zdrowia, prywatnych gabinetach lekarskich i aptekach na terenie Gminy Charsznica można oszacować, że w jednostkach tych powstawać będzie ok. 0,2 Mg odpadów medycznych w roku 2005 do ok. 0,32 Mg w roku 2015. Pozostała część odpadów medycznych powstanie w placówkach obsługujących mieszkańców gminy poza terenem Gminy Charsznica.

  • 6.CELE I KIERUNKI DZIAŁAŃ

  • 6.1 Cele i kierunki działań w sektorze komunalnym

    Cele główne, jakie powinna określić Gmina Charsznica to:

Docelowym rozwiązaniem zalecanym w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami na lata 2003-2010 jest skupienie gmin wokół Zakładów Zagospodarowywania Odpadów (ZZO) o charakterze ponadlokalnym. Zintegrowany system powinien obejmować wszystkie nadające się do wspólnego wykorzystania lub unieszkodliwiania (w tym składowania) rodzaje odpadów zarówno z sektora komunalnego jak i gospodarczego.

    Poniżej przedstawiono cele szczegółowe, których realizacja umożliwi Gminie Charsznica prowadzenie gospodarki odpadami komunalnymi w sposób zgodny ze standardami Unii Europejskiej.

Cele szczegółowe do 2006 roku:
Objęcie zorganizowanym zbieraniem odpadów ok. 90% mieszkańców terenów  wiejskich.
Systematyczne ograniczanie deponowania na składowiskach odpadów nadających się do wykorzystania.
Minimalizację wytwarzania zmieszanych odpadów komunalnych poprzez selektywne zbieranie surowców wtórnych i odpadów opakowaniowych.
Osiągnięcie do roku 2006 następujących limitów odzysku i recyklingu odpadów:
opakowania z papieru i tektury                    45%
opakowania ze szkła                        35%
opakowania z tworzyw sztucznych                22%
opakowania metalowe                        35%
opakowania wielomateriałowe                    20%
odpady wielkogabarytowe                        26%
odpady budowlane                             20%
odpady niebezpieczne (z grupy odpadów komunalnych)    22%.

Cele szczegółowe do 2010 roku:
Objęcie prawie całej ludności wsi zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych.
Deponowanie na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętnych nie więcej niż 70% wszystkich odpadów komunalnych.
Zmniejszenie o 25% masy odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne.
Osiągnięcie w roku 2010 zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów:
opakowania z papieru i tektury                    50%
opakowania ze szkła                        45%
opakowania z tworzyw sztucznych                30%
opakowania metalowe                        45%
opakowania wielomateriałowe                    30%
odpady wielkogabarytowe                        50%
odpady budowlane                             40%
odpady niebezpieczne (z grupy odpadów komunalnych)    50%.

Cele szczegółowe do 2015 roku:
Deponowanie na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętne nie więcej niż 56 % wszystkich odpadów komunalnych.
Skierowanie w 2014 r. na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętne nie więcej niż 48% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (w stosunku do roku 1995).
Osiągnięcie w 2014 r. zakładanych limitów odzysku i recyklingu poszczególnych odpadów:
opakowania z papieru i tektury:     55%,
opakowania ze szkła:         50%,
opakowania z tworzyw sztucznych:     35%,
opakowania metalowe:         50%,
opakowania wielomateriałowe:     35%,
odpady wielkogabarytowe:         54%,
odpady budowlane:             44%,
odpady niebezpieczne (z grupy odpadów komunalnych):    54%.

    Dla osiągnięcia wymienionych celów niezbędne będzie wdrożenie następujących kierunków działań:
Współorganizacja zintegrowanych systemów o układzie ponadlokalnym oraz współdziałanie merytoryczne i finansowe z innymi gminami przy budowie planowanego ZZO.
Wdrożenie selektywnego zbierania surowców wtórnych w Gminie Charsznica
Zorganizowanie systemu pozwalającego na stopniowe eliminowanie odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych.
Podjęcie wszystkich możliwych działań organizacyjno-prawnych w tym kar za wysypywanie odpadów w miejscach niedozwolonych, bieżąca likwidacja nielegalnych wysypisk oraz utrzymywanie czystości terenu gminy.


  • 6.2. Cele i kierunki działań w sektorze gospodarczym

Celem strategicznym gospodarki odpadami w sektorze gospodarczym jest minimalizacja wytwarzania odpadów z sektora gospodarczego oraz wprowadzenie nowoczesnego systemu ich unieszkodliwiania i gospodarczego wykorzystania.

Cele szczegółowe na lata 2004 – 2014:
Udział gospodarczo wykorzystywanych odpadów przemysłowych w 2014 r. na poziomie 90% ogólnej ilości wytworzonych odpadów.
Pełna ewidencja i kontrola strumienia wytwarzanych odpadów przemysłowych.

Dla osiągnięcia założonych celów, konieczne jest podjęcie następujących kierunków działań:
Systematyczne wprowadzanie bezodpadowych i mało odpadowych technologii produkcji.
Stymulowanie podmiotów gospodarczych wytwarzających odpady przemysłowe do zintensyfikowania działań zmierzających do maksymalizacji gospodarczego wykorzystania odpadów.

  • 6.3. Odpady z jednostek służby zdrowia i z jednostek weterynaryjnych

Cele szczegółowe na lata 2004 – 2014:
Minimalizacja ilości powstawania odpadów.
Eliminacja nieprawidłowych praktyk w gospodarce odpadami.
Eliminacja zagrożenia ze strony odpadów pochodzenia zwierzęcego
poprzez:
objęcie wszystkich podmiotów z terenu gminy wytwarzających odpady medyczne i weterynaryjne zorganizowanym systemem zbiórki odpadów,
weryfikację firm posiadających i ubiegających się o pozwolenie na transport
i zbiórkę odpadów medycznych i weterynaryjnych z terenu gminy,
minimalizację ilości powstających niebezpiecznych odpadów medycznych
i weterynaryjnych wymagających unieszkodliwiania termicznego unieszkodliwiania poprzez segregację odpadów u źródeł ich powstawania,
opracowanie programu edukacyjnego dotyczącego prawidłowego postępowania z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi dla pracowników służby zdrowia
i klinik weterynaryjnych,
organizacje nadzoru weterynaryjnego nad procesem powstawania i niszczenia odpadów pochodzenia zwierzęcego szczególnego ryzyka (SRM) oraz padłych zwierząt (HRM).

  • 6.4. Odpady z pojazdów samochodowych

Celem ekologicznym do 2014 roku jest ograniczanie powstawania odpadów
z pojazdów samochodowych oraz zwiększanie ich odzysku i recyklingu.

Zgodnie z wymogami opracowywanej ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji zakłada się, że:
o    po 1 stycznia 2006 r. stacja demontażu powinna osiągnąćo     poziom ponownego użycia i odzysku przyjętych pojazdów w wysokości nie mniejszej niż 85% średniej masy pojazdu rocznie oraz poziom ponownego użycia i recyklingu nie mniejszy niż 80% średniej masy pojazdu rocznie,
o    dla pojazdów wyprodukowanych przed 1 stycznia 1980 r. osiągnięty poziom ponownego użycia i odzysku może wynosićo     nie mniej niż 75%, a poziom ponownego użycia i recyklingu nie mniej niż 70% średniej masy pojazdu rocznie,
o    po 1 stycznia 2015 r. poziom ponownego użycia i odzysku przyjętych pojazdów powinien wynosićo     nie mniej niż 95% średniej masy pojazdu rocznie, a poziom ponownego użycia i recyklingu nie mniej niż 85% średniej masy pojazdu rocznie.


Zgodnie z wymaganiami dyrektywy o postępowaniu z wyeksploatowanymi samochodami oraz z projektem ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji, stacje demontażu będą zobowiązane po dniu 1 stycznia 2007 r. do bezpłatnego przyjmowania samochodów od ostatniego właściciela.

Producenci i importerzy samochodów, w przypadku niewypełnienia obowiązku odzysku i recyklingu będą zobowiązani uiścić opłatę produktową. Środki z opłaty produktowej przeznaczone będą na dofinansowanie zadań w zakresie demontażu pojazdów, których demontażu nie wykonano na podstawie umowy
z przedsiębiorcami lub organizacjami odzysku.

6.5. Odpady azbestowe

Celem ekologicznym do 2014 roku jest zintensyfikowanie unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest poprzez: zinwentaryzowanie odpadów zawierających azbest w sektorze komunalnym i gospodarczym i przygotowanie szczegółowego harmonogramu usuwania azbestu, organizację kampanii informacyjnej
o szkodliwości wyrobów zawierających azbest i bezpiecznym jego demontażu, w tym szkolenie firm budowlanych zajmujących się demontażem płyt azbestowo-cementowych (w latach 2003-2015) oraz usuwanie wyrobów zawierających azbest w celu zrealizowania obowiązku usunięcia tych wyrobów do 2032 r. zgodnie
z programem usuwania azbestu.

Wobec zakazu stosowania wyrobów zawierających azbest, jedynym źródłem odpadów jest wytwarzanie ich podczas robót w miejscach, gdzie dawniej były zastosowane. Znaczna masa odpadów zawierających azbest stanowi część nieruchomości (np. dachy). Wg polskiego prawa sposób zagospodarowania tych odpadów należy do właściciela nieruchomości.

Często wysokie koszty transportu i unieszkodliwiania tych odpadów uniemożliwiają właścicielom nieruchomości podejmowanie jakichkolwiek działań związanych z ich wymianą. Gmina  współfinansować powinna transport
i unieszkodliwianie tych odpadów, korzystając z funduszy ochrony środowiska
i programów regionalnych.


  • 6.6. PCB

Celem ekologicznym do 2014 roku całkowite wyeliminowanie odpadów zawierających PCB ze środowiska do 2010 r. (poprzez kontrolowane unieszkodliwianie PCB oraz dekontaminację lub unieszkodliwienie urządzeń zawierających PCB), poprzez:
kontynuację inwentaryzacji urządzeń zawierających PCB zlokalizowanych na terenie gminy,
przygotowanie harmonogramu ich unieszkodliwiania i dekontaminacji (do końca 2004 r.),
likwidację urządzeń zawierających PCB (zakończenie prac do końca 2010 roku),
przygotowanie projektu gromadzenia i unieszkodliwiania urządzeń zawierających PCB nie podlegających rejestracji,
opracowanie planu dofinansowania kosztów unieszkodliwiania urządzeń zawierających PCB poniesionych przez posiadaczy,
podniesienie świadomości przedsiębiorców, dotyczącej prawidłowego postępowania z odpadami zawierającymi PCB (w latach 2004-2015).

  • 6.7. Oleje odpadowe

Celem ekologicznym do 2014 roku jest uzyskanie poziomu odzysku olejów odpadowych (smarowych) do roku 2007 w wysokości 50% w stosunku do ilości wprowadzanej na rynek, i poziomu recyklingu w wysokości 25%, poprzez: zwiększenie stopnia pozyskania olejów odpadowych szczególnie ze źródeł rozproszonych – małe i średnie przedsiębiorstwa oraz indywidualni posiadacze – przez np.:
informowanie o punktach, które przyjmują oleje odpadowe
uświadomienie mieszkańcom zasad prawidłowego postępowania z olejami odpadowymi (w latach 2004-2015).

    Przewidywany spadek ilości olejów odpadowych w kolejnych latach związany jest ze zmniejszeniem zapotrzebowania na nowe oleje ze względu na coraz dłuższy okres ich eksploatacji.


  • 6.8. Baterie i akumulatory

Celem ekologicznym do 2014 roku jest stuprocentowy odzysk akumulatorów ołowiowych oraz ilości pozostałych baterii i akumulatorów zgodnie
z Rozporządzeniem RM z dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. Nr 69,
poz. 719) w ilości:
akumulatory Ni-Cd wielkogabarytowe – 60% w 2006 r., 70% w 2007 r.,
akumulatory Ni-Cd małogabarytowe – 45% w 2006 r., 50% w 2007 r.,
pozostałe baterie (z wyłączeniem cynkowo-węglowych i alkalicznych ) – 30% w 2006 r. i 50% w 2007 r.
poprzez:
poprawę organizacji zbiórki akumulatorów i baterii z rozproszonych miejsc powstawania;
informowanie o punktach przyjmujących zużyte akumulatory i baterie,
uświadomienie mieszkańcom gminy sposobów prawidłowego postępowania z odpadowymi bateriami i akumulatorami (w latach 2004-2015).

  • 6.9. Urządzenia elektryczne i elektroniczne

Stworzenie systemu selektywnej zbiórki odpadów elektrycznych i elektronicznych powinno odbywać się poprzez: organizację selektywnej zbiórki odpadów elektrycznych i elektronicznych  z gospodarstw domowych (punkty zbierania odpadów niebezpiecznych organizowane przez gminy tzw. GPZON) oraz prowadzenie akcji informacyjnej dla mieszkańców gminy o sposobach wdrażania selektywnej zbiórki odpadów elektrycznych i elektronicznych.

  • 7.  PROJEKTOWANY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI

    Planowany system wynikający z „Celów i kierunków działań” powinien preferować wszystkie rozwiązania umożliwiające selektywne zbieranie odpadów oraz ich zagospodarowywanie możliwie najbliżej miejsc ich powstawania. Szczególnie ważnym będzie rozpoznanie, czy odpady nadające się do wykorzystania termicznego w kotłowniach (np. frakcja papieru nie nadająca się do recyklingu lub część odpadów z utrzymania zieleni) nie może być spalana w istniejących kotłowniach komunalnych lub przemysłowych.

    Podobnym rozwiązaniem jest kompostowanie odpadów organicznych
w najbliżej położonych obiektach oraz rozpoznanie możliwości wykorzystania osadów ściekowych. Zintegrowany system gospodarki odpadami powinien być ukierunkowany na wykorzystywanie danego rodzaju odpadów na terenie gminy lub gmin z nią sąsiadujących oraz na osiągnięcie zakładanych limitów odzysku
i recyklingu odpadów: opakowaniowych, wielkogabarytowych budowlanych
i niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych.

    Do Zakładów Zagospodarowania Odpadów powinny być głównie wywożone tylko te odpady, których wykorzystanie na danym terenie jest niemożliwe, ekonomicznie nieuzasadnione oraz stanowi zagrożenie dla środowiska albo dla warunków życia i zdrowia ludzi.

    Projektowany system gospodarki odpadami komunalnymi został ukierunkowany na:
poprawę gospodarki odpadami komunalnymi,
wdrożenie selektywnego zbierania surowców wtórnych,
zorganizowania selektywnego zbierania odpadów niebezpiecznych pochodzących z gospodarstw domowych i infrastruktury społecznej oraz zainstalowania punktów ich gromadzenia,
wykorzystywanie znacznej części wytworzonych odpadów organicznych na terenie gminy,
ograniczenie transportowania odpadów do odległych składowisk
i unieszkodliwiania ich możliwie jak najbliżej miejsca ich powstawania,
włączenia się do planowanych systemów zagospodarowywania odpadów (ZZO).

Tabela 20. Zestawienie przedsięwzięć realizacyjnych prowadzących do osiągnięcia wyznaczonych kierunków działań w zakresie gospodarki odpadami    
 
Kierunki działania    Przedsięwzięcia realizacyjne       
Unikanie powstawania odpadów komunalnych    1.    uświadomienie społeczeństwu zasad funkcjonowania systemu gospodarki odpadami;
2.    wskazanie zasad ograniczania opakowań.       
Odzysk odpadów    1.    stworzenie systemu selektywnego gromadzenia odpadów. Zakłada się wyposażenie gospodarstw domowych w niezbędną ilość2.     pojemników i worków foliowych do gromadzenia odpadów zmieszanych oraz wysegregowanych odpadów opakowaniowych i surowcowych;
3.    stworzenie systemu gromadzenia odpadów podlegających biodegradacji (odpady organiczne z gospodarstw domowych, odpady zielone, odpady drewna, papier i tektura złej jakości);
4.    stworzenie systemu transportu selektywnie gromadzonych odpadów;
5.    budowa instalacji do segregacji odpadów opakowaniowych i surowcowych (w ramach ZZO);
6.    budowa kompostowni selektywnie gromadzonych odpadów biodegradowalnych i osadów ściekowych (w ramach ZZO);
7.    stworzenie systemu zbiórki odpadów wielkogabarytowych i budowa zaplecza technicznego dla ich demontażu (w ramach ZZO);       
Unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych w instalacjach specjalistycznych    1.    stworzenie systemu selektywnej zbiórki odpadów niebezpiecznych poprzez organizację zbiórki okresowej oraz budowę gminnych punktów gromadzenia odpadów niebezpiecznych;
2.    stworzenie systemu transportu odpadów niebezpiecznych poprzez powołanie podmiotu lub zlecenie firmie specjalistycznej;
3.    Unieszkodliwianie odpadów w instalacjach specjalistycznych       
Unieszkodliwianie odpadów, których nie udało się poddać odzyskowi i recyklingowi    1.    stworzenie zaplecza dla przetwarzania biologicznego odpadów kierowanych na składowisko (w ramach ZZO).
    
Źródło: Opracowanie własne.

  • 7.1.  Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów

    Z przeprowadzonej diagnozy stanu gospodarki odpadami wynika, że na terenie Gminy Charsznica powstają nieduże ilości odpadów komunalnych. W związku z tym do podstawowych działań zaliczono działalność edukacyjno-informacyjną zachęcającą mieszkańców do kupowania towarów w opakowaniach wielokrotnego użytku oraz urządzeń posiadających długie okresy gwarancyjne.

    W sektorze gospodarczym zakłady produkcyjne posiadają opracowane i powinny realizować plany gospodarki odpadami uwzględniające szeroko pojęte działania z zakresu minimalizacji wytwarzanych odpadów. Zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów jest możliwe w małych podmiotach gospodarczych, które ponadto nie powinny wytwarzać produktów o „krótkim cyklu życia”, które są tanie ale po niedługim okresie użytkowania stają się odpadami.

    W sektorze gospodarczym istnieją największe szanse w zakresie odpadów na ograniczenie ilości powstających odpadów. To zadanie jest zapisane w różnych programach ekologicznych dla przedsiębiorstw, w tym: w zasadach „Czystszej Produkcji” czy w programie „Responsible Care” – „Odpowiedzialna Troska”. Cel ten można również osiągnąć przez wdrażanie systemów zarządzania środowiskowego zgodnego z ISO 14 000 i EMAS (EMAS jest przepisem prawnym regulującym zasady wdrożenia systemów zarządzania środowiskowego wraz ze ściśle określonymi wymogami badania i minimalizacji zanieczyszczeń) – dyrektywa 93/1836/EEC.

    Celem „Czystszej Produkcji” jest zaspokojenie zapotrzebowania na produkty wytwarzane w równowadze ze środowiskiem, tzn. z użyciem odnawialnych źródeł energii i nieszkodliwych materiałów, przy jednoczesnej ochronie różnorodności biologicznej. Jedną z zasadniczych przesłanek idei „Czystszej Produkcji” jest zapobieganie szkodom dla środowiska, co jest tańsze i skuteczniejsze niż próby regeneracji tegoż środowiska po jego zniszczeniu.
    Produkty powstałe w systemie „Czystszej Produkcji” muszą być:
nietoksyczne,
energooszczędne,
wyprodukowane przy użyciu odnawialnych materiałów, które są na bieżąco uzupełniane w sposób zachowujący żywotność ekosystemu i społeczności, z której pochodzą, bądź wytworzone z materiałów nieodnawialnych, lecz pochodzących
z odzysku i możliwych do unieszkodliwiania w sposób nietoksyczny
i energooszczędny,
trwałe i nadające się do wielokrotnego użytku,
łatwe w demontażu lub do naprawy bądź przebudowy,
opakowane w sposób minimalny i właściwy dla danego produktu, z użyciem materiałów z odzysku, możliwych do recyklingu lub ponownego użycia.

    Program „Responsible Care” ma na celu globalne, dobrowolne działanie światowego przemysłu chemicznego na rzecz ekologii oraz podporządkowanie się przepisom dotyczącym jakości wyrobów i ograniczenie emisji substancji szkodliwych. W ramach wdrażania tego programu, przedsiębiorstwa powinny realizować między innymi następujące przedsięwzięcia:
wdrożenie i doskonalenie systemu zarządzania środowiskiem,
ciągłą modernizację stosowanych technologii w celu zmniejszenia emisji zanieczyszczeń do powietrza, wód oraz ilości odpadów,
szkolenia pracowników w zakresie bezpieczeństwa technicznego i ochrony środowiska,
przebudowę, budowę lub rozbudowę infrastruktury zakładu, dążąc do osiągnięcia wyznaczonych celów ekologicznych.

    Program ten może dotyczyć zarówno dużych firm, jak i małych czy średnich przedsiębiorstw.

  • 7.2.  Plan redukcji ilości odpadów kierowanych na składowiska komunalne

    Większość wytworzonych w Gminie Charsznica odpadów komunalnych oraz znaczne ilości osadów ściekowych (szamba) są wywożone na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne.

    W zakresie minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów komunalnych działania powinny mieć przede wszystkim charakter informacyjno-edukacyjny.

    W ramach prowadzonej edukacji dotyczącej minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów, można między innymi zachęcać mieszkańców do:
kupowania towarów w opakowaniach wielokrotnego użytku,
wykorzystywania w celach pakunkowych opakowań ulegających biodegradacji,
rezygnacji z przedmiotów jednorazowego użytku (np. torebki foliowe, reklamówki
z tworzyw sztucznych),
wykorzystywania mniej toksycznych produktów (np. farb i lakierów).

    W celu zachęcenia mieszkańców do zmniejszenia ilości wytwarzanych odpadów komunalnych, można wykorzystać instrumenty finansowe. Wysegregowane odpady mogą być odbierane od mieszkańców bezpłatnie lub po cenie znacznie niższej niż kwota pobrana za odbiór odpadów zmieszanych.

    Do podstawowych działań zmierzających do ograniczenia ilości odpadów deponowanych na składowiskach odpadów, zaliczono:
wdrożenie zintegrowanego systemu gospodarowania odpadami umożliwiającego wykorzystywanie odpadów do celów produkcyjnych, energetycznych, wytwarzania kompostu oraz rekultywacji terenów zdegradowanych,
objęcie systemem selektywnego zbierania surowców wtórnych większości mieszkańców gminy oraz zwiększenie efektywności ich wykorzystywania,
kompostowanie części odpadów ulegających biodegradacji,
modernizację istniejących oczyszczalni ukierunkowaną na prawidłowe odwodnienie i przetworzenie osadów ściekowych a w planowanych oczyszczalniach zastosowanie rozwiązań technologicznych pozwalających na pełną ich utylizację,
systematyczne zbieranie odpadów wielkogabarytowych i nadzór nad ich prawidłowym zagospodarowywaniem,
zorganizowanie systemu zbierania odpadów niebezpiecznych, w tym punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych, z których odpady te będą przekazywane do recyklingu lub unieszkodliwienia,
wspomaganie merytoryczne podmiotów gospodarczych zajmujących się zbieraniem i unieszkodliwianiem odpadów, a szczególnie zużytych pojazdów, wyeksploatowanych urządzeń elektrycznych i elektronicznych oraz nadzór nad prawidłowym zagospodarowywaniem poszczególnych rodzajów odpadów,
osiągnięcie zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych.

  • 7.2.1. Selektywna zbiórka odpadów

Selektywna zbiórka polega na osobnym zbieraniu, posortowanych uprzednio, wybranych rodzajów odpadów z gospodarstw domowych, co ma umożliwić ich optymalną utylizację lub określony rodzaj przetwarzania. W tym celu, użytkownik powinien mieć do dyspozycji różne kontenery lub wiele pojemników na odpadki. Ten rodzaj zbiórki prowadzi się równolegle z tradycyjnym sposobem zbierania odpadów.

Zbiórka selektywna jest najlepszym sposobem odzyskiwania wybranych materiałów w ilości wystarczającej do ich recyklingu, ponieważ przy obecnym stanie techniki sortowanie odpadów nie oczyszczonych skazane jest na niepowodzenie. Szczególną trudność sprawia bowiem przy sortowaniu mieszanina substancji wilgotnych (ulegających fermentacji) i materiałów suchych (opakowania i papier).

Prowadzenie zbiórki selektywnej nie jest celem samym w sobie. Powinno się przy tym przestrzegać 4 zasad:
Zbiórka selektywna powinna być spójna z następującym po niej przetwarzaniem, jako integralna część szerzej rozumianego systemu zagospodarowania odpadów. Pociąga to za sobą konieczność reorganizacji całości służb zbierających odpady.
Warunki, w których będzie prowadzona zbiórka, powinny umożliwić wydzielenie jak największej ilości odpadów spełniających kryteria jakości, niezbędne do ich recyklingu. Skuteczność zbiórki jest uwarunkowana stosunkiem ilości odpadów efektywnie poddanych recyklingowi do ogólnej ilości zebranych odpadów.
Zbiórce powinna towarzyszyć kampania informacyjna, prowadzona w oparciu
o proste i jasne przesłania. Tego typu akcja musi być powtarzana systematycznie, nawet wtedy, gdy wyniki operacji wskazują na bardzo dobry odbiór przedsięwzięcia przez użytkowników.
Pomimo selektywnej zbiórki materiałów, zebrane odpady powinny zawsze trafiać do centrum sortowania. W rzeczywistości, wśród posegregowanych odpadów systematycznie pojawiają się odpady niepożądane, które nawet w małej ilości mogą pogorszyć jakość partii odpadów, sprawiając, że nie będzie ona odpowiadała podstawowym kryteriom odbioru. Centrum sortowania służy również do określania jakości posortowanych produktów  i optymalizacji ich transportu.

    Istnieje wiele sposobów prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów. Zastosowanie jednego z nich nie eliminuje pozostałych, które mogą być metodami uzupełniającymi, niejednokrotnie w istotny sposób podnoszącymi efektywność segregacji, np. równoczesna zbiórka szkła i makulatury do kontenerów ustawionych w miejscach ogólnie dostępnych i przy drogach publicznych z selektywną zbiórką odpadów ulegających fermentacji oraz innych, prowadzona od drzwi do drzwi.

Selektywna zbiórka obejmować powinna następujące rodzaje odpadów:
surowce wtórne – odpady opakowaniowe,
biomasę,
odpady wielkogabarytowe,
odpady budowlano-remontowe,
odpady niebezpieczne.

Surowce wtórne i  biomasa

Istnieje kilka opcji stosowania selektywnej zbiórki w zależności od struktury zabudowy.

Rejon o dużym „natężeniu ruchu” mieszkańców  (rejony o zwartej zabudowie):
Opcja I:  5 pojemników o poj. 1,1 m3 do selektywnego gromadzenia:
szkła,
makulatury,
puszek,
tworzyw sztucznych,
bioodpadów.
Opcja II: zestaw składający się z 2 pojemników:
1 pojemnik o pojemności 3,2 m3 o podwójnej funkcji recyklingowo-reklamowej, zawierający 3 otwory do „wrzucania” szkła, plastików i makulatura,
1 pojemnik o pojemności 1,1 m3 do gromadzenia bioodpadów.
Przewiduje się, że pojedynczy zestaw w opcji I lub II przypadać będzie na około 250 mieszkańców.  
Dla rejonów z zabudową jednorodzinną:
Opcja I: zestaw składający się z 2 pojemników:
frakcja organiczna        -    pojemnik 110 l,
frakcja sucha        -    pojemnik 110 l.
Opcja II: zestaw składający się z 3 pojemników, w przypadku zabudowy
z ogrzewaniem piecowym:
frakcja organiczna            -    pojemnik 110 l,
frakcja sucha            -    pojemnik 110 l,
(szkło, makulatura, tworzywa szt., szmaty, puszki)
frakcja popiołowo-żużlowa        -    pojemnik 110 l.
Opcja III: zestaw worków plastikowych o różnej kolorystyce i oznakowaniu.

Opcje I i II przewidziano do obsługi terenów typowo wiejskich. Jeden zestaw
w opcji I lub II przypadać będzie na jedno gospodarstwo domowe. W opcji
III przewiduje się 4 worki na 4 frakcje odpadów (makulaturę, tworzywa sztuczne, szkło i pozostałe odpady zmieszane), jedno gospodarstwo domowe otrzymywałoby cztery worki raz w miesiącu.

Wybór opcji dokonywany być winien na etapie projektu technicznego dotyczącego systemu gromadzenia odpadów.

        W sektorze komunalnym odpady ulegające biodegradacji stanowią przede wszystkim tzw. odpady kuchenne ulegające biodegradacji, odpady z pielęgnacji zieleni, papier i tektura oraz opakowania z papieru i tektury oraz częściowo tekstylia.

        Na terenie Gminy Charsznica większość odpadów ulegających biodegradacji stanowią odpady zielone w tym odpady z pielęgnacji cmentarzy, parków, ogródków przydomowych i działkowych, odpady ze sklepów spożywczych (warzywniczych),
a także odpady kuchenne ulegające biodegradacji.

        Odpady te nie są selektywnie zbierane. Są one deponowane wraz z głównym strumieniem odpadów komunalnych na składowisku w Ogrodzieńcu. Część odpadów kuchennych pochodzących z domów jednorodzinnych oraz z gospodarstw rolnych jest kompostowana w przydomowych kompostownikach i wykorzystywana
w gospodarstwach i przydomowych ogrodach.

        W myśl art. 3 ustawy o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z dn. 27 kwietnia 2001r.), ograniczenie ilości odpadów ulegających biodegradacji powinno być osiągane poprzez zastępowanie składowania recyklingiem organicznym.

        Realizacja tych ustaleń ma się odbywać w ramach gminnego systemu selektywnego zbierania odpadów poprzez zwiększenie ilości odpadów ulegających biodegradacji zbieranych selektywnie oraz budowę instalacji odzysku
i unieszkodliwiania (poza składowaniem) tych odpadów.

        Dlatego konieczna będzie popularyzacja kompostowania odpadów organicznych przez mieszkańców we własnym zakresie oraz intensyfikacja działań mających na celu gromadzenie odpadów ulegających biodegradacji i wywożenie ich do kompostowni przy ZZO.

Do pojemników przeznaczonych do gromadzenia frakcji organicznej kierowane powinny być zatem:
wszystkie odpady zielone,
liście drzew,
obierki z ziemniaków, resztki warzyw i owoców,
opakowania papierowe w małych ilościach,
suche resztki jedzenia (bez kości, mięsa, olejów).

W obecnej chwili w Gminie Charsznica działają różne systemy zbiórki odpadów komunalnych, prowadzona jest ona przy wykorzystaniu kontenerów, pojemników
i worków. Dlatego też proponuje się, aby po podjęciu współpracy międzygminnej, ujednolicono w miarę możliwości system selektywnej zbiórki odpadów, co powinno wpłynąć na obniżenie kosztów związanych z systemem transportu (mniejsza liczba typów specjalistycznych pojazdów do przewozu odpadów). System selektywnej zbiórki odpadów komunalnych można oprzeć na już istniejącym systemie zbierania odpadów komunalnych, wykorzystując istniejące kontenery i pojemniki.

Odpady wielkogabarytowe

System zbiórki odpadów wielkogabarytowych może być:
okresowy odbiór tych odpadów bezpośrednio od ich właścicieli oraz stworzenie warunków do zamówienia takiej usługi indywidualnie  jako “usługa na telefon”,
bezpośredni odbiór przez producenta, który dotyczy przede wszystkim zbiórki sprzętu elektronicznego i sprzętów gospodarstwa domowego. System ten polega na odbiorze sprzętu AGD i urządzeń elektronicznych przez producenta, gdzie podlega on demontażowi i odzyskuje się niezbędne surowce wtórne. Taka forma pozyskiwania odpadów wielkogabarytowych upraszcza system zbiórki odpadów i ich usuwania. Odpady te nie zasilają ogólnego strumienia odpadów komunalnych,
wymienny polegający na przekazywaniu jeszcze dobrego, ale przestarzałego konstrukcyjnie sprzętu w zamian za egzemplarz nowej generacji.

Odpady niebezpieczne

Gminne Punkty Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON)

W celu ułatwienia zbiórki odpadów niebezpiecznych od mieszkańców gminy oraz małych i średnich przedsiębiorstw (posiadających lub nie posiadających decyzji na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych) – takich jak: nieużyteczne lekarstwa, farby i lakiery oraz opakowania po nich, przeterminowane środki ochrony roślin wraz z opakowaniami, zużyte baterie i akumulatory, lampy fluorescencyjne, oleje i smary, emulsje olejowe, chemikalia i rozpuszczalniki oraz inne odpady przeznaczone do unieszkodliwiania zostanie utworzony Gminny Punkt Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON).

Miejsca Zbiórki Wybranych Odpadów Niebezpiecznych (MZWON)

Zbiórka odpadów niebezpiecznych od mieszkańców gminy oraz z sektora małych i średnich przedsiębiorstw będzie kontynuowana i rozszerzana
w wytypowanych placówkach tj.:
Apteki – zbiórka nieużytecznych lekarstw,
Szkoły – zbiórka zużytych baterii,
Punkty serwisowe i sklepy motoryzacyjne – zbiórka zużytych akumulatorów
i przepracowanych olejów,
Specjalistyczne firmy – zbiórka lamp fluorescencyjnych, przepracowanych olejów i zużytych akumulatorów,
Stacje benzynowe - zbiórka zużytych akumulatorów i przepracowanych olejów,
Sklepy ze sprzętem elektrotechnicznym - zbiórka zużytych baterii i akumulatorów.

Sieć zbiórki odpadów Placówek Opieki Zdrowotnej (POZ) i Placówek Opieki Weterynaryjnej (POW). W celu zapewnienia pełnej korelacji przedstawionego systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych z istniejącymi cząstkowymi systemami zbiórki przewiduje się włączenie do jego struktur sieci odbioru odpadów z Placówek Opieki Zdrowotnej (POZ) z rozszerzeniem o Placówki Opieki Weterynaryjnej (POW) zbierające odpady grożące infekcją.

Stacje Przeładunkowe Odpadów Niebezpiecznych (SPON)

Stacje przeładunkowe odpadów niebezpiecznych mają na celu gromadzenie, identyfikację, przygotowanie do transportu oraz ekspedycję odpadów niebezpiecznych dostarczanych z Gminnych Punktów Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych, sektora małych i średnich przedsiębiorstw, Miejsc Zbiórki Wybranych Odpadów Niebezpiecznych oraz okazjonalnie od dużych przedsiębiorstw posiadających decyzje na wytwarzanie odpadów.

  • 7.2.2. Założenia systemu gospodarki odpadami

        Do założeń proponowanego systemu gospodarki odpadami w Gminie Charsznica należy przede wszystkim:
1.    inicjowanie i prowadzenie działalności informacyjno-edukacyjnej w celu uzyskania akceptacji społecznej dla przyjętego planu gospodarki odpadami.
2.    objęcie zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych 100% mieszkańców gminy.
3.    zbieranie i zagospodarowywanie odpadów komunalnych powstających na obszarze Gminy Charsznica przy udziale wyspecjalizowanych firm wyłonionych na drodze przetargu.
4.    ujednolicenie systemu zbierania odpadów dla całej Gminy Charsznica, szczególnie dotyczy to pojemników lub worków do zbierania selektywnego.
5.    ograniczenie pozbywania się przez mieszkańców odpadów (często wielkogabarytowych i niebezpiecznych) poza zorganizowanym systemem oraz bieżąca likwidacja dzikich wysypisk odpadów.
6.    rozwój selektywnej zbiórki odpadów komunalnych: papieru i tektury, szkła, tworzyw sztucznych, metali, opakowań wielomateriałowych.
7.    wprowadzenie systemu zbiórki i skierowanie do odzysku: odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlanych, odpadów niebezpiecznych (z grupy odpadów komunalnych).
8.    ograniczenie składowania odpadów komunalnych.
9.    preferencja zagospodarowania odpadów organicznych we własnym zakresie przez właścicieli posesji (kompostowanie).
10.    przeznaczenie do kompostowania odpadów z pielęgnacji terenów zielonych.
11.    wykorzystanie tworzonego, zgodnie z zapisami „Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami”, Zakładu Zagospodarowania Odpadów (ZZO).
12.    segregacja odpadów w gminie, z rozdziałem na strumień odpadów wysegregowanych kierowany do ZZO, oraz strumień odpadów pozostałych kierowany na najbliższe funkcjonujące składowiska lub na składowisko przy ZZO.
13.    udział gospodarczo wykorzystywanych odpadów przemysłowych w 2014 roku na poziomie 90% ogólnej ilości wytworzonych odpadów.
14.    systematyczne wprowadzanie bezodpadowych i mało odpadowych technologii produkcji, stymulowanie podmiotów gospodarczych wytwarzających odpady przemysłowe do zintensyfikowania działań zmierzających do maksymalizacji gospodarczego wykorzystania odpadów.
15.    stały nadzór nad pracą systemu zbierania, segregacji i odzysku odpadów, poprzez zestaw wskaźników.

        System będzie obejmował również gospodarkę odpadami zawierającymi azbest powstającymi na terenie Gminy Charsznica, a także rozwiązania w zakresie prawidłowej gospodarki odpadami medycznymi oraz weterynaryjnymi, zużytymi olejami, wyeksploatowanymi pojazdami w tym zużytymi oponami. Do systemu włączone zostaną odpady powstające w obiektach infrastruktury, tj. handel, usługi, zakłady rzemieślnicze, szkolnictwo i inne.

        Podstawowym założeniem proponowanego systemu gospodarki odpadami komunalnymi jest wprowadzenie selektywnego zbierania odpadów komunalnych „u źródła”.

  • 8. HARMONOGRAM REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘĆ

  • 8.1. Przewidywane zadania do realizacji

        Plan Gospodarki Odpadami składa się z dwóch części: zadań własnych oraz zadań koordynowanych.

        Pod pojęciem zadania własne należy rozumieć te przedsięwzięcia, które będą realizowane w całości lub częściowo ze środków będących w dyspozycji gminy.

        Zadania koordynowane są finansowane ze środków przedsiębiorstw oraz ze środków zewnętrznych, będących w dyspozycji organów i instytucji szczebla centralnego, wojewódzkiego i powiatowego.

    Proponowane przedsięwzięcia w dziedzinie gospodarowania odpadami
w Gminie Charsznica obejmują szereg działań pozainwestycyjnych oraz zadań inwestycyjnych.

Zadania pozainwestycyjne dotyczą przede wszystkim :
zintensyfikowania działań organizacyjnych umożliwiających rozwój selektywnej zbiórki odpadów komunalnych z wyodrębnieniem surowców wtórnych, odpadów biodegradowalnych oraz niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych,
podjęcia działań związanych ze zwiększeniem skuteczności istniejącego
i przyszłościowego systemu gospodarki odpadami,
opracowania i wdrożenia rozwiązań organizacyjnych zapewniających właściwe bieżące zarządzanie strumieniami odpadów (pozwolenia, organizacja systemów zbiórki, transportu i przerobu, ewidencja, rejestracja, monitoring),
opracowania programów likwidacji odpadów niebezpiecznych (zawierających substancje niebezpieczne, głównie metale ciężkie i trwałe zanieczyszczenia organiczne),
realizacji powiatowego programu usuwania azbestu,
inwentaryzacji i oceny zagrożeń oraz problemów wymagających rozwiązania,
propagowania nowoczesnych technik odzysku i unieszkodliwiania odpadów (BAT)
inicjowania konieczności wdrażania w przedsiębiorstwach zasad „czystej produkcji” i „zarządzania środowiskowego”,
wdrażania mechanizmów ekonomicznych stymulujących właściwe zagospodarowanie odpadów,
sposobów pozyskiwania funduszy na realizację zaplanowanych przedsięwzięć,
edukacji i szkolenia, szczególnie w zakresie zmian w prawodawstwie
i postępowania z odpadami niebezpiecznymi.

Zadania inwestycyjne obejmują przedsięwzięcia w zakresie budowy niezbędnego potencjału technicznego warunkującego właściwe zagospodarowanie odpadów jak np. :
budowa obiektów związanych z zagospodarowaniem odpadów,
budowa obiektów związanych ze zbiórką i segregacją odpadów niebezpiecznych (Gminny Punkt Gromadzenia Odpadów ),
środki transportu.

Aby podejmowane działania pozainwestycyjne i inwestycyjne przyniosły wymierne efekty ekologiczne i ekonomiczne muszą one być w pełni zgodne
z działaniami sprecyzowanymi w m. in. Planie Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego.

  • 8.2. Zadania gminy w realizacji planu

Obowiązki udziału gminy w planie i zakres realizacji postawionych zadań, wynikają z mocy ustaw. Podstawowe obowiązki gminy to:
Informowanie społeczności gminy o przyjętym systemie gospodarki odpadami oraz o wprowadzanych zmianach,
Organizowanie zaplanowanych zamierzeń,
Działanie eksploatacyjne,
Działanie kontrolne.

Funkcja informacyjna gminy polega na:
informowaniu w sposób ciągły o wszystkich działaniach związanych z realizacją systemu gospodarowania odpadami i wprowadzanych zmianach,
wyjaśnianiu mieszkańcom problemów związanych z funkcjonowaniem systemu,
prowadzeniu szkoleń, spotkań, pokazów filmowych, organizowaniu wycieczek itp. w celu pokazania i przekonania co do konieczności podejmowanych działań i ich skuteczności.

Edukacja ekologiczna, zwłaszcza postępowanie z odpadami, powinny być skierowane do młodzieży już na przedszkolnym etapie kształcenia, a wykonanie tej pracy powinno się powierzyć proekologicznym organizacjom.

Zadania organizacyjne dotyczą głównie zakresu planowania, wykonawstwa
i rozbudowy systemu w trakcie jego tworzenia na etapie wstępnym, jak i też
w dalszych okresach pełnego funkcjonowania. Ważną sprawą w eksploatacji systemu jest udział społeczeństwa i otwartość działań polegająca na możliwości poprawiania systemu w każdym momencie i na każdym szczeblu organizacji.

Zadania eksploatacyjne dotyczą świadczenia usług w zakresie gospodarki odpadami. Usługi można powierzyć przedsiębiorstwu komunalnemu lub innemu podmiotowi gospodarczemu. Zawarcie umowy, powinien poprzedzać przetarg, którego zorganizowanie ciąży na Wójcie Gminy. Warunkiem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu na etapie przetargu jest wymóg posiadania przez biorące udział w przetargu firmy, odpowiednich zezwoleń i posiadania sprzętu wymienionego w planach, lub innego spełniającego wymagane warunki.
Funkcja kontrolna obejmuje stały nadzór Wójta Gminy nad prowadzoną gospodarką odpadami. Dla prawidłowości przebiegu procesu gospodarki odpadami, wskazane jest powołanie przez Wójta Gminy jednostki: planującej i koordynującej działania, celem zapewnienia prawidłowego zarządzania oraz kontroli całego systemu.

W celu prawidłowego funkcjonowania systemu gospodarki odpadami Wójt Gminy powinien opracować regulamin zawierający następujące informacje
i wskazania:
Wykaz osób prawnych i fizycznych, które obowiązuje regulamin, jak: mieszkańcy, podmioty gospodarcze, administracja,
Zapis o konieczności informowania Urzędu Gminy o wytwarzanych odpadach (Rozdział 4 Ustawy o odpadach),
Wytyczne selektywnego gospodarowania odpadami,
Opis terenu (zasięg) objętego systemem,
Określenie rodzaju odpadów objętych systemem. Zakłady wytwarzające odpady przemysłowe są obowiązane gospodarować nimi zgodnie z odrębnymi przepisami regulacyjnymi.
Określenie sposobu odbioru odpadów gabarytowych, które należy wywozić
z posesji, np. po indywidualnym uzgodnieniu z odpowiedzialnym za wywóz,
Usankcjonowanie wyłączności gromadzenia odpadów w wyznaczonych miejscach, zgodnie z planem,
Zapis, że każdy właściciel lub użytkownik nieruchomości zobowiązany jest do dokumentowania przekazania wytworzonych odpadów do utylizacji, np. zawarcie umowy z prawnie działającym podmiotem gospodarczym odbierającym odpady,
Stwierdzenie, że odbiorem odpadów może zajmować się firma posiadająca stosowne zezwolenie od Wójta Gminy,
Zapis o sprawowaniu kontroli przez Urząd Gminy, nad działalnością firmy usługowej zajmującej się odbiorem odpadów,
Wskazanie lokalizacji miejsca czasowego składowania surowców wtórnych,
Zapisy zachęcające mieszkańców do selektywnej zbiórki odpadów, np. zwolnienie z części podatków, opłat za odbiór odpadów,
Sposób organizacji akcyjnych form zbiórki odpadów, np. wiosenne sprzątanie posesji połączone ze zbiórką złomu, opon, akumulatorów itp.,
Wykaz obowiązków mieszkańców i administratorów budynków w zakresie systemu,
Zapis o sankcjach stosowanych wobec nie przestrzegających zasad funkcjonowania systemu,
Zapis o rzeczowo-finansowych zobowiązaniach osób fizycznych, prawnych,
a także Urzędu Gminy w zakresie wprowadzania i funkcjonowania planu na terenie gminy.

  • 8.3. Harmonogram i zakres działań

    W tabeli 30 przestawiono harmonogram i zakres działań Gminy Charsznica
w zakresie usprawnienia gospodarki odpadami oraz instytucje odpowiedzialne za realizację poszczególnych zadań.
Tabela 21. Harmonogram realizacji przedsięwzięć.
 
Kierunki działań    Lata realizacji    Instytucje realizujące       
Poprawa efektywności zbierania i wywozu odpadów komunalnych oraz częstsze opróżnianie pojemników na obszarach wiejskich.    2004-2006    Urząd Gminy        
Wdrożenie selektywnego zbierania surowców wtórnych    2004-2006    Urząd Gmin        
Eliminowanie „dzikich wysypisk” i przeciwdziałanie zaśmiecaniu terenu    zadanie ciągłe    Urząd Gminy
Dyrekcje Szkół       
Modernizacja i racjonalizacja gospodarki osadami ściekowymi (nie wywożenie uwodnionych osadów do innych oczyszczalni lub na składowiska komunalne)    2004-2006    Przedsiębiorstwa i Spółki oczyszczające ścieki
Urząd Gminy        
Ograniczenie ilości odpadów organicznych (głównie roślinnych) kierowanych na składowiska odpadów komunalnych    2004-2006    Urząd Gminy        
Edukacja ekologiczna propagująca prawidłowe postępowanie z odpadami, w tym wspieranie finansowe selektywnego zbierania surowców wtórnych oraz egzekwowanie kar za wysypywanie odpadów w miejscach niedozwolonych    działania ciągłe    Urząd Gminy
Starostwo Powiatowe
Dyrekcje Szkół
Pozarządowe organizacje ekologiczne       
Osiągnięcie zakładanych w WPGO limitów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych, wielkogabarytowych budowlanych oraz niebezpiecznych występujących we frakcji odpadów komunalnych    2004-2006
2006-2010    Urząd Gminy
Starostwo Powiatowe       
Wspomaganie podmiotów gospodarczych wykorzystujących lub odzyskujących substancje niebezpieczne z odpadów, unieszkodliwiających odpady, wykorzystujących odpady inne niż niebezpieczne do celów produkcyjnych oraz zajmujących się skupem lub recyklingiem surowców wtórnych.    działania ciągłe    Urząd Wojewódzki
Starostwo Powiatowe
Urząd Gminy     
Źródło: Opracowanie własne.

  • 8.4. Edukacja ekologiczna

    Edukacja ekologiczna społeczeństwa to zespół działań informacyjnych, poznawczych i propagandowych prowadzonych dla wzbogacenia wiedzy
o środowisku w społeczeństwie, szczególnie wśród mieszkańców gminy. Główny nacisk należy skierować na edukację młodzieży, przy zastosowaniu wszystkich dostępnych środków komunikowania społecznego.

    Wśród działań tego typu, szczególnie ważna jest szeroka akcja informacyjno-propagandowa odnośnie świadomości społecznej o bardzo wysokich wartościach przyrodniczych terenów gminy, o obecności unikalnych w skali kraju elementach dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego.
    
    Wykorzystać należy wszelkie dostępne formy edukacji werbalnej i prasowej, a także w formie aktywności fizycznej (imprezy plenerowe, wycieczki itp.) oraz inne formy, takie jak:
organizowanie popularnych imprez ekoedukacyjnych, również z elementami folkloru, obrzędowości, dziedzictwa kulinarnego tej ziemi – przeznaczonych głównie dla społeczności gminy i całego powiatu, a także dla gości,
opracowanie, wytyczenie i zagospodarowanie nowych ścieżek przyrodniczo-dydaktycznych, pieszych i rowerowych, dla udostępnienia najcenniejszych walorów środowiska przyrodniczego i kulturowego gminy. Osiągnąć to można m.in. przez wyposażenie szlaków i ścieżek w  tablice informacyjne lub nawet punkty ekoedukacyjne.

    Prace powyższe wymagające nakładów finansowych ze źródeł budżetowych i funduszy proekologicznych, udziału sponsorów itd., wymuszają uruchomienie aktywności organizacyjnej i merytorycznej w szerokim zakresie – od władz lokalnych po szkoły. Są to formy atrakcyjne szczególnie dla młodzieży.

Wprowadzając system edukacji ekologicznej należy określić:
1.  Cel prowadzenia edukacyjnego programu gospodarki odpadami,
2.  Organizatorzy edukacyjnego programu gospodarki odpadami,
3.    Odbiorcy edukacyjnego programu gospodarki odpadami,
4.    Sposoby i metody realizacji edukacyjnego programu gospodarki odpadami,
5.    Pomoc specjalistycznych instytucji i organizacji w edukacji ekologicznej,
6.    Analiza odzewu społecznego po przeprowadzonej akcji edukacyjnej.

Celem programu jest wykształcenie wśród wszystkich grup społecznych odpowiedzialnych i świadomych zachowań w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami, poprzez: realizację polityki edukacyjnej i informacyjnej na temat selektywnej zbiórki odpadów i przez to prowadzenie ekologicznego sposobu życia we własnym domu, świadome dokonywanie zakupów (minimalizacja wpływu reklam), przekonywanie do kupowania rzeczy trwałych, wybieranie towarów bezodpadowych oraz posiadających opakowanie łatwo ulegające całkowitej degradacji lub nadające się do utylizacji, rozpowszechnienie wiedzy, dotyczącej możliwości powtórnego wykorzystania odpadów (recykling) oraz wynikających z tego korzyści ekonomicznych, wskazywanie konkretnych działań poprawiających efektywność gospodarki odpadami.

Realizacja edukacyjnego programu gospodarki odpadami powinna być finansowana ze środków powiatowych i gminnych funduszy zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62,
poz. 623), art. 406 – 408.

Odbiorcy edukacyjnego programu gospodarki odpadami – ze względu na zróżnicowany poziom wiedzy społeczeństwa na temat gospodarki odpadami prowadzenie programu edukacyjno-informacyjnego powinno być przeprowadzane na różnych poziomach zaawansowania wiedzy oraz dla poszczególnych grup wiekowych.

Wobec powyższego odbiorcami programu edukacyjnego są:
dzieci i młodzież,
nauczyciele,
dorośli mieszkańcy w następujących grupach zawodowych: urzędnicy administracji państwowej, pracownicy spółdzielni mieszkaniowych, przedstawiciele biznesu,
pozostali dorośli mieszkańcy.

Sposoby i metody realizacji edukacyjnego programu gospodarki odpadami – realizowanie edukacyjnych programów gospodarki odpadami powinno być:
wieloetapowe: krótka kampania (6 miesięcy) w celu osiągnięcia największych
i najwcześniej dostrzegalnych efektów, program podstawowy (2 lata)
i długoterminowy (10 lat i więcej),
dwutorowe, realizowane w formie biernej-informacyjnej i formie czynnej polegającej na perswazji (np. uczestnictwie w warsztatach szkoleniowych),
skoncentrowane na rozbudzeniu osobistej odpowiedzialności za opłaty naliczane za składowanie odpadów na składowiskach,
upowszechniające wiedzę teoretyczną i praktyczną, dotyczącą zagospodarowania odpadów,
informujące o sposobach, miejscach, punktach zbiórki odpadów w najbliższej okolicy,
propagujące proekologiczne wzorce zachowań.

Prawidłowe i efektywne przeprowadzenie procesu edukacji, w celu uzyskania optymalnych osiągnięć, wymaga stosowania środków dydaktycznych, nazywanych  formami przekazu.

Formy przekazu dzielą się na:
materiały drukowane: ulotki, wkładki prasowe, broszury, obwieszczenia, powiadomienia służb komunalnych, publikacje w prasie (artykuły, komentarze, stałe rubryki), plakaty, biuletyny, raporty, materiały kształceniowe (np. autorskie programy nauczania) okolicznościowe pamiątki (znaczki, kalendarzyki, długopisy i in.). Broszury i inne drukowane materiały informacyjne należą do najczęściej używanych środków promocji i edukacji, ze względu na niską cenę oraz fakt, że przemawiają do odbiorcy równocześnie poprzez tekst jak i obraz,
audiowizualne: wywiady dla radio i telewizji, pokazy foliogramów, krótkich filmów wideo i programów komputerowych oraz wystawy np. fotograficzne lub plastyczne o tematyce ekologicznej,
imprezy promocyjne, m. in.: konferencje prasowe, zebrania mieszkańców, imprezy specjalne (festiwale, akcje), warsztaty, seminaria i konferencje.

Wszystkie z wymienionych form przekazu mają swoją specyfikę. Wybór form przekazu jest kompromisem między przydatnością, a możliwościami finansowymi organizatorów. Często też stosuje się łączenie różnych form przekazu, np. na dużych imprezach promocyjnych można oprócz referatów przedstawić krótkie filmy (tzw. pętle filmowe) czy zorganizować wystawę plakatu lub fotografii albo też wystawę rysunków dzieci przedszkolnych i z młodszych klas szkół podstawowych. Duże imprezy promocyjne są doskonałym miejscem rozpowszechniania ulotek i broszur.
Niezmiernie ważną rolę w procesie edukacji spełniają również modele (wśród nich foliogramy, jako modele wyobrażeniowe). Modele w procesie nauczania pełnią rolę poznawczą i ilustratywną, a także odgrywają dużą rolę w procesie modelowania, który jest cennym bezpośrednim sposobem poznawania rzeczywistości przez odbiorców w procesie edukacyjnym. Każdemu modelowi powinien odpowiadać jakiś obiekt, przedmiot, proces lub stan rzeczy.

Programy komputerowe podobnie jak filmy spełniają także istotną rolę
w procesie kształcenia ekologicznego. Jednak wprowadzenie do procesu nauczania tego typu środków dydaktycznych wymaga zakupienia odpowiedniego sprzętu komputerowego, wyposażonego w nowe media interaktywne (dyskietka komputerowa i komputerowa płyta kompaktowa), które obecnie konkurują z kasetą wideo. Niektóre programy dydaktyczne wymagają środowiska sieciowego.

W realizacji tego przedsięwzięcia powinno się korzystać z pomocy organizacji i instytucji, zajmujących się edukacją ekologiczną. Na terenie województwa i powiatu funkcjonują różne organizacje ekologiczne, instytuty i fundacje mające własne wydawnictwa edukacyjne w formie książek, ulotek czy broszur oraz organizują szkolenia z zakresu ochrony środowiska dla nauczycieli i uczniów.

Wykaz wszystkich fundacji w dziedzinie ochrony środowiska nadzorowanych przez ministra ds. Środowiska i funkcjonujących na terenie kraju znajduje się pod adresem internetowym www.mos.gov.pl/publikac /Raporty_opracowania/fundacje.

Natomiast pod adresem internetowym: free.ngo.pl/kat_poe/dane/poe/80.htm można odnaleźć informacje na temat sfery działania organizacji, fundacji i instytutów zajmujących się ochroną środowiska.

Ostatnim etapem prowadzonej edukacji ekologicznej jest badanie odzewu społecznego. Analiza odzewu społecznego jest sposobem oceny skuteczności zamierzonych w programie edukacyjno-informacyjnym celów, tj. wzrostu świadomości w dziedzinie gospodarki odpadami.

Brak protestu nie powinien być odbierany jako sygnał pozytywnego odbioru przeprowadzonego programu. Może to także oznaczać, że informacja nie dotarła do odbiorców lub została nieodpowiednio zrozumiana.


  • 8.5. Umocowania prawne gospodarki odpadami komunalnymi

Gmina

             Gmina jako jednostka najniższego szczebla powinna wypełniać zdecydowanie największą część zadań związanych z gospodarką odpadami na swoim obszarze. Zadania te wynikają z obowiązujących umocowań prawnych.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. „o samorządzie lokalnym”

             Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. „o samorządzie lokalnym” określa rolę oraz obowiązki samorządu gminnego w zakresie zagadnień związanych między innymi
z ochroną środowiska oraz utrzymaniem czystości i porządku na terenie gminy. Działania w tym zakresie Ustawa zalicza do zadań własnych gminy.

             Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Do zakresu działania gminy należą „wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów (art. 6 ust. 1)”. Z przepisów art. 7 ust. 1 wynika, że zadania własne gminy obejmują w szczególności sprawy:
„1. ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska
i przyrody oraz gospodarki wodnej;
3. wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.”   
            
W celu realizacji tych zadań, na podstawie upoważnień ustawowych, gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na terenie gminy (art. 40 ust. 1). Akty prawa miejscowego ustanawia Rada Gminy
w formie uchwał (art. 41 ust.1). Postanowienia Ustawy „o samorządzie lokalnym” umożliwiają gminie podejmowanie działań w oparciu o uregulowania prawne
w obrębie szeroko pojętej gospodarki odpadami.

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. „o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach”

          Ustawa z dnia 13 września 1996 r. „o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach” określa zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku, a także warunki udzielania zezwoleń podmiotom świadczącym usługi w zakresie gospodarki odpadami na terenie gminy. Stanowi też podstawę do podejmowania przez Rady Gmin uchwał, a poprzez Zarządy odpowiednich decyzji administracyjnych w tym zakresie, stymulujących właściwe funkcjonowanie tej sfery działalności komunalnej.

Zadania związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach należą do obowiązkowych zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1). Zgodnie z art. 3 ust. 2 gminy mają obowiązek zapewnienia czystości i porządku na swoim terenie oraz tworzenia niezbędnych warunków do ich utrzymania, a w szczególności:
„2.    zapewniają budowę, utrzymanie i eksploatację własnych lub wspólnych z innymi gminami:
instalacji i urządzeń do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych,
6. organizują  selektywną zbiórkę, segregację oraz magazynowanie odpadów komunalnych, w tym odpadów niebezpiecznych, przydatnych do odzysku oraz współdziałają z przedsiębiorcami podejmującymi działalność w zakresie gospodarowania tego rodzaju odpadami.”

Rada Gminy ustala, w drodze uchwały, szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące (art. 4):
„1.    wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:
prowadzenie we własnym zakresie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych,
2. rodzaju urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, a także wymagań dotyczących ich rozmieszczenia oraz utrzymania
w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym,
3.     częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz terenów przeznaczonych do użytku publicznego.”

          Zgodnie z zapisem art. 6a ust. 1 „Rada gminy może w drodze uchwały, na podstawie akceptacji mieszkańców wyrażonej w przeprowadzonym uprzednio referendum gminnym, przejąć od właścicieli nieruchomości wszystkie lub wskazane obowiązki, o których mowa w art. 5 ust. 1.”

Przejmując obowiązki rada gminy ustala wysokość opłat za świadczone usługi (art. 6a ust. 2), których ściągalność może być egzekwowana w trybie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 6b). Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach daje gminie również prawo wydawania wymaganych prawem zezwoleń (art. 7 ust. 1 i 6), egzekwowania przestrzegania warunków zezwolenia oraz cofnięcia  zezwolenia w przypadku naruszenia ustalonych zasad (art. 9 ust. 2).

             Przepisy cytowanej ustawy dają gminom narzędzia do realizacji zadań
w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi powstającymi na ich terenie. Przekazane ustawą uprawnienia, przy prawidłowym i systematycznym stosowaniu, umożliwiają skuteczne stymulowanie działań zmierzających do realizacji postawionych celów.

             Uprawnienia posiadane przez gminy oraz narzędzia prawne do ich egzekwowania winny znaleźć swe miejsce w organizacji systemu gospodarki odpadami.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach

             Ustawa o odpadach nakłada na gminę zadania związane z organizacją systemu gospodarki odpadami a także z jej nadzorem.

             Organ wykonawczy gminy odpowiedzialny jest za opracowanie gminnego planu gospodarki odpadami (art. 14 ust. 5), który jest integralną częścią gminnego programu ochrony środowiska (art. 14 ust. 6).

             Ponadto gmina jest organem opiniującym wydawanie m. in. zatwierdzenie programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi (art. 19 ust. 4), zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku i unieszkodliwiania odpadów (art. 26 ust. 5,6), zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów (art. 28 ust. 2).
             Gmina może także wydać posiadaczowi odpadów nakaz w trybie decyzji
w przypadku, gdy składuje on odpady w miejscach do tego nie przeznaczonych
(art. 34).

  Należy dodać, że w rozumieniu ustawy posiadacz odpadów to „wytwórca odpadów, osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna”.

Powiat

             W obecnych uregulowaniach prawnych powiat w zakresie gospodarki odpadami sprawuje głównie funkcje organizacyjne, kontrolne i opiniujące.

             Zgodnie z wymogami ustawy o odpadach zarząd powiatu jest odpowiedzialny za opracowanie powiatowego planu gospodarki odpadami (art. 14 pkt. 5 i 6).

             Powiat jest także organem zatwierdzającym programy gospodarki odpadami niebezpiecznymi z wyjątkiem przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (art. 19 pkt. 2).

             Do urzędu powiatowego należy składać informacje o wytwarzanych odpadach i sposobach zagospodarowania wytworzonych odpadów (art. 24 pkt. 1, 2) oraz wnioski o zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku
i unieszkodliwiania odpadów (art. 26 – dotyczy to przedsięwzięć, które nie są zaliczane do mogących znacząco oddziaływać na środowisko). Powiat wydaje również zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów (art. 28).

Mieszkaniec

             Każdy mieszkaniec powinien pozbywać się wytworzonych przez siebie odpadów w sposób właściwy.

             Zadaniem właściciela nieruchomości, zgodnie z art. 5 ust. 1 jest, między innymi wyposażenie nieruchomości w urządzenia do zbierania odpadów komunalnych, utrzymania ich w odpowiednim stanie sanitarnym i technicznym oraz zbieranie odpadów powstających na terenie nieruchomości zgodnie z przepisami ustawy oraz zasadami określonymi w uchwale rady gminy. Nadzór nad realizacją tych obowiązków należy do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Wykonanie obowiązków, zgodnie z art. 5 ust. 6 podlega egzekucji administracyjnej.

             Zgodnie z nowymi regulacjami prawnymi zadania usuwania odpadów mieszkaniec powinien zlecić jednostce posiadającej odpowiednie zezwolenie. Fakt usuwania odpadów komunalnych z terenu nieruchomości winien być udokumentowany korzystaniem z usług firmy wywozowej (art. 6 ust. 1). Brak udokumentowania stanowi podstawy do przejęcia obowiązku usuwania odpadów przez gminę w trybie wykonania zastępczego (art. 6 ust. 3), według stawek uchwalonych przez radę gminy.

Podmioty gospodarcze

             Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. „o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej” nakłada na przedsiębiorcę obowiązek zapewnienia odzysku,
a w szczególności recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (art. 3 ust. 1). Obowiązek ten może być realizowany przez przedsiębiorcę samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku (art. 4 ust. 1). Wykonanie poszczególnych czynności związanych z odzyskiem i recyklingiem odpadów opakowaniowych przedsiębiorca lub organizacja odzysku może zlecić osobom trzecim (art. 4 ust. 3).

             Z przepisów cytowanej ustawy wynika, że obowiązek odzysku i recyklingu określonej grupy odpadów należy do ich producentów działających bezpośrednio lub za pośrednictwem innych podmiotów. W przypadku opakowań działania te finansowane są przez producentów produktów w opakowaniach. Należy zatem wydzielić system odzysku odpadów opakowaniowych, a w szczególności jego finansowanie, z systemu gospodarki pozostałymi odpadami komunalnymi.

  • 8.6. Szacunkowe koszty

Koszty eksploatacji systemu zbiórki odpadów ponoszą przede wszystkim mieszkańcy Gminy Charsznica w cenie usług za wywóz i unieszkodliwianie odpadów. Odpady użytkowe ze zbiórki selektywnej proponuje się odbierać od mieszkańców bezpłatnie (koszt ponoszony przez gminę lub wyspecjalizowaną firmę zajmującą się wywozem odpadów), przy jednoczesnym podwyższeniu cen za odbiór odpadów zmieszanych (w celu mobilizacji mieszkańców gminy do efektywniejszej segregacji).

Do bezpośrednich kosztów inwestycyjnych i nieinwestycyjnych związanych
z przygotowaniem, wdrażaniem i realizacją założeń Planu Gospodarki Odpadami ponoszonych przez Urząd Gminy Charsznica należą przede wszystkim: opracowanie Planu, przygotowanie raportów z realizacji Planu, opracowanie aktualizacji, zakup worków lub pojemników na odpady zmieszane i segregowane, budowa zaplecza technicznego, edukacja ekologiczna, działania kontrolne.

Przykładowo, przewidywane koszty kampanii edukacyjno-informacyjnej społeczeństwa finansowanej z budżetu gminy, z możliwością dofinansowania
z funduszy ochrony środowiska, wyniosą 33 000zł, w rozbiciu na poszczególne lata:
 
rok    kampania edukacyjno-informacyjna [zł]    szkoły - edukacja ekologiczna [zł]       
2005    8000      2000       
2006    10000    2000       
2007    3500       2000       
2008    3500       2000       
suma    25 000    8 000        
       
W tabeli 22 przedstawiono prognozę ilości odpadów oraz kosztów inwestycyjnych i eksploatacji systemu oszacowane według Krajowego Planu Gospodarki Odpadami. Gmina Charsznica będzie partycypować w tych kosztach na zasadach określonych w dokumentach wyższego szczebla.

Tabela 22. Prognoza ilości odpadów oraz kosztów inwestycyjnych i eksploatacji systemu według KPGO
 ( do wglądu w UG Charsznica)

  • 9 . ŹRÓDŁA FINANSOWANIA

  • 9.1. Możliwości pozyskiwania środków finansowych

Źródła finansowania inwestycji ekologicznych można podzielić na trzy grupy:
publiczne – np. pochodzące z budżetu państwa, miasta lub gminy lub pozabudżetowych instytucji publicznych,
prywatne – np. z banków komercyjnych, funduszy inwestycyjnych, towarzystw leasingowych,
prywatno-publiczne – np. ze spółek prawa handlowego z udziałem gminy.
Dominującymi formami finansowania inwestycji ekologicznych są:
zobowiązania kapitałowe – kredyty, pożyczki, obligacje, leasing,
udziały kapitałowe - akcje i udziały w spółkach,
dotacje.

Mogą one występować łącznie.

W Polsce występują najczęściej następujące formy finansowania inwestycji
w zakresie gospodarki odpadami:
 -    fundusze własne inwestorów,
-    pożyczki, dotacje i dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów udzielane przez Narodowy i Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej,
-    kredyty preferencyjne udzielane np. przez Bank Ochrony Środowiska (BOŚ S.A.) z dopłatami do oprocentowania lub ze środków donatorów, kredyty komercyjne, kredyty konsorcjalne,
-    zagraniczna pomoc finansowa udzielana poprzez fundacje i programy pomocowe (np. z ekokonwersji poprzez EKOFUNDUSZ, konwersji długu wobec Finlandii, fundusz),
-    kredyty międzynarodowych instytucji finansowych (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju - EBOiR, Bank Światowy),
-    kredyty i pożyczki udzielane przez banki komercyjne,
-    leasing.

  • 9.2 Wykaz źródeł finansowania
   
Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Zasady funkcjonowania narodowego, wojewódzkich, powiatowych i gminnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.).

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej działa od 1989r., a w 1993r. nadano osobowość prawną wojewódzkim funduszom ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz powołano gminne fundusze.
Zasadniczym celem Narodowego Funduszu jest wspieranie finansowe przedsięwzięć podejmowanych dla poprawy jakości środowiska w Polsce.

Główne kierunki jego działalności określa II Polityka Ekologiczna Państwa, natomiast co roku aktualizowane są cele szczegółowe - dokumenty wewnętrzne Narodowego Funduszu, w tym zwłaszcza zasady udzielania pomocy finansowej oraz  lista przedsięwzięć priorytetowych.

W zakresie ochrony powierzchni ziemi, w tym ochrony środowiska przed odpadami, zakłada się dofinansowanie zadań inwestycyjnych zgodnych z niżej wymienionymi programami priorytetowymi:
Rekultywacja terenów zdegradowanych przez wojska Federacji Rosyjskiej, Wojsko Polskie i przemysł.
Likwidacja uciążliwości starych składowisk odpadów niebezpiecznych.
Unieszkodliwianie odpadów powstających w związku z transportem samochodowym (autozłom, płyny eksploatacyjne, akumulatory, ogumienie, tworzywa sztuczne) oraz zbiórka i wykorzystanie olejów przepracowanych.
Przeciwdziałanie powstawaniu i unieszkodliwianie odpadów przemysłowych
i odpadów niebezpiecznych.
Realizacja międzygminnych i regionalnych programów zagospodarowania odpadów komunalnych (w tym budowa zakładów przetwórstwa odpadów oraz wspomaganie systemów zagospodarowywania osadów ściekowych).

Rolą wojewódzkiego funduszu jest wspieranie finansowe przedsięwzięć proekologicznych o zasięgu regionalnym, a podstawowym źródłem ich przychodów są wpływy z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych.

W każdym województwie WFOŚiGW przygotowują na wzór NFOŚiGW listy zadań priorytetowych, które mogą być dofinansowywane z ich środków oraz zasady
i kryteria, które będą obowiązywać przy wyborze zadań do realizacji.

Warunki udzielenia dofinansowania:
udokumentowane pełne pokrycie planowanych kosztów przedsięwzięcia,
wywiązanie się przez Wnioskodawcę z obowiązku uiszczania opłat i kar, stanowiących przychody Narodowego Funduszu oraz wywiązywania się
z innych zobowiązań w stosunku do Funduszu,
przedsięwzięcie nie może być zakończone,
udzielone dofinansowanie nie może przekroczyć kosztów przedsięwzięcia.

Fundusze, oprócz udzielania pożyczek i przyznawania dotacji, zgodnie
z art. 411 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska także mogą:
udzielać dopłat do oprocentowania preferencyjnych kredytów i pożyczek,
wnosić udziały do spółek działających w kraju,
nabywać obligacje, akcje i udziały spółek działających w kraju.

    W kryteriach oceny Wniosku o dofinansowanie punktowana jest także pozycja przedsięwzięcia na liście przedsięwzięć priorytetowych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w dziale
II rozdziale 4 określa przeznaczenie środków finansowych funduszy gminnych, powiatowych i wojewódzkich.

I tak środki gminnych funduszy zgodnie z art. 406 ww. ustawy przeznaczone są na:
edukację ekologiczną oraz propagowanie działań proekologicznych i zasady zrównoważonego rozwoju,
wspomaganie realizacji zadań państwowego monitoringu środowiska,
wspomaganie innych systemów kontrolnych i pomiarowych oraz badań stanu środowiska, a także systemów pomiarowych zużycia wody i ciepła,
realizowanie zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych, służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej,
urządzanie i utrzymywanie terenów zieleni, zadrzewień, zakrzewień oraz parków,
realizację przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami,
wspieranie działań przeciwdziałających zanieczyszczeniom,
profilaktykę zdrowotną dzieci na obszarach, na których występują przekroczenia standardów jakości środowiska,
wspieranie wykorzystania lokalnych źródeł energii odnawialnej oraz pomoc dla wprowadzania bardziej przyjaznych dla środowiska nośników energii,
wspieranie ekologicznych form transportu,
działania z zakresu rolnictwa ekologicznego bezpośrednio oddziałujące na stan gleby, powietrza i wód, w szczególności na prowadzenie gospodarstw rolnych produkujących metodami ekologicznymi położonych na obszarach szczególnie chronionych na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody,
inne zadania ustalone przez radę gminy, służące ochronie środowiska
i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju, w tym na programy ochrony środowiska.

Fundacja EkoFundusz

EkoFundusz jest fundacją powołaną w 1992 r. przez Ministra Finansów dla efektywnego zarządzania środkami finansowymi pochodzącymi z zamiany części zagranicznego długu na wspieranie przedsięwzięć w ochronie środowiska (tzw. konwersja długu).

Dotychczas decyzję o ekokonwersji polskiego długu podjęły Stany Zjednoczone, Francja, Szwajcaria, Włochy, Szwecja i Norwegia. Tak więc EkoFundusz zarządza środkami finansowymi pochodzącymi z ekokonwersji łącznie ponad 571 mln USD do wydatkowania w latach 1992 - 2010.

EkoFundusz jest niezależną fundacją działającą według prawa polskiego, a w szczególności ustawy o fundacjach oraz Statutu. Obecnie Fundatorem jest Minister Skarbu Państwa.

W Statucie EkoFunduszu pięć sektorów ochrony środowiska uznanych zostało za dziedziny priorytetowe. Są nimi:
ograniczenie transgranicznego transportu dwutlenku siarki i tlenków azotu oraz eliminacja niskich źródeł ich emisji (ochrona powietrza),
ograniczenie dopływu zanieczyszczeń do Bałtyku oraz ochrona zasobów wody pitnej (ochrona wód),
ograniczenie emisji gazów powodujących zmiany klimatu Ziemi (ochrona klimatu),
ochrona różnorodności biologicznej,
gospodarka odpadami i rekultywacja gleb zanieczyszczonych.

W zakresie gospodarki odpadami priorytetami EkoFunduszu są:
tworzenie kompleksowych systemów selektywnej zbiórki, recyklingu
i unieszkodliwiania odpadów komunalnych i niebezpiecznych,
przedsięwzięcia związane z eliminacją powstawania odpadów niebezpiecznych w procesach przemysłowych (promocja “czystszych technologii”) i likwidacją składowisk odpadów tego rodzaju,
rekultywacja gleb zanieczyszczonych odpadami niebezpiecznymi stanowiącymi zagrożenie dla zdrowia ludzi lub świata przyrody.
We wszystkich pięciu sektorach pomoc finansową EkoFunduszu uzyskać mogą tylko te projekty, które wykazują się wysoką efektywnością, tj. korzystnym stosunkiem efektów ekologicznych do kosztów. Poza tym zalecane jest, aby projekty spełniały przynajmniej jeden z następujących warunków:
wprowadzanie na polski rynek nowych technologii z krajów-donatorów,
uruchomienie krajowej produkcji urządzeń dla ochrony środowiska,
szczególne znaczenie dla ochrony zdrowia.

EkoFundusz udziela wsparcia finansowego w formie bezzwrotnych dotacji,
a także preferencyjnych pożyczek. Dotacje uzyskać mogą jedynie projekty dotyczące inwestycji związanych bezpośrednio z ochroną środowiska (w ich fazie implementacyjnej), a w dziedzinie przyrody również projekty nie inwestycyjne. EkoFundusz nie dofinansowuje badań naukowych, akcji pomiarowych, a także studiów i opracowań oraz tworzenia wszelkiego rodzaju dokumentacji projektowej.

    Z reguły wysokość dotacji dla przedsięwzięć inwestycyjnych obliczana jest ze wskaźników NPV oraz IRR. Jeżeli wniosek o dofinansowanie składa jednostka gospodarcza, dotacja EkoFunduszu z reguły nie przekracza 20% kosztów projektu,
a jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach może dochodzić do 30%. Gdy inwestorem są władze samorządowe, dotacja może pokryć do 30% kosztów (w przypadkach szczególnych do 50%), a dla jednostek budżetowych, podejmujących inwestycje proekologiczne wykraczające poza ich zadania statutowe, dofinansowanie EkoFunduszu może pokryć do 50% kosztów.

    W odniesieniu do projektów, prowadzonych przez pozarządowe organizacje społeczne (przyrodnicze, charytatywne) nie nastawione na generowanie zysków, dotacja EkoFunduszu może pokryć do 80% kosztów w projekcie z dziedziny ochrony przyrody i do 50% w inwestycjach związanych z ochroną środowiska. EkoFundusz może wspierać zarówno projekty dopiero rozpoczynane, jak i będące w fazie realizacji, jeżeli ich rzeczowe zaawansowanie nie przekracza 60%.

Racjonalna gospodarka odpadami została włączona do sektorów priorytetowych EkoFunduszu dopiero w 1998 r.

Fundusze Strukturalne, Fundusz Spójności oraz Programy operacyjne

Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej zaistnieje możliwość finansowania inwestycji w ochronie środowiska z Funduszy Strukturalnych.

W ramach jednego z priorytetów Narodowego Planu Rozwoju: Ochrona środowiska i zagospodarowanie przestrzenne podstawowe znaczenie będzie miało wsparcie inwestycyjne ukierunkowane między innymi na racjonalną gospodarkę odpadami.

W zakresie gospodarki odpadami i ochrony powierzchni ziemi wsparcie inwestycyjne w okresie realizacji Narodowego Planu Rozwoju przeznaczone będzie przede wszystkim na budowę, rozbudowę lub modernizację składowisk odpadów komunalnych, systemy selektywnej zbiórki, recyklingu i odzysku odpadów komunalnych (sortownie, kompostownie), systemy zbiórki i  unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych.

Dwa pierwsze kierunki realizowane będą głównie w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR), natomiast trzeci pozostanie domeną działań o charakterze krajowym. Środki finansowe, przeznaczone na rekultywację uciążliwych dla środowiska składowisk, w tym składowisk odpadów przemysłowych dostępne są w ramach środowiskowych funduszy celowych oraz z uwagi na koncentrację przestrzenną i duże koszty takich działań, w ograniczonym zakresie także w ramach ZPORR.
 
Równolegle z realizacją sektorowych programów operacyjnych i programu regionalnego realizowane będą duże projekty współfinansowane z Funduszu Spójności. Z funduszu tego wsparcie uzyska między innymi sektor środowisko.

W ramach tego sektora nastąpi wsparcie gospodarki odpadami komunalnymi, mające na celu stworzenie systemów zbiorki, transportu, odzysku i unieszkodliwienia odpadów komunalnych. W ramach tego priorytetu będą realizowane działania, służące stworzeniu zintegrowanego systemu gospodarki odpadami oraz działania związane z eliminacją zanieczyszczeń azbestem.

Łącznie suma środków publicznych (Fundusze Strukturalne, Fundusz Spójności, środki krajowe) w realizacji Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006 wyniesie ponad 20 092 mln Euro, z czego 13 862 mln Euro tj. 69% całości sumy pochodzić będzie ze środków wspólnotowych.

Obok środków publicznych w realizacji Narodowego Planu Rozwoju będą uczestniczyły także środki prywatne - pomoc kierowana do przedsiębiorstw będzie podlegała zasadom konkurencji. Łączna wartość niezbędnego wkładu ze strony podmiotów prywatnych szacowna jest na około 3 165 mln Euro, co podwyższa łączną sumę środków zaangażowanych w realizację NPR do ponad 23 mld Euro.


Inne fundacje
Agencja Rozwoju Komunalnego w Warszawie,
Environmental Know-How Fund w Warszawie,
Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej Counterpart Fund w Warszawie,
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej,
Polska Agencja Rozwoju Regionalnego,
Program Małych Dotacji GEF,
Projekt Umbrella.

Banki najbardziej aktywnie wspierające inwestycje ekologiczne:
Bank Ochrony Środowiska S.A. - statutowo nałożony obowiązek kredytowania inwestycji służących ochronie środowiska,
Bank Gdański S.A.,
Bank Rozwoju Eksportu S.A.,
Polski Bank Rozwoju S.A.,
Bank Światowy,
Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.

Kredyty bankowe można podzielić na
kredyty udzielane ze środków własnych - kredyt komercyjny,
kredyty ze środków powierzonych - otrzymanych z innych źródeł na uzgodnionych warunkach,
kredyty udzielane ze środków własnych z dopłatą do oprocentowania przez instytucje zewnętrzne.

Instytucje leasingowe finansujące gospodarkę odpadami:
Towarzystwo Inwestycyjno-Leasingowe EKOLEASING S.A.,
BEL Leasing Sp. z o.o.,
BISE Leasing S.A.,
Centralne Towarzystwo Leasingowe S.A.,
Europejski Fundusz Leasingowy Sp. z o.o.

  • 10. ANALIZA ODDZIAŁYWANIA PLANU GOSPODARKI ODPADAMI NA ŚRODOWISKO

Aktualny stan gospodarki odpadami na terenie Gminy Charsznica może budzić szereg zastrzeżeń związanych z występowaniem wielu zagrożeń podstawowych elementów środowiska. Wynikają one przede wszystkim z faktu, że nadal część strumienia odpadów jest poza kontrolą. Dotyczy to zarówno odpadów komunalnych
i przemysłowych, jak i odpadów niebezpiecznych występujących w obydwóch wcześniej wymienionych strumieniach odpadów.

    Oceniając oddziaływanie na środowisko obecnego systemu gospodarki odpadami należy zauważyć, że:
na obszarze Gminy Charsznica nie działa składowisko odpadów komunalnych, całość zebranych odpadów wywożona jest poza jej obręb,
system segregacji odpadów u źródła nie jest dostatecznie rozwinięty, poziom segregacji nie przekracza 2% odpadów, co należy uznać za poziom niewystarczający w stosunku do wymagań polityki ekologicznej państwa i możliwości technicznych, brak systemu segregacji odpadów na składowisku,
nie jest prowadzona na terenie gminy segregacja odpadów organicznych oraz ich zagospodarowanie poprzez kompostowanie,
obecny system nie umożliwia skutecznej segregacji i odzysku lub unieszkodliwiania odpadów wielkogabarytowych, budowlanych i niebezpiecznych (ze strumienia odpadów komunalnych).

W Planie Gospodarki Odpadami dla Gminy Charsznica przyjęto takie rozwiązania techniczne i organizacyjne, które promują odzysk jako podstawowy sposób postępowania z odpadami, natomiast w przypadku braku możliwości zagospodarowania lub innego unieszkodliwiania odpady będą kierowane na składowiska.

Przyjęte rozwiązania pozwolą również na usunięcie zagrożeń związanych z już nagromadzonymi odpadami, poprzez odpowiednie ich zagospodarowanie lub rekultywację miejsc składowania.

    Sporządzone dla Gminy Charsznica prognozy zakładają wzrost ilości wytwarzanych odpadów w najbliższych latach. Realizacja Planu Gospodarki Odpadami doprowadzi jednak do zmniejszenia ilości odpadów deponowanych na składowiskach, przy jednoczesnym wzroście ilości odpadów poddawanych procesom odzysku lub unieszkodliwiania. Proces ten przyczyni się znacząco do ograniczenia zagrożenia dla środowiska przyrodniczego.

Negatywne oddziaływanie na środowisko aktualnego stanu gospodarki  odpadami może zostać ograniczone lub wyeliminowane poprzez realizację planowanego systemu gospodarowania odpadami.

Niezbędne działania polegają w na uporządkowaniu gospodarki odpadami, na wprowadzeniu systemu segregacji i selektywnego zbierania oraz na wdrażaniu procesów odzysku, a następnie unieszkodliwiania odpadów.
    Segregacja i selektywne zbieranie odpadów prowadzi do pozyskania surowców wtórnych i do ograniczenia ilości odpadów kierowanych na składowiska. Selektywne zbieranie może być prowadzone wariantowo: zbieranie „u źródła” (w obrębie posesji), punkty selektywnego zbierania (wydzielone miejsca na terenie osiedli i centrów usługowo-handlowych) oraz centra selektywnego zbierania (ogrodzone i strzeżone miejsca – WPZO, do których przywożone są odpady wysegregowane).

    Segregacja odpadów i selektywne zbieranie prowadzi ponadto do wydzielenia odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych i przekazanie ich do WPZO. Prawidłowo zlokalizowane punkty i szeroko prowadzona akcja doprowadzą do ograniczenia zagrożenia dla środowiska w związku z niekontrolowanym składowaniem odpadów niebezpiecznych.

Założeniem Planu Gospodarki Odpadami jest włączenie się do jego realizacji wszystkich mieszkańców Gminy Charsznica. Na efektywność prowadzonego zbierania selektywnego odpadów znaczący wpływ ma właściwie prowadzona edukacja we wszystkich grupach społeczeństwa.

    W zakresie gospodarki opakowaniami, wdrożenie ustawowych zasad postępowania i wymagań opisanych w Planie Gospodarki Odpadami, powinno spowodować w społeczeństwie inne spojrzenie na znaczenie opakowań wielokrotnego wykorzystania w ochronie środowiska.

    Powrót do opakowań papierowych – biodegradowalnych, pozwoli zmniejszyć zagrożenie środowiska opakowaniami jednorazowymi z tworzyw sztucznych. Rozkład tworzyw sztucznych w środowisku naturalnym, szacowany jest na
ok. 400 lat.

Kompostowanie jest tlenowym procesem rozkładu, a produktami gazowymi tych przemian są: dwutlenek węgla i para wodna. W wyniku procesu kompostowania odzyskuje się produkt, który może być wykorzystywany do nawożenia pól i wzbogacania gleb, pod warunkiem spełnienia kryterium czystości bakteriologicznej
i zawartości metali ciężkich.

Kompostuje się głównie odpady zielone, odpady organiczne ulegające biodegradacji wydzielone z odpadów komunalnych oraz osady ściekowe. Kompostowanie powinno być zatem poprzedzone segregacją wstępną.

Rozpowszechnianie kompostowni indywidualnych (przydomowych) ograniczy ilość odpadów ulegających biodegradacji, deponowanych dotychczas na składowisku odpadów komunalnych lub „dzikich wysypiskach”. Kompostowanie odpadów zmniejsza niekorzystne skutki, jakie niesie za sobą unieszkodliwianie odpadów na składowiskach: odcieki zanieczyszczające wody gruntowe, emisję gazu składowiskowego, zajmowanie dużych obszarów, niszczenie krajobrazu.

    Plan Gospodarki Odpadami zakłada, że termiczne przekształcanie odpadów będzie główną technologią – poza składowaniem – stosowaną do unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych. W szczególności dotyczy to unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych oraz odpadów poubojowych.

    Odpady medyczne powinny być przewożone do najbliższej spalarni odpadów medycznych, spełniającej stosowne wymogi środowiskowe i prawne. Powstające odpady medyczne, weterynaryjne oraz poubojowe mogą być ponadto unieszkodliwiane w każdej prawidłowo działającej instalacji służącej do termicznego przekształcania. Prawidłowo zaprojektowana i sprawna spalarnia emituje zanieczyszczenia poniżej dopuszczalnych norm i jest obiektem przyjaznym dla środowiska.

    Jednocześnie niezmiernie ważnym elementem systemu gospodarowania odpadami jest ograniczenie ilości odpadów poddawanych termicznemu przekształcaniu w indywidualnych paleniskach przydomowych. Jest to proces niekontrolowany, mogący wprowadzać do środowiska duże ilości zanieczyszczeń. Ograniczenie tego zjawiska przyczyni się w znaczącym stopniu do zmniejszenia niskiej emisji.

    Zaprzestanie praktyk zakopywania zwłok zwierzęcych lub odpadów weterynaryjnych pozwoli na wyeliminowanie niekorzystnego wpływu tych odpadów, należących do grupy odpadów niebezpiecznych, na środowisko gruntowo-wodne.

    Jednym z podstawowych założeń Planu Gospodarki Odpadami w Gminie Charsznica jest włączenie się do udziału w jego realizacji wszystkich mieszkańców. Konieczna jest zatem wszechstronna edukacja ekologiczna społeczeństwa promująca pożądany sposób postępowania z odpadami, w tym również ograniczenie niskiej emisji.

        Prawidłowo prowadzona kampania edukacyjna, może doprowadzić do zmniejszenia ilości powstawania odpadów, wzrostu procesów indywidualnego zagospodarowania lub segregacji odpadów u źródła ich powstania, wykorzystanie
w recyklingu odpadów mogących zastąpić surowce pierwotne (ewentualne wykorzystanie części ulegających biodegradacji) wzrostu ilości odpadów poddawanych unieszkodliwianiu poza składowaniem i minimalizacji odpadów trafiających na składowiska.

Reasumując można stwierdzić, że realizacja ustaleń Planu Gospodarki Odpadami będzie oznaczała dla środowiska Gminy Charsznica zasadniczą redukcję zagrożeń związanych z wytwarzaniem odpadów. Tak więc odnotuje się poprawę stanu środowiska, w szczególności w zakresie:
zmniejszenia stopnia skażenia wód powierzchniowych i podziemnych
w wyniku objęcia zorganizowanym zbieraniem całego strumienia odpadów komunalnych, wpłynie na to również zaprzestanie składowania odpadów niebezpiecznych oraz wzrost poziomu odzyskiwanych surowców wtórnych.
poprawy estetyki krajobrazu poprzez likwidację miejsc, w których nielegalnie składowane są odpady.
ochrony zasobów surowców naturalnych w związku z rozbudową systemu selektywnej zbiórki odpadów i odzysku surowców wtórnych, dotyczy to również zagospodarowania odpadów wielkogabarytowych i gruzu budowlanego.

    Realizacja ustaleń zawartych w Planie, przy jednoczesnym objęciu odbiorem wszystkich wytwórców odpadów, doprowadzi do wyeliminowania przyczyn powstawania nielegalnych składowisk.
W okresie perspektywicznym odnotuje się poprawę środowiska głównie w zakresie:

Realizacja niniejszego planu pozwoli na poprawę stanu czystości powierzchni ziemi na terenie Gminy Charsznica. Przyczyni się do likwidacji lokalnych zanieczyszczeń oraz poprawy estetyki terenu posiadającego w znacznej części walory turystyczne. Selekcja odpadów niebezpiecznych przyczyni się do zmniejszenia zagrożenia zanieczyszczenia gleb.
Zabezpieczenie mieszkańcom Gminy Charsznica warunków do usuwania odpadów w sposób zorganizowany zmniejszy możliwość przedostania się odpadów (zwłaszcza niebezpiecznych) w miejsca przypadkowe, w tym również do wód powierzchniowych i  wód podziemnych.
Niewłaściwa gospodarka odpadami ma bezpośredni wpływ na stan roślinności i świat zwierzęcy. Porzucane odpady oraz resztki substancji toksycznych
w sposób bezpośredni działają na szatę roślinną i na zdrowotność zwierząt. Sukcesywne porządkowanie gospodarki odpadami będzie eliminowało te zagrożenia.
Brak warunków do prawidłowej gospodarki odpadami sprzyja spalaniu odpadów. Obecnie w odpadach komunalnych znajduje się wiele składników, które w procesie spalania wydzielają wiele substancji szkodliwych dla zdrowia. Przykładem mogą być odpady tworzyw sztucznych, w wyniku spalania których (w nieodpowiednich warunkach - niskie temperatury w paleniskach domowych i na powierzchni ziemi) powstaje wiele substancji rakotwórczych tzw. dioksyn. Wdrożenie segregacji odpadów i zbiórki surowców wtórnych oraz odpadów niebezpiecznych przyczyni się do eliminowania zanieczyszczeń powietrza.
Niewłaściwe gospodarowanie odpadami ma istotny wpływ na zagrożenia poszczególnych komponentów środowiska. Zagrożenia te przekładają się bezpośrednio lub pośrednio na stan zdrowotności ludzi. Wyeliminowanie tych zagrożeń przyczyni się bezpośrednio do poprawy stanu zdrowotnego mieszkańców gminy.
Gospodarka odpadami pochłania znaczne nakłady, zarówno zakresie rzeczowym jak i edukacyjnym. Wprowadzenie segregacji odpadów i odzysk surowców wtórnych przyczyni się do zmniejszenia kosztów. Odzysk masy organicznej i jej kompostowanie „u źródła” zmniejszy ilość ogólnej masy odpadów. Odzysk surowców wtórnych i ich sprzedaż pozwoli na uzyskanie środków pieniężnych i zmniejszy koszty wywozu oraz składowania odpadów na składowisku.
Proponowane rozwiązania są powszechnie wdrażanymi rozwiązaniami
w kraju, jak również sprawdzonymi w krajach Unii. Wdrażanie Planu Gospodarki Odpadami zaplanowano sukcesywnie, aby w miarę wzrostu świadomości i edukacji społecznej miał on szanse powodzenia w Gminie Charsznica.

  • 11. PROPONOWANY SYSTEM OCENY REALIZACJI PLANU

Zarządzanie systemem gospodarki odpadami na terenie Gminy Charsznica powinno być prowadzone w oparciu o odpowiednie przepisy prawa lokalnego. Zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. Nr 62, poz. 718
i Nr 46, poz. 499).

Zasady zarządzania systemem gospodarki odpadami

Zarządzanie systemem gospodarki odpadami w gminie wynikać będzie
z ustawowo określonego zakresu zadań poszczególnych szczebli administracji
i samorządów oraz z zadań określonych w PGO, zaakceptowanych przez wójta gminy.

Ponadto PGO powinien być skorelowany z systemem planowania obowiązującym na terenie  gminy, m.in. z Programem Ochrony Środowiska, Planem Zagospodarowania Przestrzennego oraz z innymi planami opracowanymi na użytek  gminy  (np. plan zagospodarowania energii, plan ochrony zdrowia).

Zadania poszczególnych szczebli administracji i samorządów w zakresie gospodarki odpadami wynikające z obowiązujących ustaw

Zadania gmin: wynikają z ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie z dnia 13 września 1996 r.

Do zadań własnych gminy należy utrzymanie czystości i porządku w gminie oraz m.in. zapewnienie czystości i porządku na swoim terenie, a także tworzenie warunków niezbędnych do ich utrzymania.

Powyższe zadania gmina powinna realizować na podstawie gminnego planu gospodarki odpadami. Rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego terenowego inspektora sanitarnego, w drodze uchwały ustala szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie m.in.: prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, rodzaju urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych oraz częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych.

Zadania powiatów: wynikają z ustawy o samorządzie powiatowym z dnia
5 czerwca 1998 r., zgodnie z którą powiat wykonuje zadania publiczne o charakterze ponadgminnym m.in. w zakresie ochrony środowiska i przyrody, oraz zagospodarowania przestrzennego, nadzoru budowlanego i utrzymania powiatowych obiektów użyteczności publicznej.

Zgodnie z art. 41 ustawy, rada powiatu może stanowić akty prawa miejscowego, m.in. powiatowe przepisy niezbędne do ochrony środowiska naturalnego.
Akty prawa miejscowego powiatu stanowi rada powiatu w formie uchwały, jeżeli ustawa upoważniająca do wydania aktu nie stanowi inaczej (art. 42, ust. 1). Powiatowe przepisy porządkowe podlegają zatwierdzeniu na najbliższej sesji rady powiatu (art. 42, ust. 3). Starosta przesyła przepisy porządkowe do wiadomości organom wykonawczym gmin położonych na obszarze powiatu i starostom sąsiednich powiatów następnego dnia po ich ustanowieniu (art. 42, ust. 4).

Powiat jako jednostka samorządowa organizująca wspólne działania gmin
w sprawach przekraczających możliwości ekonomiczne i organizacyjne gmin predysponuje tę jednostkę administracyjną w szczególności do racjonalnego rozwiązywania problemów gospodarki odpadami komunalnymi. Rola powiatów może mieć również charakter inspirujący, koordynujący i mediacyjny. Powiaty mogą również przejąć te zadania na podstawie porozumień jako zadania publiczne
o zasięgu ponadgminnym, zgodnie z tym, że inwestowanie w racjonalne zagospodarowanie odpadów komunalnych w skali powiatu będzie bardziej efektywne ekonomicznie i technicznie, niż w skali pojedynczej gminy. Narzędziem ekonomicznym powiatu jest Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Opiniowanie projektu PGO

Zgodnie z ustawą o odpadach, projekt PGO dla Gminy Charsznica podlega opiniowaniu przez Zarząd Województwa Małopolskiego oraz Zarząd Powiatu Miechowskiego.
    
Zarząd Województwa (Urząd Marszałkowski) opiniuje plan pod kątem zgodności z planem wojewódzkim. Zarząd Powiatu opiniuje pod kątem zgodności
z planem powiatowym.

Aktualizacja PGO

Ustawa o odpadach nakłada obowiązek aktualizowania planu nie rzadziej niż raz na 4 lata. Pod koniec 2008 r. należy zaktualizować PGO dla Gminy Charsznica. Istnieje możliwość aktualizacji planu przez upływem 4 lat, gdy sytuacja lokalna gminy ulegnie zmianie.

Raporty  z wykonania planu

Wdrażanie PGO będzie podlegało ocenie w następującym zakresie:
określenie stopnia wykonania przedsięwzięć,
określenie stopnia realizacji przyjętych celów,
oceny rozbieżności między przyjętymi celami i działaniami, a ich wykonaniem,
analizy przyczyn tych rozbieżności.

Wójt gminy  przygotowuje sprawozdanie z realizacji planu co 2 lata, które jest przedstawiane Radzie Gminy  Charsznica w celu określenia stopnia realizacji planu. Wójt Gminy na bieżąco kontroluje postęp w zakresie wdrażania przedsięwzięć określonych w planie.

Wskaźniki monitorowania Planu

Poniższa tabela przedstawia zestaw wskaźników monitoringu prowadzonego przez organ odpowiedzialny za realizację Gminnego  Planu Gospodarki Odpadami.

Tabela 23 . Proponowany zestaw wskaźników monitoringu PGO( do wglądu w UG Charsznica)

Celem opracowania Planu Gospodarki Odpadami Gminy Charsznica jest przedstawienie aktualnego stanu gospodarki odpadami dla poszczególnych rodzajów odpadów, określenie potrzeb w zakresie gospodarki odpadami wynikających
z diagnozy aktualnego stanu, przedstawienie prognozy wymaganych zmian
w zakresie gospodarki odpadami oraz sformułowanie celów i zadań w perspektywie czasowej.

Zarządzanie systemem gospodarki odpadami w Gminie Charsznica wynikać będzie z ustawowo określonego zakresu zadań poszczególnych szczebli administracji i samorządów oraz z zadań określonych w Planie Gospodarki Odpadami. Ponadto Plan Gospodarki Odpadami powinien być skorelowany
z systemem planowania obowiązującym na terenie Gminy Charsznica, m. in.
z Programem Ochrony Środowiska (którego jest częścią), Planem Zagospodarowania Przestrzennego oraz innymi planami opracowanymi na użytek gminy (np. plan zagospodarowania energii, plan ochrony zdrowia).

Ustawa o odpadach nakłada obowiązek aktualizowania planu nie rzadziej niż raz na 4 lata. W 2008 roku należy zaktualizować plan gospodarki odpadami dla Gminy Charsznica. Istnieje możliwość aktualizacji planu przed upływem 4 lat, gdy sytuacja lokalna gminy ulegnie zmianie.

    W rozdziale 3 niniejszego Plany Gospodarki Odpadami przedstawiono ogólną charakterystykę Gminy Charsznica obejmującą: podział administracyjny, środowisko geograficzne, rzeźbę i budowę geologiczną,   hydrografię, klimat oraz sytuację demograficzną i gospodarczą.

Gospodarkę odpadami na terenie Gminy Charsznica poddano analizie (rozdział 4) i stwierdzono, że polega ona przede wszystkim na odbiorze przez specjalistyczną firmę odpadów komunalnych niesegregowanych (zmieszanych)
i składowaniu na składowisku odpadów. Selektywna zbiórka odpadów prowadzona jest w sposób niewystarczający. Największy strumień odpadów wytwarzanych
w Gminie Charsznica stanowią odpady powstające w sektorze gospodarczym w wyniku różnorodnych procesów technologicznych.

Obecny system gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Charsznica
w znacznym stopniu odbiega od obowiązujących standardów i nie spełnia wymagań zawartych w obowiązujących w kraju aktach prawnych jak i w dyrektywach Unii Europejskiej. Do zasadniczych nieprawidłowości zaliczyć należy:
objęcie zbiórką odpadów komunalnych tylko części mieszkańców gminy,
brak dokładnych danych dotyczących wytwarzanych odpadów komunalnych
i gospodarowania nimi,
zbiórka odpadów niesegregowanych, jako dominujący system gromadzenia odpadów,
unieszkodliwianie odpadów wyłącznie poprzez składowanie,
prowadzenie w bardzo ograniczonym zakresie selektywnej zbiórki odpadów, co sprawia, że na składowiska trafia znaczna ilość odpadów stanowiących surowce wtórne,
brak systemu zbierania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, co sprawia, że na składowiska trafiają m.in. baterie, przeterminowane leki, odpady zawierające rozpuszczalniki, świetlówki, oleje odpadowe, itp.

        Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarki odpadami
w Gminie Charsznica powinny być realizowane poprzez:
zapobieganie powstawaniu odpadów,
ograniczenie ich ilości na terenie gminy,
ograniczenie negatywnego oddziaływania odpadów na środowisko.

Głównym źródłem powstawania odpadów komunalnych związanych
z działalnością bytową człowieka są przede wszystkim gospodarstwa domowe oraz obiekty użyteczności publicznej (infrastruktury).

Z uwagi na skład, właściwości technologiczne oraz warunki i miejsca powstawania wyróżnia się następujące rodzaje odpadów komunalnych:
odpady domowe związane z bytowaniem ludzi w domach mieszkalnych (zabudowa wielorodzinna, domy jednorodzinne),
odpady z obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności (np. handel
i usługi, szkolnictwo, lecznictwo otwarte i szpitale),
odpady wielkogabarytowe, (np.: zużyte meble, sprzęt gospodarstwa domowego, zużyty sprzęt elektroniczny i in.),
odpady z budowy, remontów i demontażu,
odpady z terenów otwartych (ogrody, parki, zieleń miejska),
odpady z czyszczenia ulic (zmiotki uliczne, odpady z koszy ulicznych),
odpady niebezpieczne.

Podstawowym celem w gospodarce odpadami wytwarzanymi w sektorze gospodarczym jest: Minimalizacja wytwarzania odpadów oraz wprowadzanie nowoczesnego systemu ich odzysku i unieszkodliwiania oraz bezpieczne składowanie odpadów, których odzysk lub unieszkodliwianie jest technicznie niemożliwe lub nieuzasadnione ekonomicznie.

Podstawowym celem w gospodarce odpadami niebezpiecznymi wytwarzanymi w sektorze gospodarczym jest: Eliminacja bądź minimalizacja zagrożeń wynikających z gospodarowania odpadami niebezpiecznymi jak również minimalizacja wytwarzania tych odpadów oraz wprowadzanie nowoczesnego systemu ich odzysku i unieszkodliwiania oraz bezpiecznego składowania w przypadku gdy odzysk lub unieszkodliwianie jest technicznie niemożliwe lub nieuzasadnione ekonomicznie.

W rozdziale 5 przedstawiono prognozę zmian w gospodarce odpadami,
a następnie (rozdział 6) określono cele i kierunki działań oraz (rozdział 7) zaproponowano system gospodarki odpadami dla Gminy Charsznica.

Przeanalizowano wpływ Planu Gospodarki Odpadami na środowisko, przygotowano harmonogram niezbędnych przedsięwzięć, wskazano źródła finansowania i opracowano system oceny realizacji  Planu (odpowiednio rozdziały 8, 9, 10 i 11).

Aktualnie realizowany sposób zagospodarowania odpadów w Gminie Charsznica budzi pewne zastrzeżenia ze względu na negatywne oddziaływanie na środowisko.

Najważniejsze komponenty środowiska narażone na degradację w wyniku realizowanej gospodarki odpadami to:
Środowisko atmosfery ze względu na:
niską emisję, powstającą w wyniku spalania w paleniskach domowych odpadów; szczególnie niebezpieczne dla ludzi i środowiska jest niskotemperaturowe spalanie chlorowanych tworzyw sztucznych, ze względu na wydzielanie dioksyn i furanów, zaliczanych do najniebezpieczniejszych trucizn środowiska.
Środowisko wód i gleb:
dzikie składowiska odpadów, porzucanie odpadów w środowisku,
złą gospodarką odpadami poubojowymi i padłymi zwierzętami (porzucanie
w środowisku, zakopywanie w gruncie w sposób niedozwolony),
brak wydzielania ze strumienia odpadów komunalnych odpadów niebezpiecznych,
brak inwentaryzacji i podjęcia rozwiązania problemu obecności azbestu
w środowisku, szczególnie azbestu zastosowanego na pokrycia dachowe.

    Plan Gospodarki Odpadami wykonany zgodnie z aktualnym polskim prawem
w tym zakresie, powinien zapobiec możliwości dalszej degradacji środowiska
w wyniku rosnącej ilości odpadów do utylizacji. Wskazano następujące cele do zrealizowania:
Wprowadzenie systemu sprawnego zarządzania gospodarką odpadami,
Objęcie wszystkich mieszkańców zorganizowaną zbiórką odpadami (co zapobiegnie powstawaniu nowych dzikich składowisk i porzucaniu odpadów
w środowisku, a także zapobiegnie spalaniu odpadów na wolnym powietrzu
i spowoduje ograniczenie niskiej emisji, a zatem i uwalnianie do atmosfery szkodliwych substancji będących produktami spalania),
Wydzielenie z odpadów komunalnych, odpadów niebezpiecznych,
Wprowadzenie zorganizowanej zbiórki odpadów wielkogabarytowych,
Odpowiednie zagospodarowanie odpadów budowlanych,
Wydzielenie i kompostowanie w ramach posesji odpadów biodegradowalnych,
Zbiórkę surowców wtórnych obejmującą wszystkich mieszkańców Gminy Charsznica,
Osiągnięcie założonych innych celów w terminie krótkookresowym i do 2015 roku i ograniczenie ilości deponowanych odpadów na składowiskach do poziomu ok. 55%, powinny spowodować widoczną poprawę stanu środowiska w wyniku systemowego uregulowania gospodarki odpadami.
    
    Selektywna zbiórka odpadów z podziałem na surowce wtórne, odpady organiczne, wielkogabarytowe i odpady niebezpieczne, wpłynie pozytywnie na stan środowiska poprzez:
możliwość powtórnego wykorzystania wydzielonych surowców i oszczędności
w zakresie ich rynkowego pozyskiwania (szkło, makulatura, tworzywa sztuczne, metale, oleje),
zmniejszenie składowania odpadów organicznych, spowoduje oszczędność objętości składowisk, a dodatkowo pozwoli uzyskać cenną materię nawozową, jaką jest kompost,
wydzielenie i gospodarcze wykorzystanie odpadów wielkogabarytowych, pozwoli zaoszczędzić objętość składowisk, wydzielić niebezpieczne substancje (freon, płyny agresywne) oraz wymontować podzespoły do regeneracji,
wyizolowanie odpadów niebezpiecznych pozwoli poprzez sprawowanie kontroli nad ich obiegiem, ograniczyć toksyczne oddziaływanie na środowisko i zaoszczędzić czynną objętość składowisk.

Wdrażanie Planu Gospodarki odpadami będzie podlegało ocenie
w następującym zakresie: określenie stopnia wykonania przedsięwzięć, określenie stopnia realizacji przyjętych celów, oceny rozbieżności między przyjętymi celami
i działaniami, a ich wykonaniem oraz analizy przyczyn tych rozbieżności.

Ważnym elementem realizacji Programu Gospodarki Odpadami jest świadomość ekologiczna społeczeństwa, biorącego aktywny udział w procesie zagospodarowania odpadów. Edukacja ekologiczna jest procesem, którego głównym celem jest ukształtowanie aktywnej i odpowiedzialnej postawy mieszkańców Gminy Charsznica w sferze konsumpcji, a także postępowania z odpadami. Edukacja jest typowym procesem kształcenia, który nie powinien ograniczać się do środowiska szkolnego, lecz powinien obejmować szerszy krąg ludzi pochodzących z różnych środowisk.

W zakresie gospodarki odpadami świadomość ekologiczna społeczeństwa jest nadal niewystarczająca. Należy zwrócić uwagę, że dbałość o czyste środowisko zależy przede wszystkim od nas i rozpoczyna się już w naszych domach.

Główną przyczyną stałego wzrostu ilości odpadów jest polepszający się poziom życia, a co za tym idzie wzrost zużycia różnego rodzaju artykułów – obecnie jest dużo towarów jednorazowych lub takich, które po krótkim czasie są wymieniane na nowe, ze względu na dość drogie i kłopotliwe naprawy (dotyczy to np. sprzętu gospodarstwa domowego). Wiele towarów jest także nadmiernie opakowanych, prawdopodobnie ze względów reklamowych.

Zaproponowano zastosowanie dwóch rodzajów edukacji ekologicznej:
formalną obejmującą kształcenie dzieci i młodzieży oraz dorosłych na wszystkich szczeblach kształcenia,
nieformalną, która stanowi uzupełnienie edukacji formalnej i jest organizowana wspólnie z organizacjami o profilu ekologicznym. Edukacja nieformalna odbywa się poprzez organizowanie imprez, konkursów, wycieczek.

Celem programu edukacji jest wykształcenie wśród wszystkich grup społecznych odpowiedzialnych i świadomych zachowań w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami, poprzez: realizację polityki edukacyjnej i informacyjnej na temat selektywnej zbiórki odpadów i przez to prowadzenie ekologicznego sposobu życia we własnym domu, świadome dokonywanie zakupów (minimalizacja wpływu reklam), przekonywanie do kupowania rzeczy trwałych, wybieranie towarów bezodpadowych oraz posiadających opakowanie łatwo ulegające całkowitej degradacji lub nadające się do utylizacji, rozpowszechnienie wiedzy, dotyczącej możliwości powtórnego wykorzystania odpadów (recykling) oraz wynikających z tego korzyści ekonomicznych, wskazywanie konkretnych działań poprawiających efektywność gospodarki odpadami.

W trakcie realizacji Planu Gospodarki Odpadami Gminy Charsznica odbyły się konsultacje społeczne. Przygotowano i przeprowadzono badania ankietowe na temat wiedzy o gospodarce odpadami dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych
z terenu gminy.

Poza uwzględnieniem w opracowaniu wymagań formalnych i merytorycznych wynikających z przedstawionych dokumentów, opracowanie planu wymagało aktualizacji podstawowych danych dotyczących odpadów i przeprowadzenia analizy aktualnego stanu gospodarki odpadami w gminie.

Diagnozę i prognozy stanu gospodarki odpadami przedstawiono oddzielnie dla odpadów powstających w sektorze komunalnym i gospodarczym. Na tej podstawie opracowano cele i kierunki działań do 2015 roku oraz wymagane przedsięwzięcia
w okresie najbliższych czterech latach z uwzględnieniem najnowszych dostępnych rozwiązań w gospodarce odpadami, dostosowanych do standardów technologicznych i ekologicznych Unii Europejskiej.

Przedstawiona perspektywiczna strategia rozwoju gospodarki odpadami
w Gminie Charsznica opracowana na podstawie aktualnych danych, zgodna
z obowiązującymi przepisami prawnymi, ekonomicznymi, technicznymi oraz wsparta kontrolą i akceptacją społeczną umożliwi podejmowanie przez Wójta Gminy konstruktywnych decyzji umożliwiających jednocześnie przewidywanie kierunków rozwoju i jej wyników.

  • 13. SPIS MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH

Bank Danych Regionalnych i Lokalnych, GUS, 2000, 2001,2002.
Bilans zasobów kopalin i wód podziemnych w Polsce wg stanu na
31 XII 2001 r., Ministerstwo Środowiska, PIG Warszawa 2002.
Budzyńska K., Gawrysiak L., Struczyński T., 2002, Pokrywa glebowa województwa małopolskiego na tle regionów fizyczno-geograficznych według podziału dziesiętnego J. Kondrackiego w formie GIS [w:] Geograficzne uwarunkowania rozwoju Małopolski, PTG Kraków.
Józefaciuk Cz., Józefaciuk A., 1996, Erozja wąwozowa i metody zagospodarowania wąwozów, PIOŚ, IUNG, Biblioteka Monitoringu Środowiska Warszawa.
Kleczkowski A. S. i inni, 1990, Mapa obszarów głównych zbiorników wód podziemnych (GZWP) w Polsce wymagających szczególnej ochrony, AGH, Kraków.
Kondracki J., 2000, Geografia regionalna Polski, PWN, Warszawa.
Krajowa Strategia ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej, 2002, internet: http//www.mos.gov.pl/strategia.
Lasy i gospodarka leśna Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych
w Krakowie, Kraków, czerwiec 1997.
Leśnictwo, 2002, GUS, Informacje i opracowania statystyczne, Warszawa 2002.
Nasza zielona Małopolska, Program zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska woj. małopolskiego na lata 2001-2015, Kraków 2000.
Niedźwiedź T., Obrębska-Starklowa B., 1991, Klimat [w:] Dorzecze górnej Wisły, PWN Warszawa.
Ocena stanu zanieczyszczenia gleb województwa małopolskiego metalami ciężkimi i siarką, WIOS-Ost.Ch-Rol w Krakowie, Bibl. Monit. Środowiska, Kraków 1999.
Ochrona środowiska, 2002, GUS, Informacje i opracowania statystyczne, Warszawa 2001, 2002.
Opracowanie modelu wdrożeniowego wskaźników zrównoważonego rozwoju na poziomie wojewódzkim w ramach banku danych regionalnych, pod red.
T. Borysa – http://www.mos.gov.pl / materiały informacyjne.
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego. Sfera ekologiczna. Uwarunkowania rozwoju, IGPiK, Kraków 2002.
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego. Sfera kulturowa. Uwarunkowania rozwoju, IGPiK, Kraków 2002.
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego. Sfera techniczna. Uwarunkowania rozwoju, IGPiK, Kraków 2002.
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego. Małopolski Urząd Marszałkowski. Kraków, listopad 2003.
Polska czerwona księga roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe, 2001, PAN, Inst. Botaniki im. Szafera, Kraków.
Powiaty w Polsce, GUS, Warszawa 1999.
Raport o stanie lasów w Polsce w 2000 roku, PGL Lasy Państwowe
[w:] Informacja o stanie lasów w 2000 i 2001 roku, Druk sejmowy nr 646, Warszawa 2002.
Raport o stanie środowiska na obszarze województwa małopolskiego, IOŚ WIOŚ w Krakowie, Kraków 1999, 2000, 2001, 2002.
Raport z wyników spisów powszechnych 2002, Województwo Małopolskie, Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków 2003.
Stan uszkodzenia lasów w Polsce w 2001 roku na podstawie badań monitoringowych, Insp. Ochrony Środowiska – Bibl. Monitoringu Środowiska, Warszawa 2002.
Turystyka w województwie małopolskim w latach 2000-2001, US Kraków 2002.
Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami na lata 2003-2010. Zarząd Województwa Małopolskiego – Załącznik do Uchwały Nr XI/125/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 25 sierpnia 2003 r.
Województwo Małopolskie 2002, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków 2003.
Wybrane dane o powiatach i gminach województwa małopolskiego
w 2001 roku, Urząd Statystyczny w Krakowie, 2002.
Wybrane dane o powiatach i gminach województwa małopolskiego
w 2002 roku, Urząd Statystyczny w Krakowie, 2003.
Plan Gospodarki Odpadami w Powiecie Miechowskim, Zarząd Powiatu Miechowskiego, 2003.

 
 


© 2014 Charsznica.info
Webmaster - Sołtys