Odwiedziło nas

Dziś50
W tym tygodniu377
Od otwarcia strony541791

 
 
 
Parafia Tczyca

Kościół w Tczycy

 
Plebania
 
Dom parafialny
 
Kaplica obok kościoła

 
Kościół w Tczycy,nocą

DZIEJE  PARAFII TCZYCA

W 1229 r. wieś Thisitie daje dziesięciny klasztorowi w Dłub-W 1326 r. Werner i Jarosław byli plebanami eccleaiae de ta w dekanacie Prandocióskim 2). W dokumenoie erekcyj-Chodowa z 1381 r. Z&ezyca alias Poramba, w XV wieku ycza.    W 1420 r.  Jan   2   Ruazkowa   sprzedaje   części wsi T.Mi'). DissitiaW 1420 r.  Jan   2   Ruszkowa   sprzedaje   części
■)    Słownik Googr. Kr. Poi. XV. 655.
»)    Tkeinor  1.
•)    Kodes Kat. Krak. II. 466. herbu Żubrzagłowa i Krzysztofa Szafranott herbu Starykoń, oże! ny z córką Jana Balickiego herbu Topór, za którą wziął w posagu druga, azęść Tczycy. Do parafii należały T. Swojczany, Jedlczn, Jeżówka niższa Oharsznica. ') Wizyta Kaźmierskiego znajduje w T. j kościół drewniany, konsekrowany pod wezwaniem św. Idziego. Ko« f latorami byli Mik. Koryciński, Adam Misiowski z Jedlcy, Mik. Ja-kubowski, dz. Tczycy i Jakób Karseuski ze Swojczan. X. Slabickl był już wtedy plebanem, jako kleryk ran. święceń, miał wikarego któremu rocznie płacił 20 grzywien, zaś Bractwo 4 grzywuy. Przy kościele były dwie prebendy l-o iw. Idziego (t. zw. większa), mająca 6 łanów pola i t. p. Obowiązany był prebendarz co czwartek roszg św. odśpiewać o Najś. Sakr. Prebenda mniejsza wymagała odprawiania co środę mszy ów. Przy kościele było Brachuo bied nych (oonfraternitas pauperum, założone przez kardynała Fryderyku w 1497 r. Około 1630 r. Barbara i Katarzyna Sulisławskie zapisa­ły kościołowi cztery gaje.Wizyta Oborskiego z dn. 13 gruduia 1663 r. znajduje kościół w T. w połowie murowany, w połowie drewniany, pokonsekrowany pod wezwaniem św. Idziego. Dziedzic Tczycy i Charsnicy był ko ścioła kolatorem, ks. Kazimierz Proczyński proboszczem. Do spu-wiedzi wielkanocnej było 156 dusz. Wizytator chwali ks. Prooiń-skiego za jego gorliwość „glorietur tota parochia quod talem nacln sit pastorem'. Jego to głównie kosztem i staraniem przy pomocy p. Michała MisioWBkiego dziedzica, stanął kościół niemal e gruntu,W 1671 r. Mikołaj Oborski, biskup suiragan krakowski oł­tarze pokonsekrował, takie zostawiając świadectwo:„Anno Dni 1671 die tertia  decembris Ego Nionlit-fiia tria: majus in B. M. V. s. Mariae Magdalenae rt s. Francisci 0. Secundum in SS. Stanislai, Joannis Et. ul Hyacynthi 3-um in SS. Aegidii et Joannis Bap. honori^in relirjuiasąue in eis SS. Clari et Severi Martyrum incliul, In quorum fldem etc. Nioolaus Oborski L. S. Epus Laod. Suffr. Orać.   ni|i
Uintorja kościoła od XVII w.
Stał w Tczycy   długio    lata    kościół murowany o podłużnyuli gotyckich oknach, wsparty po obu stronach skarpami.
)    L. Ben. II.  34-5 III. 111. Thsczycsa.   

Z czasem za X. Procióskiego do murowanego kościoła dobu­dowano od strony głównego wejścia część drewnianą z 3 oknami od południa formy kwadratowej Do kościoła wchodziło się od za­chodu i południa przez krueiity oraz przez zakrystję znajdującą się od strony północnej. Na dachu między częścią murowaną (prezby­terium) i drewnianą (nawa.) stała nie wielka wieżyczka kształtu cybulkowatego. Nad frontonem i presbyterium były dwuramienne krzyżyki.
Kiedy dokonano powiększenia kośeioła nioma wzmianki. Być może, ze płyta wmurowana w południową skarpę z napisem „Resta­urowano kosztem parafjan skład. 1830" jest tego pamiątką.
W 1898 r. nawa drewniana bardzo juz byta zdezelowana. Tego roku p. Wanda z hr. Górowskich WielowieyBka, właścicielka Swojczy, wdowa, majątek ten rozparcelowała i pragnąc powiększyć chwałę Bożą, ofiarowała na rozszerzenie kościoła 1500 rs. Plan sporządził Franciszek Kowalski, emeryt, b. budowniczy gubernialny Ksiądz proboszcz Kozerski energicznie zakutał się około budowy i w 1900 r. kościół w dwakroć powiększano, zaś w 1903 roku ro-lioty ukońozono. Dnia 15 maja 1905 r. ks. dziekan RwiatKowski kościół poświęcił.
W wyniosłej frontowej wieży mieszczą się dzwony. Prezby-lorium jest opatrzone sufitem, nawa sklepieniem. W prezbyterium ■.( okna, w nawie 8. W prezbyterium posadzka marmurowa, w na­wie ułożona z ciosu. Środkiem tylko ułożono pas z marmuru, lilówne wejście do kościoła od zachodu, boczne—przez kruchte. od południa.   Do zakrystji wchodzi się przez gotyckie odrzwia.
Ołtarze. W głównym ołtarzu, ozdobionym 6 kolumnami, majduje się bardzo ładny obraz Matki Boskiej Łaskawej w całej intstaci z Dzieciątkiem na lewej ręce. Na obrazie metalowa, wyzłacana mkienka. Na zasuwie—Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny. W górze — św. Idzi patron kościoła. Z boku figury św. Michała i Gabryela Archaniołów. Dwa boczne ołtarze są, ozdobione dwiema upiralnie flkręcouemi kolumnami. W obu ołtarzach rzeźbione figu-iy stoją w niszach. W ołtarzu po stronie Ewangielii mieści się w niszy artystycznej roboty krucyfiks, przy którym są zawieszone trzy vi>ta, niżej — są umieszczone relikwie św. Idziego. Na zasuwie -Ohriest Paca Jezusa. W górze napis: Vere languores nostros itd. l'n stronie Epistoły stoi w uis/.y figura św. Jana Nepomucena. Na /MUwie św. Antoni i napisem na obrazie 8. Antoni Di Padua ora fro nobis A 1692 Roma. W górze napis: Ad daudam scientiam l'l«lti ejus.
Ołtarze postawił X. Jan Krzeczyk, pl. m. w latach 1725—7, ulUrz św. Jana Nepomucena postawił własnym kosztem (1725 r.). płacąc za materjały   166 zł.    Do   ołtarza   sprowadził   relikwie św.
Jana   z   Agnusem Innocentego   XI.   Przy tym ołtarzu zaprowadzi bractwo św. Jana o czem patrz niżej.     W • m u i k I.
1.    Edwarda hr. Bakowskiego f 1879 r.
2.    Stanisława   Koszutskiego • 1772 r. f w Charsznicy   1840 roku i małżonki tegoż Heleny f 1836 r.
3.    Czarny, marmur:    „Józefowi   Kolumnie z Walewic  Walewskii mu Podczaszemu Krakowskiemu kawalerowi orderu ś|_ Stanisława po siedmdziesiątlttnim życiu obywittelskieml i domowemi cnotami wsławionemu dnia 23 wrześniu 1807 z talem dla Ojczyzny, familii, przyjaciół i kre­wnych, włościan do wieczności przeniesionemu żałoenu Małżonka Tey ztk Felicjannie z Podkowskich Walew-skiej pożyciem przykładney miłością ku Familii przyjit ciołom i domownikom czułey pobozney miłosierney w sześdziesiąt pięó lat życia dnia 16 lutego 1808 z żalem wszystkich zmarłey pamiątkę, ninieysza. na dziedzic* nym grobowcu położyli wdzięczni wnukowie".
4.    Marja z Walewskich hr. Bukowska  im. w Warszawie  4   sierp,1883 r.   Obok mażą położona na cmentarzu tutejszym.
5.    Kazimierza Wielowieyskiego, właściciela   dóbr Swojezany zm. W Bogu dn. 22 sier. 1880 r. w wieku lat 47. Pozostała ioim i dzieci proszą o pacierz za jego duszg. Błogosławieni któr/.y umierają w Panu.
6.    Za dusze, Ferdynanda t 1839, Teofila f 1830 Walewskich pray
zwłokach w grobach rodzinnych kościoła tego złożonych córki Marja hr. Bukowska prosi o pobożne westchnienie.
Pomniki na zewnątrz kościoła. W tyle prezbyterjum jest tak zwany Ogrójec i trzy płyty:
1.    Jan (łwalbert Łodzinski były ofioer  pułku 8-go Stanisława Au
gusta póżniey za Xię.stwa Warszawskiego przy górnistwl* urzędnik i wysłużony emeryt. Dziedzic wsi Wierzbia w jm wiecie Miechowskim, żył lat 75 umarł dn. 8 stycznia 184H r. Wdzięczne córka Zofja Julja składając tg pamiątkę, promu) o westchnienie za duezę jego do Boga.
2.    DOM. śp. X. Wawrzyńca Jastrzębca —Maluśkiego,   kanonika 1T leckiego proboszcza Tezyck'ego i Strzegoakiego, który praon wał lat 50   w   tym   kościele,   przeżył lat 80, zakończył zyon dnia 13 lutego 1804 Roku, w tym kościele w grobie spoczy­wają jego zwłoki. Czytelnika prosi o pobożne westchnienie do Boga.
3.    )f( (h. Ostoja)   Pamięć Agnieszce   z   Podgórskich Sędzimirowej w 65 r. życia dnia 13 marca 1842 r. zmarłej pozostałe dzieci Michał i Tekia z Sgdzimirów Zdanowscy w   dowód wdzięczno­ści najukochańszej matce ton pomnik położyli,   prosząc łaska­wych czytelników o westchnieniu za jej duszę do Boga. Dzwony.    „Dieite Venite adoremas.    Campana ecol. Tczeicen. Pontificatu   Leonia    XIII    1896.    Feoit    me   Kenig Var.ł    Średni: „Beuedicat paro. Tozycensem Omni.   Deus   Pater et Filius et Spiri­tus S.   Fusus MCMIV An."    Trzeci   żelazny:    „B.    1862 N 2967". Cmentarz kościelny omurowauy i osztachetowany    zos;ał kratą żelazną w r. 1908—9 przez ks, Mazurka, pr. m., który też i figurę Najświętszej Maryi Panny na skale stojącej, na pamiątkę jubileuszu Niepokalanego Poczęcia postawił.
Cmentarzysko. Na wschód od kościoła, na samym końcu wsi jest kopiec dużych rozmiarów, dziś już orany. W nim znajdują urny Plebani.
W  1326 r. Werner i Jarosław.
W dn. 11 maja 1501 r. Feliks pl w T. W t. r. Beata i Ka-Urayna Sulisławskie, dziedziczki Sulisławic dają 4 gaje: Okrąglik, Uraaicze, Pożarnica, Łapacze w majątku SuUsławicacb i Podlesia. X.. F. był w 1507 r.
W 1507 r. Charznica należała do Jana z Tenczyna.
W 1533 r. Bartłomiej z Kołomyi pl. T. procesuje się ze Sta-nisławem Zlotnickim o siano z łąki zw, Popowka r. Smug vpe wsi Oharsznicy. X. B żył w 1558 r. W 1553 r. o tą. łąkę ugodę rzyni z p. Stanisławom Wielkouockim, dziedzicem części Charsznicy.
W 1544 r. Stanisław Morawicki był dziedzicem Swojczan.
W 1553 r. probendarzem św. Idziego był ks. Jan Maj po (imierci Smidacza Scypiona.
W 1571 r. Franciszek Zarzecki, pleban i prebendarz. T. r, właścicielką Swojczan i Charsznicy była Anna Wielkanocka, wdowa |io Stanisławie,    Dziećmi jej: Adam, Zofja i Zuzanna.
W 1595 i 1615 r. Andrzej Słahioki pl. (z wiz. Każmierskie-i:o). Był w 1604 r. Kolatorami byli Mikołaj Koryciński, Adam Mysiowski de Jedlcza, Mikołaj Jakubowski, dziedzice Tczycy, Jakub Korzeński, dziedzicem był Swojczan. ')
V   Około 1600 r. Krz, Gołecki byl dziedzicem Swojoczan.W 1619, 1626 r. Grzegorz Alexander Malinowsti,   Dr   O'."! pleban „obu prebend poseaor" i prebendarz,W 1629 r. Adam Misiowski byl dziedzicem T. i Jelca. W 1631 r. Mikołaj   Grodziński pl. T.    Tegoż roku Albert Za-lewski był dziedzicem Sulislawic.W  1644 r. chrzci    w   T. Hieronim   Sadłowski komendarz, w i 1645 r. Piotr Miklaszewicz.W 1643 r. Kazimierz Proczyński (v. Proeiński; prób. T,-Znajduje go tu wizyta Oborskiego w 1663 r. W Swojczanaoli dziedzicem był Aleksander z Raciborowic Raciborski i żona tegoż Zofja. W 1651 r. ks. K. Proczyński prób. T. i Iwanowie procesuje się o dziesięcinę z Michałem Misiowskim, dziedzicem Tczycy. Dzie­dziczką Karznic w in. była Anna Petronella z Gembic Korycińsku, kancl. koronna, wdowa po Stefanie z Pilicy Korycińskim.W 1670 r. Jan Leski pr. T. Om. 12 czerwca 1889 r. IV ebowany w kościele po stronie EwangielH. Ugodził się z Franc Zn-gonowskiin, dziedzicem Swojczau górnych o dziesięcinę. W 1692 r. X. Marcin Węgrzynowicz, Dr. Teol. i Pr. Proton,? Apostolski, kanon koleg. Waz. Sw, w Krakowie pl. T. Wikarjustsi * Seb. Jedlecki (1690) zaś po nim Tomaaz Widera.W 1717 r. d. 26 grudnia X. Adam Zygmunt de Stanwitz ot ■ Mokre Kreczyk, prób. m. dla pamięci następców napisał, że oli-jąwszy to beueficium wiele wycierpiał od dziedzica wsi Tczycy, który wykarczowane pola gwałtem plebańskim poddanym odebrał, zabronił pastwisk i wiele innych przykrości i krzywd plebanowi wyrządził. W 1717 r. kiedy'ks. K. założył protest w Krakowie, dziedzic prosi go przez różne osoby że się ustatkuje, ale to buiiki potem robił. Wówczas ks. K. zaskarżył go do sądu Lubelskiemu Dziedzic znów błaga aby mu darować. Byl wreszcie ekskomimi-kowany.Ks. Kreczyk Różaniec wprowadził, o odpusty się postami, wiele rzeozy do kościoła sprawił, szkolę poatawil, relikwie Afl, Idziego sprowadził. W 1726—7 r. ołtarz św. Janowi Nepomurn uowi własnym kosztem postawił i inne dwa. W 1729 r. dn. 11% maja zaprowadził bractwo św. Jana osobnym przywilejem na to uzyskanym.
T. r. w uroczystość poświęcenia kościoła dn. 4 września k« K. wprowadził Bractwo św. Jana do kościoła ze dwom w Swojc/.ii nach przy asystencji bractw ze Szczekocin, Żarnowca. Wolbrom* Miechowa, Uniejowa przy rezonacji armat i ręcznej strzelby pun* pocztowych chorągwi pancernej IW. Podczaszego Koronnego, (leln brował W. I. X. Mieroszewski, kan. krakowski, zaś ks. kustosz Min chowski wprowadzał, X. oficjał Pilccki wotywę śpiewał. Na emoii tarzu erygowano ołtarze ob concursum popali,   było   bowiem 12,0011 ludzi, kapłanów różnych stopni 72, była kapela pigcioraka, bramy tryumfalne z rozmaitemi inskrypcjami pięknie adornowane N-ro 5; ilo Komunii św. przystąpiło 5283 ludzi, szlachty kilkaset, sto osób częstowano w domu, wozowni i stodołach, do czego wielką kuchnię wystawiono w ogrodzie. To wszystko kosztowało księdza 6233 zł., na co miał 451 zł. resztę zapożyczył. Kazań było 4: 1) przy wy­prowadzeniu z dworu Szwojczan kazał ks. prób. ■/. Zadroźa; 2) po­witalne ka. Królikowski; 3) podczas summy X. Gwardjan Swięcicki T. lec. defiuin. prow. s. Tomasza-, 4) na nieszporach X. Jan Koz-lowski z Krakowa. Kreczyk kaplicę drewnianą postawił, choć jej nie uposażył; na przeciw ambony sobie epitaphiutn wystawił upominając sukcesorów aby nie ruszali. Byt on kanonikiem Pil,, Liwskim, Prze­myskim i Tarnowskim, prepozjtera i ofioyałem Pleckim, sebr. I K. M., proboszczem Frydrycbowic i Wierzchoaławic. Umarł 10 czer­wca 1751 r. Pochowano go pod ołtarzem św. Jana, który był wystawił.
W 1752 r. Ignacy Bieńkowski, kao. krakowski, curatus T.W 1753 r- Andrzej Szenikowski, pleban.W 1756 r. Michał Chudzyński, dr. fil., wikary, przy nim X. Wtijciech Kasprzycki, wikary.
Od 1756 r. Wawrzyniec Małuaki, prób T. i Strzegowei, kan. Pilecki, Notar. Apost. X. M. w dn. 17 listopada 1787 r. pochował kości z grobów kościelnych.
W 175ti r. kolatorem był Marcin Walewski, w 1775 r. Józef Walewski.    X. M. f 1804 r.
Po X. M. od 1804 r. X. Romuald Borzęcki był plebanem do 1834 r.    Od 1835 r. X. Fabjao Przybyłowski.
X. Paweł Chęciński, pr. T. zbudował studnię, w 1896 r., za­czął budować plebanję, którą ukończył jego następca.X. Franciszek Kozerski. który plebanjg ukończył, kościół prze-liudwał, powiększył, w 1904 r. monstrancję za 415 rs. sprawił /. funduszu danego przez ubogich 3-morgowych gospodarzy Jakuba i Zofjc Krzemińskicb na uczczenie Jubii. Niep. Poczęcia M, B. Wyrobił in.ult na dwa odpusty na św. Jan Nepom., do którego to bractwa wpisują się parafjanie i na św. Idzi, ponieważ dawniej ro­biono to ze zwyczaju. W 1906 r. sprawił stacje i uzyskał odpusty na drogę krzyżową,, Wprowadził tu nabożeństwo do kościoła tutaj-uzego O. Apoiinary Szlenk z Pilicy, mając pozwolenie generała d. 6 maja  i!)06 r.X. K. jak sam pisze borykał się z głupotą chłopa polskiego i szedł ze swą gorliwą pracą na przebój. Na mocy własnego do-świadczenia takie zdanie zanotował: „że chłop chociaż się kłania i mówi z tobą, wiedz, że na ciebie po za eoba, trzyma kamień, którym lada chwila uderzy cię boleśnie.,.    A łaska   pańska   jak na pstrym koniu   odstąpi   cię   zupełnie"...   Znaczyło to,   że na nikj§ nie trzeba liczyć, tylko na pomoc Bożą i na własne siły. W 1907 r. ks. K. przeszedł ua   probostwo do Sieciechowica Olkuskie.   Umarł w Złotnikach dnia 8 lipca 1912 r.Od 1907 r. ka. liadysław Mazurek.Dawne prebendy. Przy kosoiele w Tczycy były dwie pre. bendy: jedna św. Idziego zw. Większą ufundowana była w 1404 r. potwierdzona dnia 27 lutego 1609 r. Należała do niej dziesięcina z Karsznicy, Sulisławie i Tczycy. Druga, ufundował w 1435 r. Mi­kołaj, dziedzic Tczycy za Zbigniewa Oleśnickiego, bpa krakowskiego.
Uposażenie plebana dawne: 27 mor. 140 pr. ziemi, 14 mor, 166 pr. łąk i ogrodów.                                
Zapisy dawne.    W 1686 r. Stanisław   i   Michał   z  Bierkowłl Celarowie zapisali 1000 zł.   na Wysocicach   na   szpital u>   Tczycy. ' Już w 1802 r. nie było szpitala.    Prooent od    wymienionej   summy pleban wypłacał ubogim mieszkańcom tej parafii.
W 1695 r. Tomasz Miszowski 2000 zł. na 12 mszy św na dobrach Tczyca zapisał.
W 1761 r. 1200 zł. zapisał na dobrach   Wiłowcu w Miechów- i skiem Maciej Błeszczyński na 1 mszę Śpiewaną co kwartał i 1 ani-wersara.
W 1777 r. Jan Morsztyn 2O00 zł. zapisał na Stilisławicacb w Miechowgkiem.
W 1807 r. z Polecbowskich Walewska zapisała 2500 zł. nu 30 mszy spiewanyob co rok i 4 auiwersarze.
Niektóre metryki zm W 1679 r. zm. Michał Miaiowski, pod. sędek zienas. krak.    Pochowano go u OO.   Jezuitów w Krakowie.
1689 r. 12 czerwca umarł Marcin Kolumna Walewski, pode. sieradzki, kolator, dziedzic Tczycy. Pochowany w Pilicy u Refor­matów.
W 1722 r. dn. 18 marca „Justa decretum judicii Wolbromen-sis ob oommisaa per annos IV yaria furta euspensi suut penes sco-puloa granicierum Tczyca, Wierzbica, Swojczany Mathias Turek et Jacobus Janasik de rilla Krypiołki, quos ego Adam Kreczyk ple-banus Tczycensis disposni".
W1727 r. 2-a octobris Anna Pawliczenka, kucharka imó Piegłowskieh, która wpadła do studni plebańskiej z cembrzyną sto­jąc przy korycie i zabiła się odrazu z wielkiej nieostrożnośoi.
T. r. umarł Józef Piegłowski, staroście ustyński, pochowany pod kościołem.
B. 1728 zmarł Stanisław Komornicki, dziedzic w Trzebini, kolator, pochowany pod kościołem.
B. 1744 przy porodzie zmarła Magdalena Walewska, stolnl-kowa sieradzka, dziedziczka Tezyoy.
Homerowie z Wierzbiego chowali się w grobie przy ołtarzu św. Jana Nepomucena.
Przy powiększenia kościoła w tym grabie znaleziono ledwie kilka kości bez trumny. Był jeazcze drugi grób, w którym znale­ziono dwie trumny Ferdynanda i Teofiłi hr. Walewskich, dziedzi­ców Tczycy f 1839 r. Wejścia do grobów zamurowano i marmuro­wą, posadzką pokryto.
Księgi kongregacyj. W Tczycy i w 0niejowie przechowały się dwie stare pisane księgi, prowadzone przez dziekanów, z opisem prowadzonych kongregacyj dekanalnych. Roztrzygano lub rozpa­trywano na nich kwestje teologiczne i dekaaalne sprawy. Takie zjazdy duchowieństwa odbywały się I października 1754 r. v» Sre-niawie, 23 września w Wysocicach, 22 maja w Jangrocie, 11 grud­nia 1758 r. w Gorzkwi, w 1760 r. w Słomnikach, w 1762 r. w Goszczy, w 1766 r. w Uliuie. Jako cenne a zapomniane pamiątki świadczące o ruchu umysłowym duchowieństwa w XVIII wieku. Książki te powinny znaleść miejsce w Bibliotece Dyecezyalnej.
Stare dzieła. Jako własność prywatną X. L. M. widziałem w Tczycy ogromny tom „Ambrosii Oalepini Dictionarium undecim lin-gnarum etc." Herb. Grec Gal. Hal. Germ, Belg. Hiap. Polon. Uu-gar. Angl. Latin. Wydanie w Bazylei 1605 r. Stronic 1582. Po­tem: „Ooomastieon proprioruin nominum str. 302. Zakończone drzeworytem wyobr. twarz wyrzucający z siebie płomienie, które ręka trzymająca młot kuje na kowadle. (Słowo, zapal przeksttał-cony w czyn...)Wioski w par.: Tczyca,   Charszniea    (część), Jelcza, Jeżówka, Swojtzany, Szarkowieo, Wierzbie; poczta Miechów.
Kiedy dokonano powiększenia kośeioła nioma wzmianki. Być może, ze płyta wmurowana w południową skarpę z napisem „Resta­urowano kosztem parafjan skład. 1830" jest tego pamiątką.
W 1898 r. nawa drewniana bardzo juz byta zdezelowana. Tego roku p. Wanda z hr. Górowskich WielowieyBka, właścicielka Swojczy, wdowa, majątek ten rozparcelowała i pragnąc powiększyć chwałę Bożą, ofiarowała na rozszerzenie kościoła 1500 rs. Plan sporządził Franciszek Kowalski, emeryt, b. budowniczy gubernialny Ksiądz proboszcz Kozerski energicznie zakutał się około budowy i w 1900 r. kościół w dwakroć powiększano, zaś w 1903 roku ro-lioty ukońozono. Dnia 15 maja 1905 r. ks. dziekan RwiatKowski kościół poświęcił.
W wyniosłej frontowej wieży mieszczą się dzwony. Prezby-lorium jest opatrzone sufitem, nawa sklepieniem. W prezbyterium ■.( okna, w nawie 8. W prezbyterium posadzka marmurowa, w na­wie ułożona z ciosu. Środkiem tylko ułożono pas z marmuru, lilówne wejście do kościoła od zachodu, boczne—przez kruchte. od południa.   Do zakrystji wchodzi się przez gotyckie odrzwia.
Ołtarze. W głównym ołtarzu, ozdobionym 6 kolumnami, majduje się bardzo ładny obraz Matki Boskiej Łaskawej w całej intstaci z Dzieciątkiem na lewej ręce. Na obrazie metalowa, wyzłacana mkienka. Na zasuwie—Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny. W górze — św. Idzi patron kościoła. Z boku figury św. Michała i Gabryela Archaniołów. Dwa boczne ołtarze są, ozdobione dwiema upiralnie flkręcouemi kolumnami. W obu ołtarzach rzeźbione figu-iy stoją w niszach. W ołtarzu po stronie Ewangielii mieści się w niszy artystycznej roboty krucyfiks, przy którym są zawieszone trzy vi>ta, niżej — są umieszczone relikwie św. Idziego. Na zasuwie -Ohriest Paca Jezusa. W górze napis: Vere languores nostros itd. l'n stronie Epistoły stoi w uis/.y figura św. Jana Nepomucena. Na /MUwie św. Antoni i napisem na obrazie 8. Antoni Di Padua ora fro nobis A 1692 Roma. W górze napis: Ad daudam scientiam l'l«lti ejus.
Ołtarze postawił X. Jan Krzeczyk, pl. m. w latach 1725—7, ulUrz św. Jana Nepomucena postawił własnym kosztem (1725 r.). płacąc za materjały   166 zł.    Do   ołtarza   sprowadził   relikwie św.
Jana   z   Agnusem Innocentego   XI.   Przy tym ołtarzu zaprowadzi bractwo św. Jana o czem patrz niżej.     W • m u i k I.
1.    Edwarda hr. Bakowskiego f 1879 r.
2.    Stanisława   Koszutskiego • 1772 r. f w Charsznicy   1840 roku i małżonki tegoż Heleny f 1836 r.
3.    Czarny, marmur:    „Józefowi   Kolumnie z Walewic  Walewskii mu Podczaszemu Krakowskiemu kawalerowi orderu ś|_ Stanisława po siedmdziesiątlttnim życiu obywittelskieml i domowemi cnotami wsławionemu dnia 23 wrześniu 1807 z talem dla Ojczyzny, familii, przyjaciół i kre­wnych, włościan do wieczności przeniesionemu żałoenu Małżonka Tey ztk Felicjannie z Podkowskich Walew-skiej pożyciem przykładney miłością ku Familii przyjit ciołom i domownikom czułey pobozney miłosierney w sześdziesiąt pięó lat życia dnia 16 lutego 1808 z żalem wszystkich zmarłey pamiątkę, ninieysza. na dziedzic* nym grobowcu położyli wdzięczni wnukowie".
4.    Marja z Walewskich hr. Bukowska  im. w Warszawie  4   sierp,1883 r.   Obok mażą położona na cmentarzu tutejszym.
5.    Kazimierza Wielowieyskiego, właściciela   dóbr Swojezany zm. W Bogu dn. 22 sier. 1880 r. w wieku lat 47. Pozostała ioim i dzieci proszą o pacierz za jego duszg. Błogosławieni któr/.y umierają w Panu.
6.    Za dusze, Ferdynanda t 1839, Teofila f 1830 Walewskich pray
zwłokach w grobach rodzinnych kościoła tego złożonych córki Marja hr. Bukowska prosi o pobożne westchnienie.
Pomniki na zewnątrz kościoła. W tyle prezbyterjum jest tak zwany Ogrójec i trzy płyty:
1.    Jan (łwalbert Łodzinski były ofioer  pułku 8-go Stanisława Au
gusta póżniey za Xię.stwa Warszawskiego przy górnistwl* urzędnik i wysłużony emeryt. Dziedzic wsi Wierzbia w jm wiecie Miechowskim, żył lat 75 umarł dn. 8 stycznia 184H r. Wdzięczne córka Zofja Julja składając tg pamiątkę, promu) o westchnienie za duezę jego do Boga.
2.    DOM. śp. X. Wawrzyńca Jastrzębca —Maluśkiego,   kanonika 1T leckiego proboszcza Tezyck'ego i Strzegoakiego, który praon wał lat 50   w   tym   kościele,   przeżył lat 80, zakończył zyon dnia 13 lutego 1804 Roku, w tym kościele w grobie spoczy­wają jego zwłoki. Czytelnika prosi o pobożne westchnienie do Boga.
3.    )f( (h. Ostoja)   Pamięć Agnieszce   z   Podgórskich Sędzimirowej w 65 r. życia dnia 13 marca 1842 r. zmarłej pozostałe dzieci Michał i Tekia z Sgdzimirów Zdanowscy w   dowód wdzięczno­ści najukochańszej matce ton pomnik położyli,   prosząc łaska­wych czytelników o westchnieniu za jej duszę do Boga. Dzwony.    „Dieite Venite adoremas.    Campana ecol. Tczeicen. Pontificatu   Leonia    XIII    1896.    Feoit    me   Kenig Var.ł    Średni: „Beuedicat paro. Tozycensem Omni.   Deus   Pater et Filius et Spiri­tus S.   Fusus MCMIV An."    Trzeci   żelazny:    „B.    1862 N 2967". Cmentarz kościelny omurowauy i osztachetowany    zos;ał kratą żelazną w r. 1908—9 przez ks, Mazurka, pr. m., który też i figurę Najświętszej Maryi Panny na skale stojącej, na pamiątkę jubileuszu Niepokalanego Poczęcia postawił.
Cmentarzysko. Na wschód od kościoła, na samym końcu wsi jest kopiec dużych rozmiarów, dziś już orany. W nim znajdują urny Plebani.
W  1326 r. Werner i Jarosław.
W dn. 11 maja 1501 r. Feliks pl w T. W t. r. Beata i Ka-Urayna Sulisławskie, dziedziczki Sulisławic dają 4 gaje: Okrąglik, Uraaicze, Pożarnica, Łapacze w majątku SuUsławicacb i Podlesia. X.. F. był w 1507 r.
W 1507 r. Charznica należała do Jana z Tenczyna.
W 1533 r. Bartłomiej z Kołomyi pl. T. procesuje się ze Sta-nisławem Zlotnickim o siano z łąki zw, Popowka r. Smug vpe wsi Oharsznicy. X. B żył w 1558 r. W 1553 r. o tą. łąkę ugodę rzyni z p. Stanisławom Wielkouockim, dziedzicem części Charsznicy.
W 1544 r. Stanisław Morawicki był dziedzicem Swojczan.
W 1553 r. probendarzem św. Idziego był ks. Jan Maj po (imierci Smidacza Scypiona.
W 1571 r. Franciszek Zarzecki, pleban i prebendarz. T. r, właścicielką Swojczan i Charsznicy była Anna Wielkanocka, wdowa |io Stanisławie,    Dziećmi jej: Adam, Zofja i Zuzanna.
W 1595 i 1615 r. Andrzej Słahioki pl. (z wiz. Każmierskie-i:o). Był w 1604 r. Kolatorami byli Mikołaj Koryciński, Adam Mysiowski de Jedlcza, Mikołaj Jakubowski, dziedzice Tczycy, Jakub Korzeński, dziedzicem był Swojczan. ')
V   Około 1600 r. Krz, Gołecki byl dziedzicem Swojoczan.W 1619, 1626 r. Grzegorz Alexander Malinowsti,   Dr   O'."! pleban „obu prebend poseaor" i prebendarz,W 1629 r. Adam Misiowski byl dziedzicem T. i Jelca. W 1631 r. Mikołaj   Grodziński pl. T.    Tegoż roku Albert Za-lewski był dziedzicem Sulislawic.W  1644 r. chrzci    w   T. Hieronim   Sadłowski komendarz, w i 1645 r. Piotr Miklaszewicz.W 1643 r. Kazimierz Proczyński (v. Proeiński; prób. T,-Znajduje go tu wizyta Oborskiego w 1663 r. W Swojczanaoli dziedzicem był Aleksander z Raciborowic Raciborski i żona tegoż Zofja. W 1651 r. ks. K. Proczyński prób. T. i Iwanowie procesuje się o dziesięcinę z Michałem Misiowskim, dziedzicem Tczycy. Dzie­dziczką Karznic w in. była Anna Petronella z Gembic Korycińsku, kancl. koronna, wdowa po Stefanie z Pilicy Korycińskim.W 1670 r. Jan Leski pr. T. Om. 12 czerwca 1889 r. IV ebowany w kościele po stronie EwangielH. Ugodził się z Franc Zn-gonowskiin, dziedzicem Swojczau górnych o dziesięcinę. W 1692 r. X. Marcin Węgrzynowicz, Dr. Teol. i Pr. Proton,? Apostolski, kanon koleg. Waz. Sw, w Krakowie pl. T. Wikarjustsi * Seb. Jedlecki (1690) zaś po nim Tomaaz Widera.W 1717 r. d. 26 grudnia X. Adam Zygmunt de Stanwitz ot ■ Mokre Kreczyk, prób. m. dla pamięci następców napisał, że oli-jąwszy to beueficium wiele wycierpiał od dziedzica wsi Tczycy, który wykarczowane pola gwałtem plebańskim poddanym odebrał, zabronił pastwisk i wiele innych przykrości i krzywd plebanowi wyrządził. W 1717 r. kiedy'ks. K. założył protest w Krakowie, dziedzic prosi go przez różne osoby że się ustatkuje, ale to buiiki potem robił. Wówczas ks. K. zaskarżył go do sądu Lubelskiemu Dziedzic znów błaga aby mu darować. Byl wreszcie ekskomimi-kowany.Ks. Kreczyk Różaniec wprowadził, o odpusty się postami, wiele rzeozy do kościoła sprawił, szkolę poatawil, relikwie Afl, Idziego sprowadził. W 1726—7 r. ołtarz św. Janowi Nepomurn uowi własnym kosztem postawił i inne dwa. W 1729 r. dn. 11% maja zaprowadził bractwo św. Jana osobnym przywilejem na to uzyskanym.
T. r. w uroczystość poświęcenia kościoła dn. 4 września k« K. wprowadził Bractwo św. Jana do kościoła ze dwom w Swojc/.ii nach przy asystencji bractw ze Szczekocin, Żarnowca. Wolbrom* Miechowa, Uniejowa przy rezonacji armat i ręcznej strzelby pun* pocztowych chorągwi pancernej IW. Podczaszego Koronnego, (leln brował W. I. X. Mieroszewski, kan. krakowski, zaś ks. kustosz Min chowski wprowadzał, X. oficjał Pilccki wotywę śpiewał. Na emoii tarzu erygowano ołtarze ob concursum popali,   było   bowiem 12,0011 ludzi, kapłanów różnych stopni 72, była kapela pigcioraka, bramy tryumfalne z rozmaitemi inskrypcjami pięknie adornowane N-ro 5; ilo Komunii św. przystąpiło 5283 ludzi, szlachty kilkaset, sto osób częstowano w domu, wozowni i stodołach, do czego wielką kuchnię wystawiono w ogrodzie. To wszystko kosztowało księdza 6233 zł., na co miał 451 zł. resztę zapożyczył. Kazań było 4: 1) przy wy­prowadzeniu z dworu Szwojczan kazał ks. prób. ■/. Zadroźa; 2) po­witalne ka. Królikowski; 3) podczas summy X. Gwardjan Swięcicki T. lec. defiuin. prow. s. Tomasza-, 4) na nieszporach X. Jan Koz-lowski z Krakowa. Kreczyk kaplicę drewnianą postawił, choć jej nie uposażył; na przeciw ambony sobie epitaphiutn wystawił upominając sukcesorów aby nie ruszali. Byt on kanonikiem Pil,, Liwskim, Prze­myskim i Tarnowskim, prepozjtera i ofioyałem Pleckim, sebr. I K. M., proboszczem Frydrycbowic i Wierzchoaławic. Umarł 10 czer­wca 1751 r. Pochowano go pod ołtarzem św. Jana, który był wystawił.
W 1752 r. Ignacy Bieńkowski, kao. krakowski, curatus T.W 1753 r- Andrzej Szenikowski, pleban.W 1756 r. Michał Chudzyński, dr. fil., wikary, przy nim X. Wtijciech Kasprzycki, wikary.
Od 1756 r. Wawrzyniec Małuaki, prób T. i Strzegowei, kan. Pilecki, Notar. Apost. X. M. w dn. 17 listopada 1787 r. pochował kości z grobów kościelnych.
W 175ti r. kolatorem był Marcin Walewski, w 1775 r. Józef Walewski.    X. M. f 1804 r.
Po X. M. od 1804 r. X. Romuald Borzęcki był plebanem do 1834 r.    Od 1835 r. X. Fabjao Przybyłowski.
X. Paweł Chęciński, pr. T. zbudował studnię, w 1896 r., za­czął budować plebanję, którą ukończył jego następca.X. Franciszek Kozerski. który plebanjg ukończył, kościół prze-liudwał, powiększył, w 1904 r. monstrancję za 415 rs. sprawił /. funduszu danego przez ubogich 3-morgowych gospodarzy Jakuba i Zofjc Krzemińskicb na uczczenie Jubii. Niep. Poczęcia M, B. Wyrobił in.ult na dwa odpusty na św. Jan Nepom., do którego to bractwa wpisują się parafjanie i na św. Idzi, ponieważ dawniej ro­biono to ze zwyczaju. W 1906 r. sprawił stacje i uzyskał odpusty na drogę krzyżową,, Wprowadził tu nabożeństwo do kościoła tutaj-uzego O. Apoiinary Szlenk z Pilicy, mając pozwolenie generała d. 6 maja  i!)06 r.X. K. jak sam pisze borykał się z głupotą chłopa polskiego i szedł ze swą gorliwą pracą na przebój. Na mocy własnego do-świadczenia takie zdanie zanotował: „że chłop chociaż się kłania i mówi z tobą, wiedz, że na ciebie po za eoba, trzyma kamień, którym lada chwila uderzy cię boleśnie.,.    A łaska   pańska   jak na pstrym koniu   odstąpi   cię   zupełnie"...   Znaczyło to,   że na nikj§ nie trzeba liczyć, tylko na pomoc Bożą i na własne siły. W 1907 r. ks. K. przeszedł ua   probostwo do Sieciechowica Olkuskie.   Umarł w Złotnikach dnia 8 lipca 1912 r.Od 1907 r. ka. liadysław Mazurek.Dawne prebendy. Przy kosoiele w Tczycy były dwie pre. bendy: jedna św. Idziego zw. Większą ufundowana była w 1404 r. potwierdzona dnia 27 lutego 1609 r. Należała do niej dziesięcina z Karsznicy, Sulisławie i Tczycy. Druga, ufundował w 1435 r. Mi­kołaj, dziedzic Tczycy za Zbigniewa Oleśnickiego, bpa krakowskiego.
Uposażenie plebana dawne: 27 mor. 140 pr. ziemi, 14 mor, 166 pr. łąk i ogrodów.                                
Zapisy dawne.    W 1686 r. Stanisław   i   Michał   z  Bierkowłl Celarowie zapisali 1000 zł.   na Wysocicach   na   szpital u>   Tczycy. ' Już w 1802 r. nie było szpitala.    Prooent od    wymienionej   summy pleban wypłacał ubogim mieszkańcom tej parafii.
W 1695 r. Tomasz Miszowski 2000 zł. na 12 mszy św na dobrach Tczyca zapisał.
W 1761 r. 1200 zł. zapisał na dobrach   Wiłowcu w Miechów- i skiem Maciej Błeszczyński na 1 mszę Śpiewaną co kwartał i 1 ani-wersara.
W 1777 r. Jan Morsztyn 2O00 zł. zapisał na Stilisławicacb w Miechowgkiem.
W 1807 r. z Polecbowskich Walewska zapisała 2500 zł. nu 30 mszy spiewanyob co rok i 4 auiwersarze.
Niektóre metryki zm W 1679 r. zm. Michał Miaiowski, pod. sędek zienas. krak.    Pochowano go u OO.   Jezuitów w Krakowie.
1689 r. 12 czerwca umarł Marcin Kolumna Walewski, pode. sieradzki, kolator, dziedzic Tczycy. Pochowany w Pilicy u Refor­matów.
W 1722 r. dn. 18 marca „Justa decretum judicii Wolbromen-sis ob oommisaa per annos IV yaria furta euspensi suut penes sco-puloa granicierum Tczyca, Wierzbica, Swojczany Mathias Turek et Jacobus Janasik de rilla Krypiołki, quos ego Adam Kreczyk ple-banus Tczycensis disposni".
W1727 r. 2-a octobris Anna Pawliczenka, kucharka imó Piegłowskieh, która wpadła do studni plebańskiej z cembrzyną sto­jąc przy korycie i zabiła się odrazu z wielkiej nieostrożnośoi.
T. r. umarł Józef Piegłowski, staroście ustyński, pochowany pod kościołem.
B. 1728 zmarł Stanisław Komornicki, dziedzic w Trzebini, kolator, pochowany pod kościołem.
B. 1744 przy porodzie zmarła Magdalena Walewska, stolnl-kowa sieradzka, dziedziczka Tezyoy.
Homerowie z Wierzbiego chowali się w grobie przy ołtarzu św. Jana Nepomucena.
Przy powiększenia kościoła w tym grabie znaleziono ledwie kilka kości bez trumny. Był jeazcze drugi grób, w którym znale­ziono dwie trumny Ferdynanda i Teofiłi hr. Walewskich, dziedzi­ców Tczycy f 1839 r. Wejścia do grobów zamurowano i marmuro­wą, posadzką pokryto.
Księgi kongregacyj. W Tczycy i w 0niejowie przechowały się dwie stare pisane księgi, prowadzone przez dziekanów, z opisem prowadzonych kongregacyj dekanalnych. Roztrzygano lub rozpa­trywano na nich kwestje teologiczne i dekaaalne sprawy. Takie zjazdy duchowieństwa odbywały się I października 1754 r. v» Sre-niawie, 23 września w Wysocicach, 22 maja w Jangrocie, 11 grud­nia 1758 r. w Gorzkwi, w 1760 r. w Słomnikach, w 1762 r. w Goszczy, w 1766 r. w Uliuie. Jako cenne a zapomniane pamiątki świadczące o ruchu umysłowym duchowieństwa w XVIII wieku. Książki te powinny znaleść miejsce w Bibliotece Dyecezyalnej.
Stare dzieła. Jako własność prywatną X. L. M. widziałem w Tczycy ogromny tom „Ambrosii Oalepini Dictionarium undecim lin-gnarum etc." Herb. Grec Gal. Hal. Germ, Belg. Hiap. Polon. Uu-gar. Angl. Latin. Wydanie w Bazylei 1605 r. Stronic 1582. Po­tem: „Ooomastieon proprioruin nominum str. 302. Zakończone drzeworytem wyobr. twarz wyrzucający z siebie płomienie, które ręka trzymająca młot kuje na kowadle. (Słowo, zapal przeksttał-cony w czyn...)Wioski w par.: Tczyca,   Charszniea    (część), Jelcza, Jeżówka, Swojtzany, Szarkowieo, Wierzbie; poczta Miechów.


Treść zostanie poprawiona , w miare wolnego czasu...Za wszystkie błędy ,literówki przepraszamy ( komputer popełnił troche błędów w tłumaczeniu textu z książki)
 
 


© 2017 Charsznica.info
Webmaster - Sołtys