Odwiedziło nas

Dziś17
W tym tygodniu314
Od otwarcia strony538329

 
 
 
Historia Charsznicy

HISTORIA CHARSZNICY

(historię Charsznicy należy rozumieć jako historię terenu obecnej Charsznicy Wsi i Miechowa Charsznicy. Do około 1885 roku istniała jedna miejscowość Charsznica)

    Materiały do niniejszego opracowania zebrane zostały  dzięki uprzejmości Pana redaktora wydawnictw muzealnych i st. kustosza Muzeum Historycznego Miasta Krakowa - mgra Stanisława Piwowarskiego.Na terenie Gminy Charsznica powstało Muzeum (Wystawa Dziedzictwa Historycznego i Kulturowego Ziemi Charsznickiej) ,dzięki pasjonacie zabytków Marka Gębosz, oraz osób wspomagających z naszej Gminy.  
  

CHARSZNICA

na przełomie wieków pojawia się w różnych dokumentach pod nazwą:

Karsnicza, Carznica, Karznicza, Krzasnicza, Karzsnycza, Ccharsdnicza, Charstnicza, Charsznycza, Carsznica, Charznicza, Charsnicza, Garsnicze, Charcznicza, Charznycza, Karnica, Charsnica, Charschnicza, Carsznycza, Karsnycze, Harzsnicza, Kasznica

Początki Charsznicy giną w mrokach dziejów. Dokładnej daty lokalizacji osady i jej założycieli nie ustalono. Istnieje nikła zbieżność fonetyczna pomiędzy Harzniczą a horszem (niem.) – wytapiaczem dziegciu, między Krzasniczą a krzakami oraz Karsniczą a karczowiskiem, co zdaje się być możliwe z racji mnogości borów, "krzów" i lasów u zarania dziejów Charsznicy

Wykopaliska archeologiczne potwierdziły fakt osadnictwa na ziemiach charsznickich w okresie epoki kamienia, mezolitu i neolitu. Zamieszkiwały je ludy ceramiki wstęgowej i pucharów lejowatych.

Z epoki brązu pozostały ślady kultury mierzanowickiej, przeworskiej i łużyckiej. Widoczne są również wpływy cesarstwa rzymskiego.

1262

2 października

Pierwsza pisemna wzmianka o Charsznicy w bulli papieża Urbana IV dotycząca zatwierdzenia prawa poboru dziesięciny z Miechowa, Strzeżowa, Zagorzyc, Chyczy, Jaksic, Falniowa, Uniejowa, Charsznicy (de Karsnicza), Skaryszewa, Kaliny, Zaborza, Chełma, Gobelcho i Kłaja w diecezji krakowskiej dla klasztoru Bożogrobców w Miechowie

1376 -1399

Właścicielem jest Mikołaj, Miczko Głąb z Charsznicy – syn Piotrasza

1376 - 1409

Charsznica jest własnością szlachecką i należy do Piotra, Piotrka, Piotrasza – brata Jaszka z Charsznicy

1384

W księgach ziemskich jest zapis na rzecz kmieci: Mikołaja, Jana (,) Błażeja i Staszka

1384 – 1400

W dokumentach stwierdzających prawo do dóbr charsznickich pojawia się Klemens z Charsznicy, Kluczyc, i Kwiliny herbu Lis, syn Mściwoja z Kwiliny, podkomorzy krakowski, podczaszy królowej (1387 –99)

1384 -1400

Część Charsznicy jest we władaniu Stachny z Wojsławic – żony Mikołaja Głąba z Charsznicy, wdowy po nim (1399), która w roku 1400 poślubiła Mikołaja z Zaborza, siostry Wojsława z Wojsławic

1385

Sąd w Książu:

1) Mikołaj z Kuczkowa ma zapłacić karę XV (?) w sprawie z Klemensem z Karsniczy o rów i pszczoły z wyjątkiem miodu, o 9 sk (?) bezprawnie zabranych i o siano. Tego dnia, gdy był sąd, na termin przybył wysłannik Mikołaja oznajmiając, że jego pan jest chory, potem Klemens aresztował Mikołaja pijącego w Książu. Ponadto Mikołaj ma zapłacić karę XV przeciw kmieciom tegoż Klemensa z Kluczyc, których nieprawnie oskarżał.

2) Więcko – kmieć z Karsniczy, Piotrasz z Karsniczy przeciw Klemensowi z Karsniczy o dziedzinę. Klemens ma przedstawić sądowi dokument królewski.

3) Andrzej z Karsniczy – syn Piotrka ma sprawę.

4) Klemens z Karsniczy ma dać 7 grzywien pamiętnego za swoich kmieci w Kluczycach

1385 -1388

Trzykrotnie pojawia się zapis dotyczący Pełki – kmiecia

1385 -1409

Jan, Jaszek, syn Klemensa, brat Piotra ma prawo do ziemi

1386

1) Miczko z Karsniczy przeciw Jaszkowi zw. Płaza o część Świętosława w Wierzchowisku

2) Franek z Makocic – domownik pana Jaszka przeciw Klemensowi z Karsniczy o 21 kop zboża i 6 groszy

3) Klemens z Karsniczy przeciw Piotraszowi z Karsniczy nie stawił się w sądzie o część dziedziny i Piotrasz ją pozyskuje

1388

Klemens z Charsznicy (!) z synem Janem oddalają roszczenia Wojciecha z Czudca (pow. pilz.) o część dziedziny w Nienaszowie

1388

Piotrek z Karsniczy przeciw Pabianowi – kmieciowi o poranienie wołu, prosięcia i 3 świń, które okulawił

1389

11 kmieci z Charsznicy wystąpiło przeciw Piotrkowi z Charsznicy

1389

1)Kmiecie przekazują sprawę przeciw Piotrkowi z Charsznicy Ocie Tłustemu

2)Piotrek z Charsznicy oddala roszczenia kmiecia o zboże, siano i inne sprawy

1390

1)Prepozyt miechowski Marcin przeciw Piotrkowi z Karsniczy i jego 3. synom

2)Wroch z Wojsławic nie stawił się przed sądem przeciw Mikołajowi z Charsznicy o kmiecia trzymanego bezprawnie przez 2 lata w 3 i pół grzywien, których od niego nie chciał odebrać

3)Mikołaj z Charsznicy uwalnia Mikołaja Płazica z Sieciechowic ze sprawy o część dziedziny w Wierzchowisku

1392

1)Mikołaj ze Staszowa (pow. sandomierski) jako opiekun matki Nudki oznajmia, że udzieli Ziarnie satysfakcji z połowy dziedziny w Charsznicy, od czasu, jak objęła ją jego matka

2)Sąd najwyższy prawa niemieckiego na zamku krakowskim nakazuje Cześnikowi królowej – Klemensowi z Kwiliny, prowadzącemu spór z Ziarną przedłożyć w terminie przywileje na sołectwo w Charsznicy. Tenże Klemens ma zadośćuczynić Ziarnie i jego braciom za wszystkie szkody na część sołectwa w Charsznicy

3)Ziarno przeciw pani Staszowskiej o czynsz i korzyści z połowy sołectwa w Charsznicy "per 8 annons gui debebant provenisse in 4 expedicionibus"

1393

1)Mikołaj – syn pana Staszka ze Staszowa daje dług 10 grzywien Mikołajowi Ziarnie, połowę karczmy z czynszem 1 grzywny aż do czasu spłaty długu

2)Pani Staszowska – sołtyska z Charsznicy ma dać w terminie 20 grzywien Mikołajowi i Janowi z Charsznicy za służbę wojenną i obiady, które należą do sołectwa

1396

Pani Staszowska może komukolwiek sprzedać część sołectwa w Charsznicy

1397

Sąd nadworny wyrokuje, że Agnieszka – wdowa po Stanisławie Ostaszowskim ze Staszowa może sprzedać lub posiadać pozyskaną na Mikołaju z Charsznicy połowę sołectwa w Charsznicy

1398 - 1400

Stachna – żona Mikołaja Głąba z Małgorzatą – wdową po Mikołaju Piątku z Wojsławic o dziedzinę w Wojsławicach

1399

Jaszek z Raszkowa wystąpił przeciw Mikołajowi Głąbiowi z Charsznicy ponieważ przekopał drogę meszną. Ciż godzą się o drogę meszną z Charsznicy do Tczycy

1399

Świadkowie w sprawie Stachny – wdowy po Mikołaju Głąbie z Charsznicy przeciw Piotrowi z Marcinowic zeznali, że Stachna wykupiła za swe pieniądze dziedzinę swego męża w Charsznicy i sprowadziła tu bydło z Wojsławic

1400

1)Świadkowie Piotrasza z Charsznicy zeznają, że Stachna – wdowa po Miczku Głąbie z Charsznicy nie wykupiła za swoje pieniądze z zastawu dziedziny Piotrasza

2)Piotr z Marcinowic pozyskuje prawem 5 grzywien i wiard (?) na Stachnie – wdowie po Mikołaju Głąbie z Charsznicy

3)Stachna – wdowa po Mikołaju Głąbie z Charsznicy, obecnie żona Mikołaja – dziedzica Zaborza przekazuje prowadzenie sprawy mężowi przeciw Piotraszowi z Charsznicy

4)Kmiecie pani podczaszyny Elżbiety z Charsznicy zakładają sprawę

5)Piotrasz z Charsznicy ma zapłacić w terminie 2 kopy i 6 grzywien groszy praskich Mikołajowi z Zaborza

6)Stachna – wdowa po Mikołaju Głąbie z Charsznicy przeciw Piotraszowi z Charsznicy o 20 grzywien długów Mikołaja

7)Małgorzata – żona Dziwisza z Wojsławic pozyskuje prawnie 60 grzywien posagu i wiana na Stachnie – wdowie po Mikołaju Głąbie z Charsznicy, w których trzyma dziedzinę w Wojsławicach

8)Stachna – wdowa po Mikołaju Głąbie z Charsznicy przeciw Piotraszowi z Charsznicy o 20 grzywien długów po mężu

9)Stachna – wdowa po Miczku Głąbie z Charsznicy przeciw Pietraszowi z Charsznicy o czynsze, żyto, pszenicę, jęczmień, groch, owies, 7 krów, 8 świń i konia wartego 5 grzywien

10)Pietrasz z Charsznicy pozyskuje świadectwem świadków na swej synowej Stachnie – wdowie po Mikołaju Głąbie z Charsznicy połowę dziedziny ojcowskiej w Charsznicy

11)Pietrasz z Charsznicy ma dać w terminie 3 grzywny synowej Stachnie, a ta ustąpi mu pół łana w Charsznicy, a jeśli jej nie da, wówczas ta będzie trzymać w zastawie pół łana

12)Stachna – wdowa po Miczku zwanym Głąb z Charsznicy z Małgorzatą – żoną Dziwisza z Wojsławic o dziedzinę w Wojsławicach

13)Mikołaj Zaborski obecnie z Charsznicy – pisarz ziemski krakowski przeciw kmieciom pani podczaszyny Elżbiety z Charsznicy o bezprawne wycięcie drzez i krzaków w jego dąbrowie należącej do Uniejowa

1400 - 1419

Andrzej – archidiakon kurzelowski, dziedzic Charsznicy i Kwiliny, brat stryjeczny Pietrasza z Charsznicy

1401

Z podziału dóbr między Janem z Kwiliny i Elżbietą – wdową po Klemensie z Kwiliny i jej dziećmi – Janowi z Kwiliny przypada Kwilina, m.Kosów z połową pr. patronatu kościoła, Przełaj, Bolim (pow. Chęć.), Rogienice, Charsznica, Swojczany i siedlisko w Krakowie

1402

Piotrasz z Charsznicy zastawia za 35 grzywien Mikołajowi Ziarnie z Charsznicy całą swoją część w Charsznicy

1402 - 1430

Potwierdzenie własności – Mikołaj Ziarno z Charsznicy

1403

Mikołaj Ziarno z Charsznicy potwierdza, że jeśli Kachna – córka Stachny Głąbowej wyjdzie za mąż bez jego zgody, wówczas utraci wszystkie dobra po ojcu. Kachna ustanawia swym prokuratorem Mikołaja z Owczar

1407

Jaszek – dziedzic Charsznicy zastawia za 5 grzywien bratu Piotrowi 1 ł.(?) czyli kmiecia z Charsznicy

1408

Piotrasz z Charsznicy sprzedaje za 100 grzywien szer.(?) groszy Andrzejowi – archidiakonowi kurzelowskiemu całą dziedzinę w Charsznicy

1409

Jaszek z Charsznicy sprzedaje za 100 grzywien szer. (?) groszy i za dziedzinę zwaną Rożnica z prawem patronatu kościoła w Tczycy Janowi z Kwiliny całą część dziedziny w Charsznicy.

Jego żona Elżbieta zrzeka się praw posagowych.

Jan z Kwiliny Charsznicki zastawia za 30 grzywien półgr. Janowi alias Jaszowi ongiś z Charsznicy 2 łany osiadłe i 1 pusty w Swojczanach

1410

W księgach ziemskich figuruje Stachna – córka zmarłego Mikołaja z Charsznicy.

Stachna – żona Mikołaja z Zaborza zeznaje, że Andrzej – archidiakon kurzelowski zapłacił jej 28 grzywien z tytułu posagu, który miała zapisany na Charsznicy.

Kachna – córka zmarłego Mikołaja Głąba z Charsznicy sprzedaje za 200 grzywien półgr. Andrzejowi – archidiakonowi kurzelowskiemu całą część dziedziny w Charsznicy.

1410 - 1412

W księgach ziemskich widnieje Elżbieta – wdowa po Jaszku z Charsznicy

1411

Rola Cane – siedlisko Tatarowskie na ziemiach charsznickich

1411

Pan Kwiliński z Charsznicy (ongiś Jan z Kwiliny) sprzedaje za 100 grzywien Andrzejowi – archidiakonowi kurzelowskiemu całą Rolę Can z łąkami i siedliskami Tatarowskimi i pół łana Kanka (Canconis) z Charsznicy

1412

Charsznicą zarządza Janusz – brat Elżbiety z Charsznicy, wdowy po Janie.

Elżbieta – wdowa po Jaszku z Charsznicy kupuje za 300 grzywien od Klemensa Konopki z Wolbromia sołectwo w Wierzbiu.

1413

Katarzyna – córka Mikołaja Głąba za zgodą męża – Mikołaja z Michałowa sprzedaje za 200 grzywien szer.(?) groszy Andrzejowi – archidiakonowi kurzelowskiemu całą część po ojcu i stryju w Charsznicy.

1415

Jan z Kwiliny ma sprawę z Andrzejem – archidiakonem kurzelowskim i jego bratankiem Mikołajem – sołtysem z Charsznicy

1417

Andrzej z Charsznicy kupuje za 15 grzywien od Jaszka z Tczycy 1 łan i płosę (plossa) roli w Tczycy

1418

W księgach ziemskich wpisana zostaje Dobrochna – wdowa po Piotrze z Charsznicy.

Jan z Kwiliny Charsznicki wyznacza żonie – Jadwidze 400 grzywien posagu i wiana na całej części dziedziny w Charsznicy

1421 -1422

W księgach ziemskich zapisany jest Prandota z Charsznicy

1427

Mikołaj z Charsznicy, zwany Ziarno zastawia za 30 grzywien groszy krakowskich Franciszkowi z Kępia 3 kmieci w Tczycy.

1427 - 1428

W księgach ziemskich odnotowano miano Wojciech – domownik Mikołaja Ziarny z Charsznicy

1428

Właścicielką dóbr charsznickich jest Katarzyna – córka Mikołaja z Charsznicy

1429

Księgi ziemskie odnotowują miano Tomek z Pilczy (pow. chęc.) czyli Charsznicki

1430

Kmiecie z Charsznicy : Marcinek, Gomółka, Wancho, Malischa

1432 - 1441

Właścicielem Charsznicy jest Mikołaj Ziarno z Charsznicy

1434

Mikołaj Ziarno z Charsznicy zapisuje Elżbiecie – córce Jana z Zagórzan 200 grzywien posagu i wiana na połowie dóbr w Charsznicy

1435

Mikołaj Ziarno z Charsznicy zastawia 40 grzywien Janowi z Janowic 3 mieci w Tczycy

1442

Mikołaj Pieniążek – prepozyt krakowski na polecenie papieża Marcina V inkorporuje do klasztoru Św. Jadwigi na Stradomiu im in. kościół w Uniejowie, z tym że dziesięcina zbożowa w Karsnicze ma należeć do plebana w Uniejowie.

Wyrokiem sądu polubownego m.in. dziesięcina w Charsznicy należy do plebana w Uniejowie.

1457

Mikołaj Kwiliński z Kwiliny – pan na Charsznicy zastawia za długi 300 grzywien groszy krakowskich Mikołajowi – synowi zmarłego Pawła Łapy z Marcinowic całą część w Charsznicy. Zastaw przyjmuje Elżbieta – wdowa po Warszu z Wąwolnicy (woj. lubelskie), opiekunka Mikołaja – syna Pawła

1458

Mikołaj Kwiliński ogłasza wobec sądu, że przygotował 20 groszy czynszu z połowy wsi Charsznica dla pani Elżbiety – wdowy po Warszu z Wąwolnicy i dla Mikołaja – syna Pawła Łapy z Marcinowic, lecz nikt się nie zjawił z ich strony po odbiór tych pieniędzy

1458 -1488

Charsznica jest własnością Jakuba Ziarno z Charsznicy – brata Piotra

1459

Piotr Charsznicki – syn Mikołaja zapisany zostaje jako student Akademii Krakowskiej

1464

Mikołaj Beski z Bejsc (pow. wiśl.) kwituje Barbarę – żonę zmarłego Kwilińskiego z 20 groszy czynszu we wsi Charsznica

1468

Piotr Ziarno z Charsznicy zastawia za 64 fl.(?) Wiplarowi z Uliny część w Charsznicy

1468 -1492

Charsznica jest we władaniu Piotra Ziarno – brata Jakuba i Jana

1470

Piotr Ziarno alias Ozarno z Charsznicy sprzedaje za 180 grzywien Jakubowi alias Mleczny z Polanowic całą część w Charsznicy

1470 - 1480

Wieś podzielono po połowie dla parafii w Tczycy i parafii w Uniejowie. Dziesiąty snop z połowy wsi Charsznica plebanowi w Uniejowie, a z reszty plebanowi w Tczycy.

Charsznica graniczy z Uniejowem i Chodowem.

Połowa Charsznicy należy do Jana Kwilińskiego herbu Lis, a reszta do Ziarno z dwoma braćmi.

1470 - 1492

Dokumenty potwierdzają, że panem na części Charsznicy jest Jan alias Ziarno – brat Piotra

1472 - 1487

Charsznica w części należy do Piotra Kwilińskiego z Kwiliny i Charsznicy – brata Jana Kwilińskiego

1472 - 1500

Charsznicą włada Jan Kwiliński z Charsznicy – brat Piotra Kwilińskiego

1484

Część Charsznicy należy do Klemensa Kwilińskiego z Charsznicy

1487

Z podziału dóbr między braćmi Janem i Piotrem z Kwiliny – Janowi przypadło m. Kosów i wsie Kwilina i Charsznica, a Piotr ma mu zapłacić długi, m.in. u Jana Długosza zapisane na Charsznicy i na Grabaninach.

Piotr Kwiliński ma uwolnić na 5 lat bratu Janowi wieś Charsznica w powiecie ksiąskim, w przeciwnym razie da mu wwiązanie w 90 grzywnach do Faliszówki i Sadków.

Piotr ma płacić daniny z Charsznicy Mikołajowi Długoszowi.

1488

Na (części ?) Charsznicy osiada Jakub Mleczny z Charsznicy

1489 - 1490

Z części Kwilińskich pobór z 8 łanów

1489 - 1498

Z części Ziarny pobór z 3 i pół łana

1498

Paweł Czarny z Witowic – żupnik krakowski ma w zastawie wieś w Charsznicy.

Pobór z 6 łanów.

1500

Jan Kwiliński sprzedaje za 600 fl.(?) Pawłowi Czarnemu – żupnikowi krakowskiemu Charsznicę w powiecie ksiąskim

1509

Księgi ziemskie odnotowują Dobiesława Karsznickiego z Charsznicy

1521

Udziały na Charsznicy ma Barbara Mleczna z Charsznicy

1529

Dziesiąty snop z pewnych ról folwarków i kmiecych wartości 9 grzywien plebanowi w Tczycy, dziesiąty snop z połowy ról kmiecych wartości 10 grzywien plebanowi w Uniejowie, dziesiąty snop z ról kmiecych w Karsnicze, Tczycy i Swojczanach wart. 14 grzywien prebendzie wielkiej w kościele parafialnym w Tczycy.

1530

Pobór z części Czarnego 5 i pół łana i karczmy dorocznej.

Pobór z części Mlecznego z 2 łanów.

1531

Sąd nadworny przysądza Janowi Mlecznemu z Charsznicy – synowi Stanisława Mlecznego i Ewy – córki Jana Drocheckiego przeciw Katarzynie – żonie Mikołaja Grodowskiego część w Charsznicy jako naturalnemu spadkobiercy

1543

4 kwietnia

Urodził się Mikołaj Koryciński – sekretarz królewski i żupnik krakowski, właściciel Charsznicy.

Pochodził ze wsi Skrzynki w Łęczyckiem. Był synem Mikołaja i Barbary z Oleśnickich. Cała jego rodzina wywodziła się ze średniej szlachty z Korytna w woj. sieradzkim. Mikołaj Koryciński zdobył znaczne wykształcenie, posiadł dobrą znajomość języka niemieckiego, włoskiego i łaciny. Dużo podróżował za granicą. W 1559r. wpisał się do metryki uniwersytetu w Wittenberdze. Został sekretarzem króla Zygmunta Augusta. 4 lipca 1672r. sprzedał rodzinne Skrzynki i część wsi Malec swemu przyjacielowi Andrzejowi Fryczowi Modrzewskiemu i przeniósł się w Krakowskie, gdzie kupił i wydzierżawił kilka posiadłości, m.in. wieś Irządze od Prokopa Pieniążka i Zabierzów od konwentu zwierzynieckiego. 14 sierpnia 1575r. ożenił się z Barbarą – córką Trajana Prowany. Zbliżenie do Prowanów umożliwiło mu uzyskanie wraz z Prosperem Prowaną w 1577r. administracji żupy bocheńskiej. Jako podżupek bocheński w 1578r. gościł u siebie króla Stefana Batorego. Po 1581r. został podwojewodzim przy Mikołaju Firleju z Dąbrowicy (1581 – 1601). 11 kwietnia 1592r. przejął wraz z podskarbim nadwornym Hiacyntem Młodziejowskim administrację żup krakowskich (na 2 lata). Do 11 kwietnia 1694r. zmiany wprowadzone przez nich do istniejącego systemu płacowego przyczyniły się do głośnego zatargu z górnikami, w który musiała ingerować komisja sejmowa. Komisja ta w 1595r. zarzuciła administratorom niedbałość, fałszowanie zapisów w rejestrach i brak troski o urządzenia w kopalniach. Pomiędzy Korycińskim a Młodziejowskim doszło wówczas do procesu w sprawie odpowiedzialności za poniesione straty w czasie administracji żup. Mikołaj Koryciński nie odegrał znaczącej roli politycznej. W czasie bezkrólewia (po śmierci Batorego) opowiedział się za Zygmuntem, a w czasie walki stronnictw (w pierwszych latach panowania Wazy) pozostał w obozie regalistów. W aktach sądowych z lat 1592 – 1612 występuje jedynie jako sekretarz królewski. Był katolikiem, ale z racji koligacji rodzinnych i związku z rozlicznymi interesami nie stronił od różnowierców. Utrzymywał przyjaźnie z Modrzewskimi, Andrzejem Ciesielskim, Prowanami, Oleśnickimi. Znane były jego nowatorskie upodobania muzyczne i literackie. Był adresatem wielu współczesnych mu utworów (Jan Daniecki, Aleksander Sanuto, Jan Januszowski, Szymon Pistorius...). Preceptor jego synów – Andrzej Mirowski (zawdzięczał wykształcenie Korycińskiemu) dedykował mu dzieło "Theoria Ventorum" (1596), gdzie dedykację umieścił profesor Mirowskiego - Adian Romanus. Anonimowy autor "Wizerunku łaźnie pińczowskiej" nakreślił doskonały wizerunek Korycińskiego. Sam Koryciński skreślił ciekawy raptularzyk na podarowanej ojcu luterańskiej książce Sebastiana Dziatkowskiego "Calendarium Historicum, conscriptum a Paulo Ebero Kitthingensi" (Vitebergae 1559). W kalendarzu tym odnotowane są ważniejsze wydarzenia dotyczące rodziny w latach 1570 – 1604.

1582

Mikołaj Koryciński kupuje wieś koło Żarnowca – Charsznicę i popada w długi spór graniczny z klasztorem bożogrobców miechowskich. Spór ten zakończył się w r. 1593 sprzedażą klasztorowi wsi Wrocimowic i folwarku w Racławicach.

1586

W Charsznicy (Karśnicy) urodził się syn Mikołaja - Mikołaj Koryciński herbu Topór, poseł sejmowy, starosta ojcowski, kasztelan sądecki.

Był trzecim z pozostałych przy życiu synem Mikołaja – żupnika krakowskiego i Barbary Prowanówny. Z ich licznego potomstwa, liczącego siedmiu synów i pięć córek, dojrzały wiek osiągnęli:

Krzysztof – późniejszy kasztelan wojnicki, Andrzej – kasztelan wiślicki, Mikołaj – kasztelan sądecki i Jan – kasztelan oświęcimski. Przy życiu zostały też dwie córki: Regina, która wyszła za mąż za Jerzego Grodzińskiego i Zofia – żona Adriana Broniowskiego. Według świadectwa swego syna Stefana – późniejszego kanclerza koronnego, Mikołaj Koryciński, syn Mikołaja "począł ojczyźnie służyć w wieku lat 23 (Raptularzyk), a więc co najmniej w roku 1609. Wcześniej uzyskał niezwykle staranne wykształcenie humanistyczne. O przebiegu studiów i pierwszych próbach politycznych u boku ojca trudno wyrokować, jako że nosili to samo imię i nie zawsze można ustalić, o którym z nich mowa przed rokiem 1615. 11 grudnia 1618r. sejmik proszowicki wybrał Mikołaja Korycińskiego – syna po raz pierwszy posłem na sejm warszawski 1619r. Protestował wówczas wraz z pozostałymi posłami krakowskimi przeciw konstytucji sejmowej "o kozakach" postanawiającej pobór na wypłatę im żołdu, a obstawał jedynie za poborem na żołnierza powiatowego. Już jako starosta ojcowski posłował na sejm 1620r. i został wyznaczony deputatem do Trybunału Radomskiego. W 1621r. brał udział w walkach z Turkami pod Chocimiem. W latach następnych jako sekretarz królewski przebywał najprawdopodobniej w otoczeniu królewskim, a do działalności publicznej powrócił w roku 1626. Dostąpił zaszczytu marszałkowania sejmikowi proszowickiemu 14 sierpnia tegoż roku. Od tego czasu był już stałym przywódcą parlamentarnym szlachty krakowskiej. Marszałkował sejmikom w 1628, 1629, 1632, 1635. Posłował na nieomal wszystkie sejmy w latach 1627 – 1637 i był delegowany do licznych komisji sejmowych (ds. rozpatrzenia sporów pogranicznych śląsko– węgierskich) w latach 1627, 1629, 1633, 1637, do Trybunału Radomskiego (1628), do komisji badającej uprawnienia mennicze (1633). Jako działacz sejmowy bywał stronniczy broniąc partykularnych interesów szlachty swojego województwa nie angażując się w szersze problemy polityczne. W okresie bezkrólewia (po śmierci Zygmunta III) mocno obstawał przy prawach królewiczów. Należał do gorących orędowników Władysława. We wrześniu 1632r., w czasie sejmu elekcyjnego w Warszawie odegrał dość poważną rolę. Był mianowicie deputatem do układania paktów konwentów, a 21 października posłował od królewicza do stanów i zabierał głos w imieniu nowo wybranego Władysława IV (należał do jego pocztu dworzan pokojowych) wzywając szlachtę do podjęcia uchwał dla zabezpieczenia obrony państwa. Na sejm koronacyjny do Krakowa przybył z własnym pocztem i podpisał akt potwierdzenia praw przez króla. W 1634r. został wybrany na komisarza wojennego przy osobie królewskiej w związku z ogłoszonym pospolitym ruszeniem pod Kamieniec Podolski. 18 października 1636r. został chorążym krakowskim, a w czasie sejmu nadzwyczajnym. Czerwiec 1637r. przyniósł mu kasztelanię sądecką. Jako starosta ojcowski wykazał Koryciński duże staranie o powierzony jego pieczy zamek obronny, który objął w bardzo złym stanie. O zwrot sum wyłożonych na restaurację zamku upomniały się w imieniu Korycińskiego sejmiki krakowskie w latach 1628 i 1630, ale dopiero sejm 1633r. uchwalił wysłanie do Ojcowa rewizorów dla oszacowania nakładów starosty. Dobra starostwa ojcowskiego stanowiły trzon majątku Korycińskiego. W 1633r. doszło tam do ostrych wystąpień chłopów (Bęblo, Jerzmanowice, Smarzewice i Wielka Wieś). Interweniował Władysław IV. Koryciński dzierżawił również królewską wieś Jodłowa w powiecie bieckim. Z działu rodzinnego (po śmierci ojca) przypadła mu Charsznica, w której głównie przebywał i gdzie utrzymywał dość pokaźny dwór. Posiadał również kamienicę w Krakowie.

Towarzyski, cieszący się dużą popularnością wśród okolicznej szlachty (być może bywalec Babina) i blisko związany z dworem królewskim, reprezentował Koryciński typ światłego ziemianina, chętnie szukającego towarzystwa ludzi pióra. Podobnie, jak pozostali członkowie jego rodziny, zdradzał zainteresowania literackie. W 1604r. wydał w Krakowie "Threny na pogrzeb sławney pamięci Jmci Pani Barbary Korycińskiej". Zaprzyjaźniony ze sławnym dworzaninem Piotrem Smolikiem pisał na jego cześć epigramy.

Był dwukrotnie żonaty. Jego ślub z Barbarą Pukarzewską w 1609r. opiewał dworski poeta Jan Daniecki w "Thalassio". Z małżeństwa tego mieli Korycińscy syna Mikołaja Ferdynanda – starostę ojcowskiego, od 1649r. kasztelana bieckiego, drugiego syna Stefana – kasztelana sądeckiego i córkę Barbarę zamężną za Janem Adamem ze Żmigrodu Stadnickim.

Drugie małżeństwo zawarte w 1631r. z Magdaleną z Białobrzeskich, wdową po Marcinie Stadnickim – kasztelanie sanockim, było bezdzietne.

Koryciński zmarł w Krakowie we własnej kamienicy 14 grudnia 1637r. Pochowano go uroczyście w kościele Św. Szczepana w rodzinnej kaplicy.

1593

Charsznica należy do Mikołaja Korycińskiego – żupnika krakowskiego

1598

Połowa wsi należy do parafii w Uniejowie, druga połowa do parafii w Tczycy

1783

Połowa Charsznicy z dworem, część wsi z karczmą, browarem i młynkiem pustym jest własnością ks. Wodzickiego – opata mogilskiego

1783

Charsznica jest własnością ks. Wodzickiego – opata mogilskiego

1789

W Charsznicy jest dwór, karczma, browar, 33 chałupy, 1 gospodarstwo, 5 bez gruntu

1789 - 1790

Charsznica należy do Franciszka Ksawerego Puszeta - starosty zawichojskiego

1790

Charsznica z przyległościami liczy 27 dymów (dwór z folwarkiem, karczma, browar, 4 dymy kmiece, 20 zagrodników)

1791

Charsznica ma dwóch właścicieli:

1)Ksawerego Puszeta (dwór szlachecki, kaplica prywatna, browar, austeria, 20 dymów kmiecych)

2)Ignacego Bobrowskiego – cześnika oświęcimskiego (2 chałupy kmiece, 1 półrolny, 6 zagrodników)

3)Żydzi z austerji i browaru należą do kahału w Wodzisławiu

1827

Charsznica liczy 24 dymów i 345 mieszkań kmiecych

1832

Majętność należy do Jana hrabiego Ledóchowskiego

1874

Dobra charsznickie obejmują morg 120, drogi i place zajmują 33, wody 2, w Ludwinowie ornej ziemi morg 122, nieużytków różnych 7. Zabudowań dworskich drewnianych w Charsznicy 26, w Ludwinowie 3.

W Charsznicy ziemia przeważnie pszenna, w Ludwinowie żytnia.

Do włościan w Charsznicy należy dymów 66, ziemi morg 491, w Dąbówcu dymów 5, ziemi morg 78.

1880

Charsznica liczy 62 dymy, 470 mieszkań kmiecych i 492 morgi ziemi włościańskiej.

Rozległość ogólna dóbr z folwarkiem Ludwinów morg 1371, w tem na folwarku w Charsznicy lub Kasznicy pod pługiem morg 455, łąk i pastwisk 68

1885

styczeń

Otwarcie linii kolei Iwanogrodzko – Dąbrowskiej i lokacja stacji kolejowej Miechów Charsznica. Pomysł zrodził się z inicjatywy potentata Jana Gottliba Blocha przy wsparciu resortu komunikacji i finansów. Nad całością czuwało Ministerstwo Wojny. Głównym specjalistą był Włoch Forradini, a całością robót zarządzał naczelnik dystansowy B. Rupniewski.

W latach wcześniejszych sieć dróg bitych i kolei wokół Charsznicy była niezwykle rzadka. Wynikało to z polityki carskiego zaborcy, który celowo ich nie budował w 100-kilometrowym pasie granicznym, izolując Kongresówkę od Galicji.

1916

Uruchomiono kolejkę wąskotorową z Kazimierzy Wielkiej przez Miechów do Charsznicy

1919

Józef Karbowski – nadzorca drogowy kolei poddaje projekt założenia w Charsznicy szkoły

1920

Czteroklasowej szkole przydzielono siły nauczycielskie w osobach: Jana Nowaka jako kierownika, Franciszka Żmudy, Edwarda Gromnego, pani Gruszczyńskiej i Józefa Grzanki

1921

W szkole otwarto oddział V, a w latach kolejnych VI i VII

1925/26

Rok szkolny w siedmioklasowej szkole w Charsznicy przy ul. Kolejowej rozpoczęło 488 uczniów z 9 nauczycielami

1926

21 listopada

Pod przewodnictwem sołtysa wsi Charsznica – Michała Maja podjęto uchwałę tyczącą budowy szkoły powszechnej na terenie gruntu przydzielonego z majątku Chodów. Powołano komitet budowy: Antoni Malatyński ze stacji Miechów, Franciszek Gajda z Charsznicy, Michał Jesień z Witówki Tczyckiej, Franciszek Dentura ze stacji Miechów, Feliks Dzięcioł z Chodowa, Józef Pajda z Chodowa, Jan Cegła z Chodowa, Stanisław Konieczny, Jan Pypno, Andrzej Sitko z Szarkówki, p. Szlezyngier ze stacji Miechów, Józef Moskwa z Chodowca, Franciszek Mucha z Szarkówki

1928

Charsznica administracyjnie należy do gminy w Tczycy, powiat miechowski. Liczy 1568 mieszkańców. Sąd pokojowy w Miechowie, sąd okręgowy w Kielcach. Ma pocztę, stację kolejową Miechów – Charsznica i rozwinięty przemysł:

gorzelnia, fabryka wódek i likierów – Zagrodzki S. i Malatyński A.

fabryka wyrobów cementowych - Chełmiński Ant. I Ska

fabryka wyrobów żelaznych – Goldkorn B.

apteki – Ejserman St.

materiały budowlane – Świątek R.

cukier – Ehrenrajch J.

domy handlowe – Chełmiński A. i Ucht A.

ekspedytorzy – Gertler J., Grajcar M., Szlezyngier A.

młyny – "Polonja" – własność Grajcar M.

nafta – Grajcar M. – "Oleum" Sp. z o.o. oddz.

nasiona – Szladowski H.

opał – Gertler J.

różne towary – Szlezyngier A.

wyszynk trunków – Bielecki S., Szymańska M.

zboże – Grajcar S., Polski W.

1928

wiosna

W Kuratorium zatwierdzono plany budowy szkoły architekta powiatowego Żarzyckiego przeznaczając 15 tys. zł tytułem zasiłku. Kosztorys opiewał na kwotę 290 tys. zł

1929

21 lipca

Ks. Eugeniusz Wojtaszewski dokonuje poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę szkoły. Prace budowlane nadzoruje i finansowo wspiera miejscowy potentat finansowy i przedsiębiorca Antoni Malatyński. Prace inwestycyjne trwały do roku 1933. W 1935r. oddano do użytku jeszcze 5 sal lekcyjnych

1931

W Charsznicy mieściła się przetwórnia owocowa i kwaszarnia kapusty. Działała spółdzielnia założona przez rolników. Czynna była odlewnia żeliwa. Dość liczni byli rzeźnicy i masarze

1931

9 grudnia

Według spisu powszechnego na 1 km kwadratowy na ziemiach charsznickich przypada średnio 114 osób

1939 - 1945

W rejonie Charsznicy działał specjalny odział Ludowej Służby Bezpieczeństwa "Wysoka" : dowódca plut. Bolesław Bijak "Wykos" z Witowic Dworu, Antoni Garus "Wiśniówka", Wojciech Wołkowski "Pracuś" z Ciszowic, Bolesław Bijak s.Jana, Włodzimierz Barski, Józef Micyk "Siewnicki" z Szarkówki, Józef Król "Dięcioł", Adolf Raj "Sowa" z Uniejowa Kolonii, Wincenty Nowak "Muzykant", Stanisław Perzyński "Królak" z Witowic.

Oddział korzystał z pomocy patrolu sanitarnego Zielonego Krzyża z oddziału partyzanckiego Batalionów Chłopskich "Beniowskiego"

1995

Zrealizowano kompleksową telefonizację Gminy Charsznica.

Położono ok. 28,8 klś światłowodów i ok. 1857 km/p sieci rozdzielczej. Założono 6 central DGT. Przyłączono 555 abonentów.

1997

19 października

Rada Gminy w Charsznicy uchwałą Nr XXI/164/97 ustanowiła herb Gminy Charsznica wzorowany na herbie Korycińskich i krzyżu Bożogrobców.

1997 - 2001

Wyremontowano i oddano większość dróg

1998

27 września

Charsznica ogłasza się samozwańczo Kapuścianą Stolicą Polski. Tytułu nikt nie zakwestionował. Co roku obierana jest nowa Kapuściana Para Królewska z pośród przodujących rolników uprawiających warzywa kapustne. Kapuściane pola zajmują powierzchnię ponad 2,5 tys. hektarów. Uprawia się tu ok. 10% całej polskiej kapusty. Około 10 tys. ton tego warzywa trafia do przechowalni i bezpośredniego spożycia, a ok. 170 tys. ton przeznacza się do kiszenia w rodzinnych przetwórniach. Każda z nich przerabia rocznie 50 – 300 ton kwaszonek.

1999

4 lipca

Oddano do użytku nowoczesną i przestronną wielofunkcyjną remizę strażacką przy ul. Kolejowej

1999

19 września

Marszałek Województwa Małopolskiego – Marek Nawara, starosta miechowski – Zygmunt Szopa i wójt Gminy w Charsznicy – Jan Żebrak obejmują honorowy patronat nad odbywającymi się I Dożynkami Województwa Małopolskiego połączonymi z V edycją Charsznickich Dni Kapusty

2000

IV/X

W związku z pozyskaniem środków finansowych z programu Unii Europejskiej Phare – INRED przystąpiono do realizacji I i II etapu gazyfikacji dla Chodowa, M. Charsznicy i Ciszowic (31 km sieci dla 347 gospodarstw)

2001

8 października

Zakończono budowę najnowocześniejszej w powiecie hali sportowej. Charsznicka hala sportowa przy ul. Mickiewicza o wymiarach 36x19x40m posiada salę treningową i widownię na ponad 300 osób, węzeł sanitarny z natryskami i zaplecze z przebieralnią. Planowana jest siłownia. Salę oddano do użytku w lutym 2001r. Od tej pory corocznie w lutym odbywają się Charsznickie Dni Sportu.

2004
Czerwiec

Urząd Gminy w Charsznicy wprowadził zmiany w nazewnictwie trzech miejscowości położonych na terenie gminy. Zmiany te dotyczą miejscowości: Charsznica, Charsznica Wieś, Podlesice I .Zgodnie z obowiązującym nazewnictwem nazw miejscowości przyjętych przez Główny Urząd Statystyczny nazwy te winny brzmieć kolejno:
Miechów-Charsznica, Charsznica, Podlesice.

 
 


© 2017 Charsznica.info
Webmaster - Sołtys